V KRN 281/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia L. Jax. Sędziowie: K. Grzebuła, I. Kazimierczak (sprawozdawca)..Wiceprokurator Prokuratury Generalnej: M. Tuszyńska.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Marka Wojciecha L., oskarżonego z art. 210 § 1 i art. 158 § 1 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Prokuratora Generalnego PRL na niekorzyść oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie - jako rewizyjnego - z dnia 23 lutego 1973 r.rewizję nadzwyczajną oddalił (...).Uzasadnienie faktyczneProkuratura Wojewódzka w Lublinie w dniu 29 lipca 1972 r. wniosła akt oskarżenia przeciwko Markowi Wojciechowi L. oraz Krzysztofowi Kazimierzowi Z. i Markowi G. nie objętym rewizją nadzwyczajną, oskarżając: 1) Marka Wojciecha L. i Marka G. o popełnienie czynu określonego w art. 210 § 1 k.k. w związku z art. 60 § 1 k.k., a mianowicie o to, że w dniu 27 kwietnia 1971 r. w K., działając wspólnie, przemocą, polegającą na kilkakrotnym uderzeniu Stanisława P. ręką w twarz i doprowadzeniu do stanu zamroczenia, zabrali na jego szkodę 70 zł, oraz 2) Marka Wojciecha L. i Krzysztofa Kazimierza Z. o popełnienie czynu określonego w art. 159 i 59 § 1 k.k., a mianowicie o to, że w czasie i miejscu, jak opisano w pkt 1, działając wspólnie, w sposób chuligański pobili Stanisława P., bijąc go rękami po twarzy i brzuchu oraz kopiąc butami.Sąd Powiatowy w Puławach po rozpoznaniu sprawy wyrokiem z dnia 15 listopada 1972 r. skazał Marka Wojciecha L. za czyn opisany w pkt 1 z art. 210 § 1 k.k. z zastosowaniem art. 57 § 1 i 3 pkt 1 k.k. - jako do sprawcy młodocianego - wymierzając karę 2 lat pozbawienia wolności i na podstawie art. 36 § 3 k.k. 3.000 zł grzywny, a ponadto z art. 158 § 1 k.k. za to, że w czasie i miejscu, jak opisano wyżej, wspólnie ze współoskarżonym Krzysztofem Kazimierzem Z. wziął udział w pobiciu Stanisława P., narażając go na bezpośrednie niebezpieczeństwo ciężkiego uszkodzenia ciała, wymierzając karę 1 roku pozbawienia wolności, łącznie na karę 2 lat pozbawienia wolności i 3.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 60 dni pozbawienia wolności.Tym samym wyrokiem sąd skazał: Marka G. - z art. 210 § 1 i art. 60 § 1 k.k. - na karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, 3.000 zł grzywny z pozbawieniem go praw publicznych na okres 3 lat, orzeczeniem nadzoru ochronnego na okres 3 lat i zobowiązaniem do podjęcia pracy zarobkowej, zaliczając na poczet kary okres tymczasowego aresztowania od dnia 23 czerwca 1971 r. do dnia wyroku, oraz Krzysztofa Kazimierza Z. - z art. 158 § 1 k.k. - na karę 1 roku pozbawienia wolności.Po rozpoznaniu rewizji wszystkich trzech oskarżonych Sąd Wojewódzki w Lublinie wyrokiem z dnia 23 lutego 1972 r. zmienił wyrok sądu pierwszej instancji w części dotyczącej Marka Wojciecha L. i Krzysztofa Kazimierza Z. w ten sposób, że: 1) na podstawie art. 73 § 1 k.k. warunkowo zawiesił wykonanie na okres 4 lat kary łącznej 2 lat pozbawienia wolności wymierzonej Markowi Wojciechowi L. oraz kary 1 roku pozbawienia wolności wymierzonej Krzysztofowi Kazimierzowi Z.; 2) na podstawie art. 75 § 2 pkt 4 k.k. zobowiązał obu do wykonania pracy fizycznej na cele społeczne w wymiarze po 20 godzin, wskazanej przez właściwy urząd gminny, w terminie 2 miesięcy od daty wezwania ich do wykonania tego obowiązku; 3) na podstawie art. 76 § 2 i 3 k.k. oddał ich obu pod dozór kuratora sądowego; 4) w pozostałych częściach co do oskarżonych Marka Wojciecha L. i Krzysztofa