4 CR 1188/56

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Kałamajski (sprawozdawca). Sędziowie: B. Łubkowski, J. Krajewski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Władysława P. przeciwko Rzemieślniczej Spółdzielni Pracy Fryzjerów w K. o ustalenie nieważności uchwały walnego zgromadzenia spółdzielni, po rozpoznaniu rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 12 września 1956 r.,uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowód wytoczył przeciwko pozwanej powództwo z wnioskiem o ustalenie, że uchwała Zarządu pozwanej z dnia 15 lutego 1955 r. zwalniająca powoda z pracy z dniem 5 marca 1955 r. oraz uchwała Rady Nadzorczej pozwanej z dnia 16 lutego 1955 r. wykluczająca powoda jako członka pozwanej, jak też uchwała Walnego Zgromadzenia pozwanej z dnia 20 marca 1955 r. zatwierdzająca powyższą uchwałę Rady Nadzorczej z dnia 16 lutego 1955 r. co do wykluczenia powoda jako członka pozwanej, są bezskuteczne wobec powoda.Pozew został wniesiony dnia 30 kwietnia 1955 r.Pozwana wniosła o oddalenie powództwa.Sąd Wojewódzki wydał następującej treści orzeczenie:Ustala się, że uchwała Walnego Zgromadzenia pozwanej Spółdzielni z dnia 20 marca 1955 r. w części, w której uchwała ta zatwierdza uchwałę Rady Nadzorczej pozwanej w przedmiocie zwolnienia powoda z pracy i wykluczenia powoda z członkostwa pozwanej, jest wobec powoda bezskuteczna.W rewizji pozwana wniosła o uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego i oddalenie powództwa.Powód wniósł o oddalenie rewizji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:1.Żądanie pozwu zawiera w istocie trzy żądania:1.dotyczące uchwały Zarządu pozwanej z dnia 15 lutego 1955 r.,2.dotyczące uchwały Rady Nadzorczej pozwanej z dnia 16 lutego 1955 r. i3.dotyczące uchwały Walnego Zgromadzenia pozwanej z dnia 20 marca 1955 r.Sąd Wojewódzki zaskarżonym wyrokiem rozstrzygnął tylko o żądaniu powoda wymienionym wyżej pod punktem c). O dalszych żądaniach powoda orzeczenia dotychczas nie ma, wobec czego zarówno rewizja, jak i orzeczenie Sądu Najwyższego dotyczyć może tylko rozstrzygnięcia Sądu Wojewódzkiego co do uchwały Walnego Zgromadzenia pozwanej z dnia 20 marca 1955 r.2.Powództwo w części rozstrzygniętej zaskarżonym wyrokiem oparte jest na art. 52 ustawy o spółdzielniach. W związku z zarzutami pozwanej należy przede wszystkim rozstrzygnąć, czy są spełnione warunki przewidziane w cyt. przepisie, szczególnie w ustępach 2 i 3.W myśl art. 52 ustęp 2, powództwo powinno być wniesione w sześciotygodniowym terminie prekluzyjnym od daty Walnego Zgromadzenia. Termin ten został zachowany. Uchwała zapadła dnia 20 marca, a pozew wniesiono w dniu 30 kwietnia 1955 r.Zachodzą też warunki przewidziane w ustępie 3 cyt. art. 52. Wbrew zarzutowi rewizji, brak zgłoszenia przez powoda sprzeciwu do protokołu Walnego Zgromadzenia nie jest przeszkodą do wytoczenia powództwa. Powód - co jest niesporne - nie został dopuszczony do udziału w Walnym Zgromadzeniu, gdy jego odwołanie było rozważane i zostało rozstrzygnięte. Powoda należy więc uznać za nieobecnego, który nieprawnie nie został na zebranie dopuszczony. Gdy przedmiotem obrad walnego zgromadzenia członków spółdzielni jest odwołanie się członka spółdzielni od decyzji rady nadzorczej o wykluczeniu go ze spółdzielni, członek spółdzielni, który złożył odwołanie, powinien być dopuszczony na zebranie. Wynika to z istoty odwołania się członka spółdzielni i z celu takiego odwołania. Wszak odwołanie ma być przedmiotem rozważań wszystkich członków spółdzielni, wszyscy więc