V KRN 26/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Polony (sprawozdawca). Sędziowie: M. Budzianowski, H. Kempisty. Prokurator Prokuratury Generalnej: M. Rzeszewicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 16 maja 1972 r. sprawy Andrzeja K., skazanego z art. 14 § 1, art. 4 § 1 i art. 1 § 2 i 3 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa (Dz. U. Nr 30, poz. 102), z art. 259 k.k. z 1932 r., z art. 23 § 1 k.k. z 1932 r. w związku z art. 2 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. o wzmożeniu ochrony własności społecznej (Dz. U. Nr 17, poz. 68) i z art. 257 § 1 k.k. z 1932 r., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Prokuratora Generalnego PRL na niekorzyść skazanego od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 24 lipca 1971 r.oddalił rewizję nadzwyczajną, obciążając kosztami postępowania z nią związanymi Skarb Państwa.Uzasadnienie faktyczneAndrzej K. został skazany wyrokiem Sądu Najwyższego w Warszawie z dnia 30 marca 1963 r., zmieniającym wyrok Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 25 lipca 1962 r., na łączną karę 15 lat więzienia, 20.000 zł grzywny, z zamianą w razie nieuiszczenia jej w terminie na 200 dni więzienia oraz na utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na 5 lat z zaliczeniem mu na poczet kary pozbawienia wolności okresu tymczasowego aresztowania od dnia 2 stycznia 1962 r. do dnia 30 marca 1963 r. za przestępstwa określone w:art. 14 § 1 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa (Dz. U. Nr 30, poz. 192), popełnione w czasie od 1947 r. do października 1954 r.; art. 4 § 1 tego samego dekretu, popełnione w okresie od 1947 r. do 1961 r., a polegające na przechowywaniu bez zezwolenia różnej broni i amunicji; art. 1 § 2 i 3 tego dekretu, polegające na dokonaniu gwałtownego zamachu w dniu 23 października 1954 r. na Jana Ł. z powodu pełnienia przez niego obowiązków sekretarza POP PZPR; art. 259 k.k. z 1932 r. (pięciokrotnie); art. 23 § 1 k.k. z 1932 r. w związku z art. 2 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. o wzmożeniu ochrony własności społecznej (Dz. U. Nr 17, poz. 68); art. 257 § 1 k.k. z 1932 r. (dwukrotnie).Przypisanych przestępstw oskarżony Andrzej K. dopuścił się w czasie od 1947 r. do 1961 r. na terenie powiatów: B., J., K., L. i N.Postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 1 września 1969 r., po zastosowaniu względem oskarżonego Andrzeja K. przepisów ustawy z dn. 21.II.1969 r. amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151), orzeczono łączną karę 14 lat pozbawienia wolności.Postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 24 lipca 1971 r. Andrzej K. został warunkowo zwolniony z dniem 3 sierpnia 1971 r. z odbycia reszty kary pozbawienia wolności z wyznaczeniem okresu próby do dnia 2 stycznia 1976 r., oddaniem go na ten czas pod dozór kuratora i zobowiązaniem go do podjęcia pracy oraz rozłożeniem mu grzywny w wysokości 13.500 zł na 27 rat płatnych po 500 zł do dnia 10 każdego miesiąca, poczynając od dnia 10 stycznia 1972 r.Postanowienie powyższe wydano uwzględniając wniosek skazanego Andrzeja K., do którego przychylili się prokurator i przedstawiciel zakładu karnego.Od tego postanowienia wniósł rewizję nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL w terminie określonym w art. 463 § 2 k.p.k. na niekorzyść skazanego, zarzucając obrazę art. 3 § 1 i art. 85 k.p.k., polegającą na nierozważeniu lub nienależytym rozważeniu okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia kwestii warunkowego zwolnienia skazanego Andrzeja K., a przemawiających przeciwko jego wnioskowi o warunkowe przedterminowe zwolnienie i wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia przez pozostawienie wniosku skazanego Andrzeja K. o warunkowe przedterminowe zwolnienie bez uwzględnienia.