I PR 270/90

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN S. Szymańska.Sędziowie SN: J. Kwaśniewski (spr.), J. Łętowski.SentencjaSąd Najwyższy Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 25 września 1990 r. sprawy z powództwa Z. T. przeciwko Przedsiębiorstwu Państwowemu "P." w L. o ponowne nawiązanie stosunku pracy na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego -Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w L. z dnia 12 czerwca 1990 r. sygn. akt (...):uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Wojewódzkiemu - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w L. do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneZ. T. pracował w PP "P." w L. na stanowisku konserwatora wózków akumulatorowych i spalinowych w okresie od 1 kwietnia 1983 r., do 30 kwietnia 1986 r. W tej ostatniej dacie umowa o pracę została rozwiązana w trybie art. 53 kodeksu pracy bez wypowiedzenia wobec wynikającej z choroby niezdolności do pracy pracownika w okresie 6 miesięcy.Wniesione we wrześniu 1989 r. powództwo Z. T. o przywrócenie do pracy zostało oddalone przez Sąd Rejonowy w L. wyrokiem z dnia 21 września 1989 r. sygn. akt (...).W pozwie z dnia lutego 1990 r., wniesionym do Społecznej Komisji Pojednawczej i przekazanym przez tę Komisję Sądowi Wojewódzkiemu w L. w trybie art. 10 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o szczególnych uprawnieniach niektórych osób do ponownego nawiązania stosunku pracy (Dz. U. Nr 172, zm. Nr 64, poz. 391). Z. T. żądał zobowiązania PP "P." w L. do ponownego zatrudnienia go w tym Przedsiębiorstwie. W uzasadnieniu pozwu Z. T. powołał się na to, że pozwany zakład pracy rozwiązał z nim umowę o pracę: "za działalność religijną i międzyludzką". O takich przyczynach rozwiązania umów o pracę świadczą - według wyjaśnień powoda (...) - następujące fakty. W zakładzie pracy powód powiesił krzyż, który zdjęto natychmiast po zwolnieniu powoda z pracy. W swym miejscu zamieszkania przeciwstawiał się przemocą stanu wojennego co czynnie zademonstrował wykonaniem portretu księdza J. P. na tle godła Polski i głoszeniem hasła, księdza P. ażeby zło dobrem zwyciężać. Za taką postawę spotykały go represje ze strony służby bezpieczeństwa. Dwukrotnie został pobity przez wskazanych współpracowników służby bezpieczeństwa. Był członkiem "S.".Sąd Wojewódzki w L. wyrokiem z dnia 12 czerwca 1990 r., sygn. akt. (...), oddalił powództwo Z. T. o ponowne nawiązanie stosunku pracy przyjmując, że wskazane przez powoda fakty nie uzasadniają twierdzenia o ich związku z rozwiązaniem umowy o pracę.W rewizji tego wyroku Z. T. zarzucił wadliwość zasadniczego ustalenia Sądu Wojewódzkiego - że jest "niesprawiedliwe" i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja jest zasadna.Art. 1 powołanej ustawy z dnia 24 maja 1989 r. znowelizowanej ustawą z dnia 7 grudnia 1989 r. stanowi podstawę uprawnienia do ponownego nawiązania stosunku pracy przez pracownika, z którym stosunek pracy został rozwiązany w jakikolwiek sposób w związku z przekonaniami politycznymi, religijnymi, przynależnością do związku zawodowego, prowadzeniem działalności związkowej lub samorządowej w okresie od sierpnia 1980 r. albo uczestniczeniem w działalności związkowej prowadzonej w sposób niezgodny z przepisami ustawy z 1982 r. o związkach zawodowych.Powód Z. T. w podstawie faktycznej swego powództwa powołał się na wynikające z ww. przepisu przesłanki dochodzonego roszczenia. Mianowicie że rozwiązanie z nim umowy o pracę