II CR 104/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Trybulski. Sędziowie: W. Maruczyński, S. Dmowski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Doroty J. przeciwko Andrzejowi J. i małoletniej Anecie Stanisławie J. o zaprzeczenie ojcostwa na skutek rewizji kuratora małoletniej pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Zielonej Górze z dnia 19 grudnia 1972 r.,oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowódka Dorota J. wystąpiła z powództwem o ustalenie, że pozwany Andrzej J. nie jest ojcem jej małoletniej córki, pozwanej Anety Stanisławy J., urodzonej dnia 16.VIII.1971 r. W uzasadnieniu pozwu podała, że we wrześniu 1970 r. doszło do nieporozumień między nią a pozwanym Andrzejem J., w wyniku których nastąpiło zerwanie pożycia małżeńskiego, i że od tej chwili nie współżyli oni ze sobą cieleśnie. Od początku listopada 1970 r. do marca 1971 r. powódka utrzymywała stosunki cielesne z Czesławem Z., z którym zaszła w ciążę i w dniu 16.VIII.1971 r. urodziła pozwaną Anetę Stanisławę J.Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 28.XII.1971 r. orzekł, że pozwany nie jest ojcem małoletniej Anety Stanisławy J.Wyrok ten nie został zaskarżony przez żadną ze stron i uprawomocnił się.W dniu 21.III.1972 r. kurator małoletniej pozwanej wniósł skargę o wznowienie postępowania, opartą na przepisie art. 403 § 2 k.p.c., powołując się na wykrycie nowych środków dowodowych. Twierdził mianowicie, że w sprawie cywilnej prowadzonej przez Sąd Powiatowy w Nowej Soli przeciwko Czesławowi Z. o ustalenie ojcostwa i alimenty świadkowie Anna Z. i Janina Z. zeznały, iż powódka Dorota J. mieszkała razem ze swoim mężem pozwanym Andrzejem J. aż do lata 1971 r. i dopiero od tej pory pozwany zaczął mieszkać w oddzielnym pokoju. Kurator powołał się też na zeznania świadka Stanisława B., według którego powódka, występując z powództwem o zaprzeczenie ojcostwa córki, działała w zmowie z pozwanym, a motywem ich działania była chęć uzyskania bezpodstawnego alimentowania dziecka przez osobę trzecią.Sąd Wojewódzki połączył badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy w granicach, jakie zakreślała podstawa wznowienia, i po ponownym rozpoznaniu sprawy oddalił skargę o wznowienie.W uzasadnieniu wyroku wydanego na skutek skargi o wznowienie ustalił następujący stan faktyczny:Powódka zawarła związek małżeński z pozwanym w dniu 18.I.1964 r. Rozwodu nie mają. Pod koniec sierpnia 1970 r. doszło między nimi do nieporozumienia, gdyż pozwany zastał powódkę w ich wspólnym mieszkaniu z Czesławem Z. Od tego czasu zaprzestali utrzymywania stosunków cielesnych i nie utrzymują ich nieprzerwanie do tej pory. Niezwłocznie po tej awanturze pozwany przeprowadził się do oddzielnego pokoju, położonego o piętro wyżej aniżeli pokój, który zajmowała powódka, i przez cały czas zajmuje ten oddzielny pokój. Przy pokoju powódki była kuchnia, ale pozwany z niej prawie nie korzystał, gdyż jadał posiłki w mieście. Dzieci odwiedzały pozwanego w jego pokoju. W dniu 1.X.1971 r. powódka opuściła zajmowany przez siebie pokój i wyjechała do Bolesławca, pozostawiając dwoje starszych dzieci u matki. Grupowe badanie krwi i śliny nie wykluczyło ojcostwa pozwanego względem córki Anety Stanisławy J.Od jesieni 1969 r. aż do marca 1971 r. przychodził do powódki Czesław Z. Grupowe badanie krwi i śliny tego mężczyzny, przeprowadzone w sprawie rozpatrywanej przez Sąd Powiatowy w Nowej Soli, nie wykluczyło jego ojcostwa względem pozwanego dziecka. Czesław Z. nie negował, że utrzymuje z powódką pożycie cielesne. Pozwany nie przyznawał się do ojcostwa dziecka i twierdził zawsze, że powódka nie jest z nim w ciąży. Powódka w dniu 16.VIII.1971 r. urodziła małoletnią pozwaną Anetę Stanisławę J.Sąd Wojewódzki, biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, uznał, że skoro strony od końca sierpnia 1970 r. zajmowały oddzielne pokoje i nie miały ze sobą żadnych kontaktów, a w tym czasie do powódki przychodził Czesław Z., to skarga o wznowienie postępowania jest bezzasadna, gdyż nie została udowodniona jej podstawa. Dlatego też skargę tę - na podstawie art. 412 § 2 k.p.c. - oddalił.Kurator małoletniej pozwanej wniósł