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy stwierdził, co następuje:Rewizja nadzwyczajna powołuje się na brak realnych przesłanek do uwzględnienia wniosku o warunkowe przedterminowe zwolnienie Andrzeja K. ze względu na jego długotrwałą działalność zbrodniczą oraz ze względu na jego zachowanie w czasie odbywania kary, pozbawione cech rzeczywistej resocjalizacji, o czym świadczy zwłaszcza udział w buncie więźniów w dniu 23 lipca 1969 r. w S., polegający - według notatki służbowej z dnia 30 lipca 1969 r. - na utrzymywaniu kontaktów z najaktywniejszymi buntownikami i rozsiewaniu pogłosek o buntach w dwóch innych zakładach karnych.Niewątpliwie wielość popełnionych czynów, ich ciężar gatunkowy oraz długi okres działalności przestępnej jako zewnętrzny przejaw stopnia demoralizacji sprawcy, a częściowo także wyraz jego osobowości, należą do czynników rzutujących na ocenę realności oraz trwałości poprawy okazywanej przez skazanego w okresie odbywania kary, wobec czego należy je brać pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o warunkowym przedterminowym zwolnieniu. Okoliczności te (tzn. dotyczące rodzaju i charakteru przestępstwa) jednak nie mogą same przez się przesądzać ujemnej prognozy, skoro kodeks karny nie wprowadził żadnych ani przedmiotowych, ani podmiotowych wyjątków od stosowania warunkowego zwolnienia, w przeciwieństwie np. do poprzednio obowiązującej ustawy, która wyłączała spod jej działania recydywistów.Jedną z istotnych przesłanek do przewidywania przyszłego trybu życia i postępowania skazanego na wolności natomiast stanowi, w myśl art. 90 § 1 k.k., zachowanie w toku wykonania kary, które powinno być oceniane całościowo, mając na względzie to, że proces wychowawczy i resocjalizacyjny nie zawsze przebiega równomiernie i bez zakłóceń oraz wymaga różnorodnych i odpowiednio stopniowanych środków oddziaływania.W niniejszym wypadku z akt osobowych skazanego i ostatniej opinii zakładu karnego wynika, że Andrzej K. w ciągu 9 lat i 7 miesięcy pozbawienia wolności był 17 razy nagradzany za wzorowe zachowanie i należyty stosunek do pracy, a dwukrotnie ukarany dyscyplinarnie, mianowicie: dnia 3 lutego 1968 r. pozbawieniem możności zakupu artykułów żywnościowych przez jeden miesiąc za przechowywanie w celi niedozwolonych przedmiotów i dnia 14 sierpnia 1969 r. twardym łożem przez 28 dni za nieprzystąpienie do pracy w dniu 23 lipca 1969 r. i odmowę zejścia z hali produkcyjnej na oddział mieszkalny. Na tę ostatnią decyzję skazany wniósł skargę adresowaną do dyrektora CZZK, która jednak została uznana przez Naczelnika ZK w O. za bezzasadną.Następne dwa lata nienagannego zachowania się skazanego, w zestawieniu z jego poprzednim wzorowym postępowaniem przez pierwsze 6 lat odbywania kary, pozwalają sądzić, że opisane przewinienia przeciwko regulaminowi i dyscyplinie stanowiły wypadki odosobnione. Na tej podstawie Sąd Wojewódzki - w ramach przysługujących mu uprawnień określonych w art. 4 § 1 k.p.k. - mógł "nabrać przekonania, że nastąpiła reedukacja skazanego".Dodać należy, że postanowienie powyższe zapadło po wysłuchaniu skazanego i złożeniu pozytywnych wniosków przez przedstawiciela administracji zakładu karnego oraz prokuratora, obecnych na posiedzeniu, ta zatem zgodna korzystna ocena aktualnej i przypuszczalnej przyszłej postawy skazanego ukształtowała się na podstawie bezpośredniego kontaktu z nim. Jego tryb życia po zwolnieniu z zakładu karnego - w ciągu 9 miesięcy świadczy o sprawdzeniu się, jak dotychczas, tej pozytywnej prognozy (opinia zakładu pracy, wywiad przeprowadzony przez MO i sprawozdania kuratora sądowego), przywiązanie zaś Andrzeja K. do najbliższej rodziny zmarłego brata (wdowy i dzieci), sprawowanie opieki nad nią i świadczenie jej pomocy w gospodarstwie rolnym, wiek (51 lat) oraz stan zdrowia skazanego (schorzenie przewodu pokarmowego odnotowane na karcie ambulatoryjnej w aktach osobowych) przyczyniają się do jego życiowej stabilizacji, należy więc uznać, że brak jest dostatecznych podstaw do kwestionowania zasadności zaskarżonej decyzji Sądu Wojewódzkiego i uwzględnienia rewizji nadzwyczajnej.Zaznaczyć wreszcie trzeba, że długi okres próby (do 1976 r.) i ustanowiony nadzór kuratora sądowego stanowią dodatkową gwarancję całkowitej i trwałej resocjalizacji skazanego przy systematycznej kontroli jego zachowania i możliwości odwołania warunkowego zwolnienia w razie naruszenia porządku prawnego.