Kazimierza Z. oraz w całości co do Marka G. utrzymał wyrok sądu pierwszej instancji w mocy, zaliczając Markowi G. na poczet kary pozbawienia wolności całość okresu tymczasowego aresztowania do dnia wyroku drugiej instancji.Od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie - jako rewizyjnego - z dnia 23 lutego 1971 r. wniesiona została na niekorzyść oskarżonego Marka Wojciecha L. rewizja nadzwyczajna przez Prokuratora Generalnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Rewizja ta zarzuca temu wyrokowi obrazę art. 73 § 2 k.k., polegającą na niesłusznym warunkowym zawieszeniu wykonania kary łącznej pozbawienia wolności wymierzonej Markowi Wojciechowi L., mimo że względy na społeczne oddziaływanie kary wyraźnie przemawiały przeciwko temu, i wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku sądu rewizyjnego w części dotyczącej oskarżonego Marka Wojciecha L. przez utrzymanie co do niego w mocy wyroku Sądu Powiatowego w Puławach z dnia 15 listopada 1972 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna nie jest zasadna. Faktem wprawdzie jest, że zachowanie się oskarżonego przed popełnieniem przestępstwa (wynika to z zestawienia dat popełnienia przestępstw i opinii szkoły oraz wywiadu przeprowadzonego przez organy MO) rzeczywiście było naganne, jednakże sama rewizja nadzwyczajna podkreśla, iż w toku postępowania karnego w sprawie niniejszej stosunek oskarżonego zarówno do pracy, jak i do nauki uległ poprawie. Ilustrują to dowody wystawione po upływie przeszło roku (dnia 20 i dnia 21 września 1972 r.) od popełnienia przestępstwa.Sąd rewizyjny sprawę oskarżonego rozpoznał dnia 23 lutego 1973 r., a więc po upływie prawie 2 lat od popełnienia przestępstwa.Z dowodów wyżej przedstawionych sąd ten wybrał korzystniejsze dla oskarżonego i w konsekwencji wyraził prognozę na poprawę oskarżonego, uzewnętrzniając ją warunkowym zawieszeniem wykonania kary pozbawienia wolności.Prognoza ta okazała się jak najbardziej trafna. W odniesieniu do oskarżonego rzeczywiście nie zachodziła potrzeba efektywnego wykonania kary pozbawienia wolności, bo i bez niej resocjalizacja oskarżonego przebiegała bez zakłóceń.Miarą daleko idących osiągnięć w tej drodze jest choćby to, że w postępowaniu w związku z rewizją nadzwyczajną można było stwierdzić po prostu maksymalne postępy oskarżonego na drodze do pełnej resocjalizacji, skoro oskarżony wykazał się ukończeniem liceum ogólnokształcącego z na ogół dobrymi ocenami, pozytywnymi opiniami liceum (z dnia 8 października 1973 r.) i instytucji zatrudniającej (z dnia 6 października 1973 r.), a co najważniejsze osiągnięciem statusu studenta i uzyskaniem pochlebnej opinii kuratora sądowego.W tych warunkach eksponowanie przez rewizję nadzwyczajną po upływie 2 i pół roku od popełnienia przestępstwa dyrektywy oddziaływania społecznego kary należy uznać za chybione.Dyrektywa w zakresie społecznego oddziaływania kary w stosunku do względów prewencji specjalnej (art. 50 § 1 k.k.) nie zdobywa automatycznie przewagi, gdyż wybór najwłaściwszej dyrektywy zależy od swobodnej oceny sądu, a trafności tejże w świetle wyżej przytoczonych okoliczności nie sposób negować.Trzeba jeszcze dodać, że próba, jakiej oskarżony został poddany, obwarowana jest stosunkowo długim okresem zawieszenia (4 lata), grzywną w wysokości 3.000 zł i pracą na cele społeczne. A zatem oddziaływanie społeczne kary ma jeszcze dodatkowe zadośćuczynienie w postaci wyżej określonych elementów kary.Z tych wszystkich względów orzeczono jak wyżej.