I PR 804/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Krzyżanowski. Sędziowie: J. Tyszka (sprawozdawca), K. Piasecki.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Józefa W. przeciwko Spółdzielni Inwalidów "Ochrona mienia" w G. o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 16 września 1963 r.,uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki oddalił powództwo o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia pozwanej Spółdzielni o wykluczeniu z niej powoda ustalając, co następuje:Powód był członkiem pozwanej Spółdzielni i decyzją Rady Nadzorczej z dnia 18 lutego 1963 roku został wykluczony ze Spółdzielni. Od decyzji tej powód wniósł odwołanie (po upływie 14 dni) do Walnego Zgromadzenia, lecz nie zostało ono uwzględnione, jako złożone po terminie. Walne Zgromadzenie sprawy powoda w ogóle nie rozpatrywało wobec oświadczenia przewodniczącego Zgromadzenia o złożeniu odwołania po upływie terminu.Powód żąda zatem uchylenia uchwały Walnego Zgromadzenia, która nie zapadła. Jak wynika bowiem z protokołu Walnego Zgromadzenia z dnia 14 maja 1963 r., sprawa wykluczenia powoda spółdzielni nie figurowała na porządku obrad Walnego Zgromadzenia i nie była rozpatrywana przez to Zgromadzenie. Jedynie w wolnych wnioskach powiadomiono Walne Zgromadzenie, że powód został wykluczony ze Spółdzielni uchwałą Rady Nadzorczej i że odwołał się, jednakże sprawa powoda nie będzie rozpatrywana przez Walne Zgromadzenie z powodu niedotrzymania 2-tygodniowego terminu, przewidzianego w statucie do złożenia odwołania.Wobec tego, że w myśl art. 38 § 3 ustawy z dnia 17.II.1961 r. o spółdzielniach i ich związkach powodowi przysługiwało odwołanie tylko od uchwały Walnego Zgromadzenia, powództwo podlegało oddaleniu.Powód w rewizji (nazwanej błędnie zażaleniem) domaga się - jak należy domniemywać z treści rewizji - uchylenia wyroku i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy uznał rewizję za uzasadnioną, przy czym zważył, co następuje:Zarówno z treści pozwu jak i z treści rewizji wynika, że powód powołuje się konsekwentnie na to, że był w błędzie co do terminu przysługującego mu odwołania od decyzji Rady Nadzorczej wykluczającej go ze Spółdzielni, gdyż organ ten, zawiadamiając powoda o wykluczeniu, nie pouczył go o terminie odwołania.Powód powołuje się także na to, że poprzedni statut pozwanej przewidywał trzydziestodniowy termin odwołania się do walnego zgromadzenia (§ 19) i że terminu tego powód dotrzymał. Natomiast nowy statut, niedawno uchwalony, który skrócił termin odwołania do dwóch tygodni (§ 18), nie był powodowi znany.Z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, żeby Sąd Wojewódzki rozważył wymienione twierdzenia powoda. Sąd ograniczył się bowiem tylko do stwierdzenia, że powód zaskarżył nie istniejącą uchwałę walnego zgromadzenia, oraz do wyrażenia poglądu, że w myśl art. 38 § 3 ustawy o spółdzielniach i ich związkach z 1961 r. członek spółdzielni może zaskarżyć do sądu tylko uchwałę tego organu.Stanowisko to budzi zastrzeżenia.Należy zauważyć przede wszystkim, że ustalenie, czy odwołanie wykluczonego członka jest spóźnione, należy do organu powołanego do rozpatrzenia odwołania, a więc do walnego zgromadzenia, a nie do osoby, która przewodniczyła na walnym zgromadzeniu, tak jak to miało miejsce w danym wypadku. Jak wynika z ustaleń zaskarżonego wyroku, Walne Zgromadzenie pozwanej Spółdzielni nie wypowiedziało się w ogóle w omawianej kwestii, albowiem w sprawie wykluczenia powoda nie podjęło żadnej uchwały i sprawa ta nie była nawet objęta porządkiem obrad Walnego Zgromadzenia. Wprawdzie zarówno przepisy wymienionej wyżej ustawy, jak i przepisy statutu nie przewidują możności uwzględnienia z przyczyn usprawiedliwionych uchybienia terminu przez odwołującego się członka, niemniej jednak należy przyjąć - zgodnie z tendencją rozwojową naszego ustawodawstwa - że do uwzględnienia spóźnienia odwołania w szczególnie uzasadnionych wypadkach nie byłoby przeszkód.Należało mieć także na uwadze, że w myśl art. 30 § 1 wymienionej ustawy dochodzenie w drodze sądowej roszczeń wynikających ze stosunku członkostwa jest dopuszczalne nie tylko po wyczerpaniu postępowania wewnątrzspółdzielczego, lecz także po bezskutecznym upływie terminu ustalonego w statucie spółdzielni do podjęcia decyzji przez organ odwoławczy.Ponieważ Walne Zgromadzenie pozwanej Spółdzielni, jako organ odwoławczy, nie podjęło dotychczas żadnej uchwały w sprawie odwołania się powoda, należało uznać, że przy analogicznym zastosowaniu wymienionego przepisu powód był uprawniony dochodzić swych praw członkowskich wprost na drodze sądowej i żądać w tym celu uchylenia decyzji rady nadzorczej o wykluczeniu go ze Spółdzielni.Rzeczą zatem Sądu Wojewódzkiego przy ponownym rozpoznawaniu sprawy będzie przede wszystkim pouczenie powoda o potrzebie odpowiedniej zmiany żądania pozwu, a następnie rozważenie, czy spóźnienie jego odwołania można w okolicznościach sprawy uznać za usprawiedliwione. W razie uznania, że spóźnienie jest usprawiedliwione, Sąd rozpozna sprawę od strony merytorycznej, a więc zbada, czy wykluczenie powoda ze Spółdzielni było uzasadnione.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 384 d. k.p.c.).