członkowie spółdzielni mają prawo wypowiedzieć się. Lecz i członek "oskarżony" musi mieć możność i prawo obrony "wobec wypowiedzi przeciwko niemu. Musi więc być dopuszczony na zebranie w części, w której rozważana jest jego sprawa". Inaczej walne zgromadzenie mogłoby powziąć decyzję o nader istotnej dla członka spółdzielni sprawie po jej jednostronnym omówieniu. Takie rozstrzygnięcie odwołania byłoby sprzeczne z zasadami współżycia w Państwie Ludowym, szczególnie z zasadami współżycia w spółdzielniach.Z powyższego wynika, że art. 26 ust. 2 ustawy o spółdz. nie dotyczy wypadku, gdy przedmiotem obrad walnego zgromadzenia członków spółdzielni jest odwołanie się członka spółdzielni od uchwały rady nadzorczej o wykluczeniu go ze spółdzielni oraz że członka spółdzielni, który nie został dopuszczony na walne zgromadzenie członków spółdzielni rozpatrujące jego odwołanie się od uchwały rady nadzorczej, należy uznać za nieobecnego, o którym stanowi art. 52 ustęp 3 ustawy o spółdz.3.Pozwana w obronie swej twierdziła w pierwszej instancji, że zachodziły ważne przyczyny do wykluczenia powoda ze spółdzielni na podstawie § 18 statutu. Pozwana powołała się na incydent powoda z jego współpracownicą Heleną J., a głównie na jego mocno ordynarne odezwanie się do Anny G. i uderzenie jej w twarz.Rewizja zarzuca, że Sąd Wojewódzki twierdzeń pozwanej dotyczących podstawy wykluczenia powoda ze spółdzielni nie wyjaśnił (art. 218 § 1 i art. 326 k.p.c.).Sąd Wojewódzki ustalił, że "zarzuty stawiane powodowi nie nosiły charakteru poważnego", że "zaszłości te w pracy powoda ze świadkiem G. czy niejaką J. są błahe, a urosły do znaczenia w środowisku małomiasteczkowej nietolerancji i animozji". Prócz przytoczonej "oceny" i prócz przytoczonych ogólników zaskarżony wyrok w przedmiocie zarzutów stawianych powodowi nie zawiera żadnego ustalenia faktycznego i nic konkretnego. Wprawdzie z faktu oceny "zaszłości w pracy powoda" można przyjąć, że Sąd Wojewódzki uwzględnił jakiś stan faktyczny, ale nie podał go. Brak jest więc wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, jak postępował powód w stosunku do J., czy ośmieszał ją wobec klientek i czy odmawiał jej klientki, które przyszły do fryzjerni, dalej - jak zachował się powód wobec G., czy odezwał się do niej ordynarnie, jak twierdzi pozwana, czy uderzył ją.Przytoczona wada zaskarżonego wyroku jest istotna, gdyż nie pozwala ocenić, czy decyzja o wykluczeniu powoda była statutowo usprawiedliwiona lub nią nie była.Z tego względu zaskarżony wyrok musi ulec uchyleniu, a sprawa musi być przekazana Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania (art. 371 § 1 pkt 4 i art. 384 k.p.c.).Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki wyjaśni zarzuty strony pozwanej pod adresem powoda oraz obronę powoda i poczyni konkretne ustalenia faktyczne. Dopiero na podstawie takich konkretnych ustaleń faktycznych możliwa będzie ocena, czy wykluczenie powoda ze spółdzielni było na zasadzie § 18 statutu usprawiedliwione. Gdyby się okazało, że powód, wyrażając się w sposób bardzo ordynarny, wypowiedział się o G., iż jest ona skora do lekkomyślnych stosunków fizycznych, albo że ją uderzył, to takie postępowanie samo przez się podpadałoby pod § 18 ustęp 2 pkt b i c statutu. Powód był bowiem starszym członkiem pozwanej, miał więc również obowiązek spółdzielczy wyszkolenia i wychowania "narybku" rzemieślniczego, do którego należała G. Nie ma to jednak oznaczać, że inne zarzuty stawiane powodowi przez pozwaną nie mogły stanowić podstawy wykluczenia ze spółdzielni.