I KR 51/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Rybicki. Sędziowie: S. Fornalik (sprawozdawca), S. Kotowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: W. Grzeszczyk.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Mariusza P., Leszka P., Marka S. i Zbigniewa K., oskarżonych z art. 201 k.k. w związku z art. 210 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionych przez prokuratora co do wymienionych wyżej oskarżonych oraz obrońcy oskarżonego Mariusza P. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Ł. z dnia 11 grudnia 1980 r.utrzymał w mocy zaskarżony wyrok (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Ł. po rozpoznaniu sprawy Mariusza P., Leszka P., Marka S. i Zbigniewa K., oskarżonych o to, że w dniu 8 lutego 1980 r. w Z., działając wspólnie i w porozumieniu, po doprowadzeniu do stanu bezbronności sprzedawcy Barbary B. przez chwycenie za głowę, przewrócenie na ziemię i oślepienie gazem zabrali w celu przywłaszczenia utarg sklepowy o wysokości 211.000 zł na szkodę Wojewódzkiej Spółdzielni Spożywców "Społem" Oddział w Z., tj. o czyn określony w art. 201 k.k. w związku z art. 210 § 1 k.k., wyrokiem z dnia 11 grudnia 1980 r uznał oskarżonych za winnych popełnienia zarzuconego im czynu i za to na podstawie art. 201 k.k. w zbiegu z art. 210 § 1 k.k. w związku z art. 57 § 1 i 3 pkt 1 k.k., stosując nadzwyczajne złagodzenie kary z zastosowaniem art. 10 § 2 i 3 k.k., skazał ich wymierzając im na podstawie art. 201 k.k. w związku z art. 57 § 1 i 3 pkt 1 i art. 36 § 3 k.k. kary:a) Mariuszowi P. 3 lata i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywny 50.000 zł,b) Leszkowi P. 3 lata pozbawienia wolności i grzywny w wysokości 50.000 zł,c) Markowi S. i Zbigniewowi K. 2 lata i 6 miesięcy pozbawienia wolności i po 50.000 zł grzywny.Ponadto w stosunku do oskarżonych Mariusza P., Leszka P., Marka S. i Zbigniewa K. orzekł:a) na podstawie art. 40 § 1 pkt 3 k.k. karę dodatkową pozbawienia praw publicznych na okres 3 lat,b) na podstawie art. 46 § 1 pkt 2 k.k. karę dodatkową konfiskaty mienia w całości.Od tego wyroku wnieśli rewizje prokurator oraz obrońca oskarżonego Mariusza P.Prokurator, zaskarżając ten wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze w odniesieniu do wszystkich oskarżonych, zarzucił rażącą niewspółmierność wymierzonych oskarżonym kar pozbawienia wolności wynikających z nadzwyczajnego złagodzenia zastosowanego na podstawie art. 57 § 1 i 3 pkt 1 k.k., pomimo że okoliczności sprawy nie uzasadniały zastosowania tegoż przepisu (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:(...) Zastosowanie wobec oskarżonych nadzwyczajnego złagodzenia kary znajduje uzasadnienie w fakcie naprawienia przez nich szkody oraz w tym, że są oni młodocianymi. Autor rewizji zresztą, żądając wymierzenia oskarżonym kar bez stosowania wobec nich nadzwyczajnego złagodzenia kary, nie kwestionuje stanowiska sądu od strony braku podstaw prawnych do zastosowania art. 57 k.k., a czyni to na gruncie dyrektyw w zakresie wymiaru kary, o jakich mowa w art. 50 k.k., wywodząc, że liczba przestępstw na terenie województwa łomżyńskiego oraz faktu, iż oskarżeni dopuścili się przypisanego im przestępstwa będąc w dobrych warunkach materialnych (z którego część pieniędzy przeznaczyli na alkohol i rozrywki), uzasadniają surowe traktowanie takich sprawców.Zgodzić się trzeba ze stanowiskiem autora rewizji, że tego rodzaju okoliczności są obciążające i że nie sposób je pominąć - czego zresztą Sąd Wojewódzki nie uczynił - przy rozważaniach związanych z wymiarem kary.Jednakże mając te okoliczności na względzie, nie sposób również pominąć innych, a mianowicie tych, które jako łagodzące stanowią podstawę łącznie z pierwszymi do takiego ukształtowania kary, aby spełniała ona cele, o których mowa w art. 50 k.k.Oceniając zaś w tym kontekście kary wymierzone oskarżonym z uwzględnieniem niewątpliwie wysokiego stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu oraz wszystkich okoliczności mających znaczenie dla wymiaru kary, stwierdzić należy, że kary wymierzone oskarżonym czynią zadość wymaganiom przewidzianym w art. 50 k.k. Natomiast wymierzenie oskarżonym kar postulowanych w rewizji doprowadziłoby do sytuacji, że nawet orzeczenie ich w granicach najniższego ustawowego wymiaru przewidzianego za przypisane im przestępstwa czyniłyby je niewspółmiernymi. Za takim stanowiskiem przemawiają nie tylko takie okoliczności, jak naprawienie szkody, okazana skrucha przez oskarżonych, pozytywne opinie, ale w szczególności fakt, że są oni młodocianymi, co w tych warunkach uzasadnia wysunięcie na pierwszy plan wychowawczego aspektu kary (art. 51 k.k.).Tak więc wymierzając karę młodocianemu sprawcy, sąd nie może wprawdzie pominąć dyrektyw w zakresie kary, o których mowa w art. 50 k.k., powinien jednak mieć na względzie przede wszystkim cele wychowawcze kary wynikające z treści przepisu art. 51 k.k.; kierując się zaś wskazaniem zawartym w tym przepisie i nie traktując tych wskazań jako generalnej dyrektywy nakazującej pobłażliwe traktowanie takiego sprawcy, powinien w szczególności uwzględniać stopień zdemoralizowania takiego sprawcy i w zależności od stopnia jego demoralizacji orzec odpowiednią karę, która pozwoli takiego sprawcę wychować, nauczyć zawodu i wdrożyć do przestrzegania porządku prawnego.Mając zaś to na względzie, stwierdzić należy, że w odniesieniu do wszystkich oskarżonych w niniejszej sprawie nie można mówić o takim ich zdemoralizowaniu, iż jedynie kary postulowane w rewizji spełniłyby wskazane cele.Przeciwnie - dotychczasowy przebieg życia oskarżonych (niekaralność, pozytywne opinie), ich postawa po dokonaniu przestępstwa, wyrównanie szkody, okazana skrucha na rozprawie wskazują na to, że wymierzone im przez Sąd Wojewódzki kary zagwarantują w należytym stopniu owe cele.Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł jak w części wstępnej wyroku.