rewizję od tego wyroku, w której powołując się na zarzuty wymienione w art. 368 pkt 1, 3, 4 i 5 k.p.c., zgłosił wniosek o zmianę wyroku i oddalenie powództwa albo o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja jest nieuzasadniona, a podniesione w niej zarzuty nietrafne.Połączenie badania dopuszczalności wznowienia postępowania z rozpoznaniem sprawy nie oznacza, że sąd nie bierze pod uwagę wydanego uprzednio wyroku. Przeciwko takiemu założeniu przemawia wyraźnie treść art. 412 § 1 k.p.c., który stanowi, że sąd rozpoznaje sprawę na nowo, ale w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia.W sytuacji gdy podstawą wznowienia jest wykrycie nowych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, co ma miejsce w sprawie niniejszej, uwzględnienie skargi o wznowienie mogłoby wchodzić w grę jedynie w razie wykazania, że poczynione uprzednio ustalenia są wadliwe.Materiał dowodowy zebrany w postępowaniu o wznowienie postępowania nie pozwala na zajęcie takiego stanowiska. Świadkowie Anna Z. i Janina Z., które w sprawie o ustalenie ojcostwa zeznały, że pozwany mieszkał razem z powódką do sierpnia 1971 r., w sprawie niniejszej odstąpiły w sposób zdecydowany od tych twierdzeń, podając, że wyprowadzenie się pozwanego nastąpiło w sierpniu 1970 r., a więc przed okresem, w jakim powódka mogła zajść w ciążę. Sąd Wojewódzki, dając wiarę zeznaniom tych świadków złożonym w sprawie niniejszej, nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów określonej w art. 233 § 1 k.p.c. Świadek Janina Z. w sposób przekonywający wskazała przyczynę zmiany swoich zeznań co do daty. Jeżeli chodzi o świadka Annę Z., to w czasie składania zeznań w sprawie niniejszej nie wspomniała ona nic na temat, dlaczego zeznając w Sądzie Powiatowym mówiła o widoczności ciąży w dacie wyprowadzenia się pozwanego, niemniej jednak uchybienie to nie mogło mieć wpływu na ocenę jej zeznań. Nie zeznanie w sprawie niniejszej, lecz przeciwnie, zeznanie złożone w sprawie prowadzonej przez Sąd Powiatowy w Nowej Soli może nasuwać wątpliwości co do wiarygodności. W tamtej sprawie świadek Anna Z. zeznała, że pozwany wyprowadził się od powódki w 1971 r. i że ciąża powódki była już wtedy widoczna. Skoro powódka urodziła małoletnią pozwaną w dniu 16.VIII.1971 r., to trudno przyjąć, by ciąża była widoczna już w styczniu 1971 r. Świadek Anna Z., składając zeznania przed Sądem Powiatowym, była bardzo niekonsekwentna. Mówiła bowiem o wyprowadzeniu się pozwanego w styczniu 1971 r., ale w innym miejscu twierdziła, że miało to miejsce po omłotach w sierpniu 1970 r., przy których powódka pomagała rodzinie pozwanego, i że od tej pory było już "głośno" o tym, iż Czesław Z. chodzi do powódki.Analizując zeznania tych świadków, nie można dojść do wniosku, że podważyły one ustalenia poczynione przez Sąd Wojewódzki.Również dowód z zeznań świadka Stanisława B., będący podstawą skargi o wznowienie postępowania, nie pozwala uznać wyroku zaprzeczającego ojcostwo pozwanego Andrzeja J. względem Anety Stanisławy J. za błędny. Świadek ten wyraźnie zaprzeczył, by pozwany mówił do niego, iż w sprawie o zaprzeczenie ojcostwa działał w zmowie z żoną w celu doprowadzenia do płacenia przez Czesława Z. alimentów na rzecz dziecka.Sąd I instancji rozważył i należycie ocenił nie tylko dowody wskazane w skardze o wznowienie, jako wykryte po wydaniu wyroku, ale również wszystkie pozostałe dowody zgłoszone przez strony w toku postępowania o wznowienie. W tych warunkach nie można mówić o niewyjaśnieniu sprawy, sprzeczności ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego ani też o naruszeniu przez ten Sąd przepisów procesowych mogących mieć wpływ na treść wyroku.Skoro okoliczność wskazana jako podstawa wznowienia postępowania, a dotycząca daty wyprowadzenia się pozwanego, nie została przez wnoszącego skargę udowodniona, nie można mówić również o naruszeniu przez Sąd Wojewódzki prawa materialnego, a konkretnie wymienionych w rewizji art. 62 § 1 i art. 69 § 3 k.r.o.Mając to na uwadze, Sąd Najwyższy uznał wyrok oddalający skargę o wznowienie za zgodny z art. 412 § 2 k.p.c., a rewizję za nieuzasadnioną. Dlatego też orzekł jak w sentencji wyroku (art. 387 k.p.c.).