I CR 407/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia E. Mielcarek. Sędziowie: R. Czarnecki (sprawozdawca), Z. Kołodziej.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Wacława M. przeciwko Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "M." w W. o uchylenie uchwały Rady Spółdzielni na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 28 lutego 1974 r.,uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu dla m.st. Warszawy do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji rewizyjnej.Uzasadnienie faktyczneWedług twierdzeń pozwu, w dniu 6.II.1973 r. powód dowiedział się o wykluczeniu go z pozwanej Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej, wobec czego w dniu 5.III.1973 r. złożył odwołanie do Walnego Zgromadzenia Spółdzielni, ale jej zarząd nie nadał biegu odwołaniu. Powód wnosi więc o uchylenie decyzji Rady Spółdzielni w przedmiocie jego wykluczenia.Sąd Wojewódzki ustalił, że list polecony, zawierający zawiadomienie o wykluczeniu powoda ze Spółdzielni, został złożony w urzędzie pocztowym, nie podjęty przez powoda z poczty i zwrócony (w dniu 6.I.1973 r.) nadawcy. Skoro zatem od dnia otrzymania przez powoda zawiadomienia o wykluczeniu (co nastąpiło przed 6.I.1973 r.) do dnia złożenia odwołania (tj. do 5.III.1973 r.) upłynęło więcej niż wymagane przez statut 30 dni, Sąd Wojewódzki oddalił powództwo.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę na skutek rewizji powoda, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela stanowisko wyrażone w orzeczeniu z dnia 4.V.1965 r. I PR 804/63 (OSNCP 1965, poz. 178), mianowicie że ustalenie, czy odwołanie wykluczonego członka jest spóźnione, należy do organu powołanego do rozpatrzenia odwołania, a więc do walnego zgromadzenia.Przeto jeśli w niniejszej sprawie zarząd nie nadał biegu odwołaniu powoda i dlatego Walne Zgromadzenie nie podjęło uchwały w sprawie jego odwołania, a zgodnie z art. 30 § 1 ustawy o spółdzielniach i ich związkach (Dz. U. z 1961 r. Nr 12, poz. 61) dochodzenie w drodze sądowej roszczenia wynikającego ze stosunku członkostwa dopuszczalne jest także po bezskutecznym upływie terminu ustalonego w statucie do podjęcia decyzji przez organ odwoławczy, to należy uznać, że dla powoda otwarta jest droga sądowa do żądania uchylenia decyzji o wykluczeniu go ze Spółdzielni. Otwarcie zaś drogi sądowej na podstawie art. 30 § 1 ustawy o spółdzielniach i ich związkach następuje bez ograniczenia terminem wymaganym przez art. 38 § 3 tej ustawy.Z kolei co się tyczy skuteczności zawiadomienia powoda o wykluczeniu go ze Spółdzielni, to art. 21 § 3 ustawy o spółdzielniach i ich związkach stanowi, że wykluczenie członka ze spółdzielni staje się skuteczne z chwilą doręczenia mu zawiadomienia o tym wykluczeniu. Natomiast § 29 ust. 3 statutu Spółdzielni głosi, że ma moc prawną doręczenia także zawiadomienie o wykluczeniu zwrócone na skutek niepodjęcia przez członka przesyłki. Otóż praktyka utrwalona zwłaszcza na gruncie unormowania ustawowego z zakresu postępowania sądowego sprawiła, że przez doręczenie w potocznym znaczeniu tego słowa rozumiane jest nie tylko doręczenie właściwe czy zastępcze, lecz także m.in. doręczenie w trybie złożenia pisma w urzędzie pocztowym. Sformułowanie więc art. 21 § 3 ustawy o spółdzielniach i ich związkach co do doręczenia użyte jest we wspomnianym potocznym znaczeniu tego słowa, a ani art. 21 § 3 cyt. ustawy, ani żaden inny przepis ustawy nie wprowadza wymagania, żeby zawiadomienie o wykluczeniu ze spółdzielni było skuteczne tylko w razie doręczenia właściwego czy zastępczego. Ostatnie zaś zdanie art. 21 § 3 ustawy o spółdzielniach i ich związkach dotyczy skuteczności zawiadomienia o wykluczeniu pomimo jego niedoręczenia. W tym stanie rzeczy nie jest sprzeczny z ustawą § 29 ust. 3 statutu, zawierający postanowienie co do doręczenia zawiadomienia o wykluczeniu ze spółdzielni w trybie złożenia pisma w urzędzie pocztowym.Ostatnio wspomniany sposób doręczenia stwarza domniemanie doręczenia, tj. domniemanie, że zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym zostało umieszczone w skrzynce pocztowej adresata. Domniemanie to adresat może obalić.Zgodnie też z tym powód przytoczył pewne twierdzenia. Ze względu na to, że powód występował bez adwokata w doniosłej dla siebie sprawie, Sąd Wojewódzki powinien był wezwać powoda do wskazania dowodów na poparcie twierdzeń i dowody te przeprowadzić. Bez przeprowadzenia tych dowodów ocena Sądu Wojewódzkiego w kwestii skuteczności zawiadomienia powoda o wykluczeniu go ze Spółdzielni oraz wniosek tego Sądu co do niezachowania przez powoda terminu do odwołania do walnego zgromadzenia okazują się dowolne.Dlatego zaskarżony wyrok nie może być utrzymany w mocy.