V KR 105/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Cieślak. Sędziowie: M. Szczepański (sprawozdawca), B. Kamiński.Prokurator Prokuratury Generalnej: P. Lech.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Marka Ł., oskarżonego z art. 168 § 2 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 11 marca 1975 r.zmienił powyższy wyrok w zaskarżonej części w ten sposób, że za przypisany oskarżonemu czyn wymierzył mu karę 3 lat pozbawienia wolności (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Łodzi wyrokiem z dnia 11 marca 1975 r. uznał Marka Ł. za winnego tego, że w dniu 27 grudnia 1974 r. w Ł., działając wspólnie i w porozumieniu z nieletnimi, odpowiadającymi w odrębnym postępowaniu przed sądem dla nieletnich, przemocą polegającą na przewróceniu na tapczan i przytrzymaniu za ręce oraz nogi Barbary L. dopuścił się wobec niej czynu nierządnego i na podstawie art. 168 § 2 k.k. w związku z art. 57 § 3 pkt 1 k.k. skazał na rok pozbawienia wolności. Rewizję od tego wyroku wniósł prokurator i zarzucając rażącą niewspółmierność kary wynikającą z nadzwyczajnego jej złagodzenia, mimo że przyjęte przez sąd okoliczności ze względu na znaczny stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu, jak również osobowość sprawcy przemawiały przeciwko takiemu złagodzeniu kary, w konkluzji wniósł o jego zmianę przez wymierzenie Markowi Ł. kary pozbawienia wolności na podstawie art. 168 § 2 k.k. bez zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Oskarżony Marek Ł. urodził się w dniu 11 sierpnia 1956 r. i w związku z tym, a także ze względu na fakt, że wyrok sądu pierwszej instancji zapadł w dniu 11 marca 1975 r., a więc przed ukończeniem przez niego 21 lat, jest on młodocianym w rozumieniu art. 120 § 4 k.k. Ta okoliczność ma istotne znaczenie w zakresie wymiaru kary, do oskarżonego Marka Ł. bowiem ma zastosowanie szczególna dyrektywa wymiaru kary określona w art. 51 k.k., a ponadto stwarza ona możliwość zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary w myśl art. 57 § 1 k.k. Jak to trafnie wywiodła rewizja prokuratora, stosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary w myśl art. 57 § 1 k.k. wobec młodocianego wymaga ustalenia, że zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek, przemawiający za zastosowaniem omawianej instytucji (art. 57 k.k. zdanie ostatnie). Użyty w art. 57 § 1 k.k. zwrot: "w szczególnie uzasadnionych wypadkach" należy rozumieć w ten sposób, że w świetle okoliczności podmiotowych i przedmiotowych danego przestępstwa można skorzystać z możliwości nadzwyczajnego złagodzenia kary wobec przestępcy młodocianego, przy czym owa "młodocianość" nie ma samodzielnego bytu jako podstawa nadzwyczajnego złagodzenia kary, lecz stanowi jedynie punkt wyjściowy i musi być zestawiona z pozostałymi okolicznościami podmiotowymi i przedmiotowymi, mającymi znaczenie dla wymiaru kary.Jak już wyżej wspomniano, wymierzając karę młodocianemu sąd orzekający - poza dyrektywami wymiaru kary określonymi z art. 50 k.k. - obowiązany jest kierować się dyrektywą szczególną przewidzianą w art. 51 k.k. Dyrektywa ta nie może być rozumiana jako zawierająca wskazania o celowości wymierzania młodocianym przestępcom kar szczególnie łagodnych, chodzi bowiem o to, że w stosunku do takiego przestępcy - przy wymiarze kary - nacisk należy położyć na osiągnięcie przez orzeczenie i wykonanie kary celów wymienionych w omawianym przepisie (wychowanie, nauczenie zawodu, wdrożenie do przestrzegania porządku prawnego). Jak to wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 kwietnia 1972 r. - IV KR 28/72 (OSNKW 1972, z. 9, poz. 138): "Wymierzenie młodocianemu prawidłowej co do rodzaju i rozmiarów kary wymagać będzie zawsze - poza oceną rodzaju i wagi popełnionego przestępstwa - wnikliwego ustalenia stopnia zdemoralizowania, wpływu, jaki wywierało na niego środowisko, trybu jego życia przed popełnieniem przestępstwa oraz tych czynników, które wpłynęły na jego popełnienie."Analizując problem wymiaru kary w niniejszej sprawie z zachowaniem powyższych wskazań, stwierdzić należy, że sąd pierwszej instancji nie uwzględnił ich przy wymiarze kary wobec Marka Ł. W szczególności wskazać należy, że:a) oskarżony Marek Ł. popełnił zbrodnię zagrożoną karą od 3 lat pozbawienia wolności;b) w gronie sprawców był najstarszy i dysponował największym doświadczeniem życiowym:c) przed popełnieniem omawianego przestępstwa miał ujemną opinię w miejscu zamieszkania (nadużywanie alkoholu, kontakty z osobami podejrzanymi o popełnienie przestępstwa, karany przez kolegium do spraw wykroczeń); trzeba tu podkreślić, że ową ujemną opinię o oskarżonym sąd pierwszej instancji całkowicie pominął przy wymiarze kary:d) przestępstwo określone w art. 168 § 2 k.k. Marek Ł. popełnił w okresie próby zastosowanej na podstawie art. 73 k.k. (był skazany na podstawie art. 208 k.k. na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania);e) analiza treści wyjaśnień oskarżonego Marka Ł. wskazuje, że nie wykazał on rzeczywistej skruchy.Te okoliczności zestawione z łagodzącymi (młody wiek, częściowe przyznanie się do winy) prowadzą do wniosku, że kara przewidziana w art. 168 § 2 k.k. o wysokości minimum zagrożenia jest karą współmierną do stopnia winy oskarżonego, stopnia społecznego niebezpieczeństwa jego czynu i celową z punktu widzenia realizacji tych zadań, które wynikają z art. 51 k.k., a ponadto że brak jakichkolwiek podstaw do uznania, że zachodzi ów szczególnie uzasadniony wypadek przewidziany w art. 57 § 1 k.k.Z powyższych względów i kierując się przepisami art. 387 pkt 4 oraz 386 k.p.k., Sąd Najwyższy uwzględnił rewizję prokuratora i orzekł jak w wyroku (...).