II KR 327/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Borodej. Sędziowie: Z. Ziemba, J. Żurawski (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Kubicki.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 1979 r. sprawy Kazimierza F. i Henryka G., oskarżonych z art. 210 § 2 k.k., z powodu rewizji wniesionych przez oskarżonego Kazimierza F. i prokuratora od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Wałbrzychu z dnia 17 lipca 1979 r.utrzymał zaskarżony wyrok w mocy (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Wałbrzychu wyrokiem z dnia 17 lipca 1979 r. skazał oskarżonych: Kazimierza F. na karę 3 lat pozbawienia wolności i 5000 zł grzywny za przestępstwo określone w art. 210 § 2 k.k. - z zastosowaniem art. 57 § 1 k.k. - a Henryka G. - na umieszczenie w zakładzie poprawczym za przestępstwo określone w art. 210 § 2 k.k. w związku z art. 70 k.k. z 1932 r. - popełnione w ten sposób, że w dniu 28 lutego 1979 r. w W., działając wspólnie, przy czym Henryk G. z rozeznaniem, podstępnie wtargnęli do mieszkania Jana M., używając przemocy przez przyłożenie mu noża do klatki piersiowej oraz zagrożenie jego natychmiastowym użyciem w wypadku stawiania oporu, i zabrali w celu przywłaszczenia na jego szkodę pieniądze w wysokości 3700 zł, dwie złote obrączki, zegarek marki "Wostok" oraz radio tranzystorowe "Menidion 201".Od wyroku powyższego wnieśli rewizje prokurator i obrońca oskarżonego Henryka G. (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Obie rewizje nie są zasadne.I. Co do oskarżonego Kazimierza F.W związku z rewizją prokuratora na wstępie należy zauważyć, że oskarżony ten w chwili czynu ukończył zaledwie 17 lat, gdyż miał wówczas 17 lat, jeden miesiąc i jeden dzień. Przepis art. 57 pkt 1 k.k. umożliwia zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary w szczególnie uzasadnionych wypadkach także w stosunku do młodocianego. Przez owe szczególnie uzasadnione wypadki należy rozumieć, między innymi, taką sytuację, gdy młodocianego dzieli od nieletności bardzo krótki okres, a inne okoliczności nie przemawiają przeciwko stosowaniu art. 57 § 1 k.k.W zebranym bowiem materiale dowodowym nie można dopatrzyć się okoliczności przemawiających przeciwko zastosowaniu w stosunku do oskarżonego Kazimierza F. nadzwyczajnego złagodzenia kary. Oskarżony przyznał się do winy i wyraził żal z powodu popełnionego czynu. Trafnie sąd pierwszej instancji określił, że oskarżony "obszedł się z pokrzywdzonym oględnie", gdyż odstąpił od związania pokrzywdzonego Jana M., gdy ten wyraził tego rodzaju prośbę. Sam czyn nie zawierał w sobie cech przebiegłości, gdyż oskarżeni powołali się wobec pokrzywdzonego na jego wnuka Jacka M., a pokrzywdzony znał z widzenia oskarżonego Kazimierza F., jako kolegę swego wnuka Jacka M. Wprawdzie oskarżony Kazimierz F. ma ujemną opinię środowiskową i był skazany za umieszczenie w zakładzie poprawczym z zawieszeniem, jednakże pozbawiony był wolności jedynie przez 18 dni w okresie pobytu w Schronisku dla Nieletnich w S., co powoduje, że kara 3 lat pozbawienia wolności powinna okazać się dla niego dostatecznie dolegliwa, a także powinna przynieść oczekiwane skutki wychowawcze i resocjalizacyjne. A zatem kara ta nie może uchodzić za rażąco łagodną.W związku zaś z rewizją obrońcy oskarżonego podnieść trzeba, że wspomniana, a nader ujemna opinia środowiskowa o oskarżonym Kazimierzu F. oraz skazanie go na umieszczenie w zakładzie poprawczym w zawieszeniu, niestety bez skutków wychowawczych i resocjalizacyjnych, powodują, że wymierzona mu kara 3 lat pozbawienia wolności nie może uchodzić za rażąco surową.II. Co do oskarżonego Henryka G.Kodeks karny z 1969 r. wprowadził od zasady odpowiedzialności na podstawie tego kodeksu po ukończeniu przez sprawcę 17 lat wyjątki, określone w art. 9 § 2 k.k. co do niektórych przestępstw w stosunku do sprawców, którzy ukończyli 16 lat, oraz w art. 9 § 3 k.k. w stosunku do sprawców, którzy ukończyli 17 lat, ale nie ukończyli 18 lat. Treść art. 9 § 2 k.k. należy rozumieć w ten sposób, że częściej może on być stosowany do sprawców, którym - oprócz innych okoliczności - pozostał nieznaczny okres do ukończenia 17 lat przed popełnieniem przestępstwa, natomiast przepis ten należy stosować nader ostrożnie do sprawców, którzy - niezależnie od innych okoliczności - dopiero co ukończyli 16 lat. Oskarżony Henryk G. zaś w chwili przypisanego mu czynu ukończył 16 lat i 25 dni.Czyn przypisany Henrykowi G. cechuje się wysokim stopniem społecznego niebezpieczeństwa, co zostało wyrażone w sankcji art. 210 § 2 k.k. Jednakże czyn oskarżonych - jak to zostało opisane w wypadku Kazimierza F. - nie charakteryzował się szczególną drastycznością, gdyż działanie oskarżonych można określić jako wyczerpanie koniecznego minimum do zakwalifikowania tego czynu z art. 210 § 2 k.k. Okoliczność ta nie przemawia także za skazaniem w myśl art. 9 § 2 k.k. oskarżonego Henryka G. na karę pozbawienia wolności.Jeżeli chodzi o prognozę co do Henryka G., to trzeba zaznaczyć, że ma on ujemną opinię środowiskową, że Sąd Rodzinny w Wałbrzychu stosował wobec niego środki wychowawcze w postaci upomnienia i dozoru kuratora, ale nie był przecież umieszczony w zakładzie poprawczym, a w schronisku dla nieletnich przebywał zaledwie miesiąc i 3 dni. Nie ma więc niewątpliwych danych do kwestionowania skuteczności zakładu poprawczego. A nawet przeciwnie, dyrektor Zakładu Poprawczego w Ś. w piśmie z dnia 16 listopada 1969 r. pozytywnie ocenia Henryka G., pisząc, że: "(...) okres jego resocjalizacji przebiega prawidłowo, jest pilnym uczniem zasadniczej szkoły ślusarskiej", i dodaje, że: "(...) wskazane by było, aby wychowanek ukończył szkołę zawodową w naszych warunkach."Istnieją więc realne przesłanki, że jego pobyt w zakładzie poprawczym zakończy się pomyślnymi wynikami wychowawczymi i resocjalizacyjnymi. Na zakończenie trzeba jeszcze dodać, że niepełnowartościowość psychiczna Henryka G. również nie przemawia za celowością zmiany wobec niego zakładu poprawczego na zakład karny.W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł jak w części rozstrzygającej wyroku.