4 CR 245/56

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Lipiński (sprawozdawca). Sędziowie: J. Kamiński, S. Piotrowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Zbigniewa B. przeciwko Teodozji B. o rozwód, po rozpoznaniu zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 17 września 1956 r. w przedmiocie wznowienia postępowania,zażalenie oddalił.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 14 maja 1956 r. Sąd Najwyższy oddalił rewizję powoda Zbigniewa B. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 28 października 1955 r., którym oddalono jego powództwo o rozwód.Dnia 4 lipca 1956 r. Zbigniew B. złożył skargę o wznowienie postępowania opartą na podstawach:1)że w dniu 6 czerwca 1956 r. dowiedział się o fakcie pozostawania przy życiu i miejscu zamieszkania Aleksandry B., której przesłuchanie w charakterze świadka mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.2)że z akt Sądu Wojewódzkiego zaginął złożony przez powoda dokument, którego treść mogła mieć wpływ na treść wyroku, a nie była znana Sądowi Wojewódzkiemu przy orzekaniu.Postanowieniem z dnia 17 września 1956 r. Sąd Wojewódzki odrzucił skargę o wznowienie postępowania, wywodząc, że twierdzenia skargi nie wykazują, by istniały ustawowe podstawy wznowienia.Uzasadnienie prawneRozpoznając zażalenie powoda, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Pierwszy zarzut, że zaskarżone postanowienie zapadło wbrew ustawie w składzie jednego sędziego, jest oczywiście bezzasadny w świetle przepisu art. XLV przep. wpr. k.p.c., którego istnienie widocznie skarżący przeoczył.Następny zarzut polega na błędnym rozumieniu przez skarżącego przepisu art. 409 § 1 k.p.c.Wstępne badanie, czy skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, odbywa się na posiedzeniu niejawnym. Badanie, czy skarga oparta na wykryciu nowych faktów i dowodów (art. 403 § 2 k.p.c.) opiera się na ustawowej podstawie wznowienia (art. 409 § 1 k.p.c.), polega na zbadaniu, czy twierdzenia skargi, uzupełnione ewentualnie - na żądanie sądu - uprawdopodobnieniem przewidzianym w zdaniu drugim art. 409 § 1 k.p.c., stanowić będą ustawową podstawę wznowienia postępowania, jeśli okażą się prawdziwe.Jeśli sąd dojdzie do przekonania, że z twierdzeń skargi wynika, iż powołane w niej, jako wykryte później, fakty i dowody bądź nie są "nowe", gdyż mogły być powołane przez stronę w poprzednim postępowaniu, bądź też są wprawdzie "nowe", ale nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, odrzuca skargę o wznowienie postępowania.Jeżeli wynik wstępnego badania jest dla skarżącego pozytywny, sąd na posiedzeniu niejawnym wydaje postanowienie o wyznaczeniu rozprawy. Gdyby skład orzekający na rozprawie doszedł do przekonania, że skarga podlega odrzuceniu, odrzuca ją na rozprawie (art. 409 § 2 k.p.c.).Przedmiotem rozprawy jest przede wszystkim przeprowadzenie dowodów powołanych w skardze o wznowienie postępowania. Jeżeli wyniki postępowania dowodowego nie potwierdzą tez skargi (np. świadek zeznał negatywnie o okoliczności, dla której pozytywnego ustalenia był powołany), sąd skargę o wznowienie oddali. W przeciwnym razie wznowi postępowanie i orzeknie o meritum sprawy.W sprawie niniejszej Sąd Wojewódzki stanął na stanowisku, że dowód z przesłuchania świadka B. mógł być zgłoszony w poprzednim postępowaniu.Do takiego stwierdzenia istotnie nie było dostatecznych podstaw, co skarżący nie bez racji podnosi, jednakże mimo to powołanie dowodu z przesłuchania świadka B. nie stanowi ustawowej podstawy wznowienia, gdyż dowód ten w świetle twierdzeń skargi nie może mieć żadnego wpływu na wynik sprawy.Sąd Najwyższy, oddalając rewizję powoda, przyjął, że trwały i zupełny rozkład pożycia stron nastąpił z wyłącznej winy powoda, co wobec braku zgody pozwanej na rozwód i braku przesłanek z art. 30 § 2 k.r. wyłącza możność orzeczenia rozwodu.W konkluzji skargi o wznowienie powód żąda orzeczenia rozwodu z własnej winy lub bez orzekania o winie (ta druga koncepcja nie wchodzi w rachubę wobec braku zgody pozwanej). W tym stanie sprawy wpływ na jej wynik mogłyby mieć takie tylko fakty i dowody, które by miały wpływ na ocenę sprawy z punktu widzenia art. 30 § 2 kod. rodz. Tymczasem według twierdzeń skargi o wznowienie, zeznania B. mają wykazać, "że małżeństwo stron było zupełnie niedobrane i że różnica poziomu intelektualnego była tak ogromna, iż nie było też żadnej więzi uczuciowej, i strony stały się dla siebie obce" oraz "że pozwaną cechuje nieprawdomówność". Jeżeli te ogólniki zestawić z motywami wyroku Sądu Wojewódzkiego, z których wynika, że powód po prostu porzucił żonę dla innej kobiety, należy dojść do wniosku, że okoliczności, na które powołuje się świadka B., są bez znaczenia w sprawie.Co do drugiej podstawy wznowienia stwierdzić trzeba, że nie należy ona w ogóle do podstaw przewidzianych w ustawie, stąd bezprzedmiotowe (choć zresztą słuszne) są wywody Sądu Wojewódzkiego o wpływie proponowanego dowodu z dokumentu na wynik sprawy.Ustawa nie przewiduje wznowienia z tego powodu, że w aktach sprawy nie ma dokumentu, który powód do akt złożył. Twierdzenie, że dokument był złożony do akt, wyłącza w każdym razie uznanie owego dokumentu za wykryty po zamknięciu rozprawy (art. 403 § 2 k.p.c.).Rzeczą powoda czy też jego pełnomocnika było skontrolować protokół rozprawy, na której dokument był złożony, i w razie stwierdzenia, że protokół nie zawiera wzmianki o złożeniu dokumentu - postawić wniosek o sprostowanie protokołu. Pominięcie dowodu ze złożonego dokumentu należało też zarzucić w rewizji i odpis dokumentu dołączyć do rewizji zamiast do skargi o wznowienie.Ponieważ pierwsza z podstaw wznowienia nie odpowiada dyspozycji art. 403 § 2 k.p.c., a druga nie jest przewidziana przez żaden w ogóle przepis prawa, skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu w trybie art. 409 § 1 k.p.c. Skoro zatem zaskarżone postanowienie, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, w ostatecznym wyniku odpowiada prawu, zażalenie należało oddalić.