nastąpiło w związku ze wskazanymi przez niego przekonaniami religijnymi i politycznymi, które zostały uzewnętrznione w miejscu zamieszkania powoda oraz na terenie zakładu pracy. Nie odpowiada zatem twierdzeniom powoda i wskazanym przez niego faktom ocena Sądu Wojewódzkiego, że nie zachodzą już w świetle samych twierdzeń powoda - przesłanki zastosowania ustawy z dnia 24 maja 1989 r.Nie jest także prawidłowy pogląd Sądu Wojewódzkiego jakoby zebrany dotychczas w sprawie materiał pozwalał na podjęcie ustalenia, że nie istnieje związek między przekonaniami politycznymi i religijnymi powoda a rozwiązaniem z nim umowy o pracę przez pozwany zakład pracy w 1986 r.Sąd Wojewódzki zdaje się przypisywać niewłaściwe znaczenie do bezspornego faktu, iż rozwiązanie z powodem umowy o pracę miało swoje uzasadnienie (tzn. nie było bezprawne) z uwagi na spełnienie warunków z art. 53 kodeksu pracy wobec trwającej przez 6 miesięcy choroby powoda. Jednakże art. 53 § 1 k.p. nie nakazuje zakładowi pracy rozwiązanie umowy o pracę jeżeli zachodzą określone w tym przepisie warunki niezdolności pracownika do pracy - lecz tylko stwarza dla zakładu pracy prawną możliwość takiego rozwiązania stosunku pracy, z której zakład pracy może przecież nie skorzystać.Z obserwowanej praktyki wynika, że zakłady pracy przy podejmowaniu decyzji co do wykorzystania uprawnienia z art. 53 § 1 k.p. z reguły nie ograniczają się tylko do formalnych warunków swego uprawnienia ale uwzględniają także inne okoliczności a zwłaszcza ocenę pracownika i spodziewany okres dalszego trwania jego niezdolności do pracy.W żadnym więc razie nie byłoby uprawnione wnioskowanie z samego zastosowania art. 53 § 1 k.p. przez zakład pracy, że niezdolność do pracy pracowników, która trwała przez określony czas stanowiła wyłączną przyczynę rozwiązania umowy o pracę, oraz że w takiej sytuacji nie wchodzi w rachubę związek między rozwiązaniem umowy o pracę a przekonaniami politycznymi lub religijnymi, pracownika lub innymi okolicznościami o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 24 maja 1989 r.Należy podkreślić, że wyłączanie z zakresu powołanej ustawy pracowników, z którymi rozwiązano umowę o pracę w trybie art. 53 § 1 k.p. byłoby oczywistym naruszeniem tej ustawy, która wyraźnie w art. 1 stanowi, że dotyczy pracowników, z którymi: "stosunek pracy został rozwiązany w jakikolwiek sposób". Dotyczy to także przypadków rozwiązania stosunku pracy, które poddane zostały kontroli sądowej w sprawach o przywrócenie do pracy z przyczyn innych niż wymienione w art. 1 ustawy z 24 maja 1989 r. (art. 10 ust. 1 i 2 tej ustawy).Na tle przedstawionych zasad ustawy z dnia 24 maja 1989 r., budzi poważne zastrzeżenia przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że powód nie udowodnił swych twierdzeń. Ocenę taką Sąd Wojewódzki podjął sprzecznie z wyjaśnieniami powoda, chociaż strona pozwana nie zakwestionowała tych twierdzeń i nie przedstawiła w ogóle swego stanowiska w sprawie. Sąd Wojewódzki naruszył w ten sposób przepisy postępowania cywilnego tak co do zasad (art. 3 § 1 i § 2, art. 4 k.p.c.) jak i co do warunków prawidłowego prowadzenia rozprawy i postępowania dowodowego (art. 207, 210 § 2, art. 216, art. 230, art. 232, art. 468 § 2 pkt 2 i 3 k.p.c.).Wobec sprzeczności ustaleń Sądu Wojewódzkiego z zebranym materiałem oraz niewyjaśnieniem podstawy faktycznej powództwa (art. 368 pkt 3, 4 i 5 k.p.c.) zaskarżony wyrok podlegał - w myśl art. 388 § 1 k.p.c. - uchyleniu w celu ponownego rozpoznania sprawy.