Rw 488/74

WyrokIzba Wojskowa1974-10-25

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sąd rewizyjny jest zobowiązany do merytorycznego rozpoznania zarzutów i wniosków rewizji, których obrońca nie popierał w czasie rozprawy rewizyjnej?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że przepisy kodeksu postępowania karnego, w szczególności art. 380 i 381 k.p.k., traktują środek odwoławczy jako niepodzielną całość w aspekcie możliwości jego wycofania. W związku z tym, jeśli obrońca w czasie rozprawy rewizyjnej nie popiera niektórych zarzutów i wniosków zawartych w rewizji, sąd rewizyjny nie może pozostawić ich bez rozpoznania, lecz jest obowiązany do ich merytorycznego rozpoznania.
Stan faktyczny
Antoni B. został nieprawomocnie skazany za przestępstwa znieważenia funkcjonariusza MO i czynnej napaści na niego w celu zmuszenia do zaniechania czynności służbowej, a także za użycie przemocy wobec funkcjonariuszy MO w celu zmuszenia ich do zaniechania zatrzymania. Obrońca wniósł rewizję, domagając się uniewinnienia lub złagodzenia kar. W trakcie rozprawy rewizyjnej obrońca popierał rewizję jedynie w części dotyczącej złagodzenia kar, rezygnując z wniosku o uniewinnienie.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok przez poprawienie kwalifikacji prawnej czynu z art. 235 w zbiegu z art. 236 k.k. na art. 235 k.k. i wyeliminowanie z opisu czynu ustalenia o znieważeniu funkcjonariuszy MO, a w pozostałym zakresie utrzymał wyrok w mocy.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk dr W. Sieracki (sprawozdawca).Sędziowie: ppłk C. Bakalarski, ppłk H. Góra. Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr S. Przyjemski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 22 października 1974 r. na rozprawie sprawy Antoniego B., skazanego nieprawomocnie za przestępstwa:1) określone w art. 234 § 1 k.k. w zbiegu z art. 235 i art. 236 k.k. na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności,2) określone w art. 235 k.k. w zbiegu z art. 236 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności - łącznie wymierzono oskarżonemu karę 3 lat pozbawienia wolności, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 6 września 1974 r.,częściowo uwzględniając rewizję, z m i e n i ł zaskarżony wyrok przez poprawienie kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego z art. 235 w zbiegu z art. 236 k.k. na art. 235 k.k. i wyeliminowanie z opisu czynu przedstawionego w pkt 2 zaskarżonego wyroku ustalenia, że oskarżony Antoni B. znieważył funkcjonariuszy MO Józefa K. i Ryszarda M. przez użycie pod ich adresem słów powszechnie uznanych za obelżywe, i z tymi zmianami wyrok ten u t r z y m a ł w mocy. Uzasadnienie faktyczne(...) Powołanym wyrokiem Antoni B. skazany został za to, że: 1) w dniu 23 lipca 1974 r. w N., około godziny 14.00, będąc w stanie nietrzeźwości, znieważył wulgarnymi słowami wykonującego obowiązki służbowe funkcjonariusza MO Józefa K. oraz dopuścił się czynnej napaści na niego, po czym działając w celu zmuszenia Józefa K. do zaniechania prawnej czynności służbowej, polegającej na doprowadzeniu go do posterunku MO, groził mu pobiciem, w następstwie czego Józef K. zmuszony był odstąpić od wykonywania tej czynności, 2) w tym samym dniu i miejscu, około godziny 15.00 używał przemocy wobec funkcjonariuszy MO Józefa K. i Ryszarda M. w celu zmuszenia ich do zaniechania zatrzymania go. Wyrok ten zaskarżony został rewizją obrońcy oskarżonego. Skarżący wnosił w swej rewizji o zmianę zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie oskarżonego, "a w każdym razie przez wydatne złagodzenie oskarżonemu orzeczonych kar za przypisane mu czyny oraz złagodzenie kary łącznej". Uzasadnienie prawnePo wysłuchaniu obrońcy, wnoszącego o uwzględnienie rewizji tylko w części dotyczącej zarzutu wymierzenia oskarżonemu rażąco surowej kary, oraz po wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, wnoszącego o utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy, Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Podstawowym wnioskiem rewizji jest wniosek o uniewinnienie oskarżonego od zarzutu popełnienia opisanych w zaskarżonym wyroku przestępstw. Ponadto rewizja zawiera - jako alternatywny - wniosek o złagodzenie wymierzonych oskarżonemu kar jednostkowych i wymierzonej kary łącznej. W czasie rozprawy rewizyjnej obrońca wniósł o uwzględnienie rewizji tylko w części postulującej złagodzenie wymierzonych oskarżonemu kar, natomiast nie popierał rewizji w zakresie zawartego w jej treści wniosku o uniewinnienie oskarżonego od zarzutu popełnienia opisanych w zaskarżonym wyroku przestępstw. W związku z tym powstaje pytanie, czy tego rodzaju modyfikacja, stanowiąca w swej istocie częściowe wycofanie przez obrońcę wniesionej rewizji, obliguje sąd rewizyjny do pozostawienia bez rozpoznania rewizji w odniesieniu do tych zarzutów i wniosków, których obrońca w czasie rozprawy rewizyjnej nie popierał. Na pytanie to należy udzielić odpowiedzi przeczącej. Przepisy kodeksu postępowania karnego, a w szczególności unormowania zawarte w art. 380 i art. 381 k.p.k. nie przewidują ani częściowego wycofania środka odwoławczego, ani też częściowego pozostawienia bez rozpoznania środka odwoławczego. Powołane przepisy traktują więc środek odwoławczy - w aspekcie możliwości wycofania go - jako niepodzielną całość. W związku z tym należy wyrazić pogląd, że w wypadku, gdy obrońca w czasie rozprawy rewizyjnej nie popiera niektórych zarzutów i wniosków zawartych w treści wniesionej rewizji, to w takim wypadku sąd rewizyjny nie może pozostawić bez rozpoznania rewizji w części odnoszącej się do tych zarzutów i wniosków, z których obrońca w czasie rozprawy rewizyjnej zrezygnował, lecz obowiązany jest do ich merytorycznego rozpoznania. Analizując ujawniony w czasie rozprawy głównej materiał dowodowy, należało uznać, że zawarty w rewizji wniosek o uniewinnienie oskarżonego od zarzutu popełnienia opisanych w zaskarżonym wyroku przestępstw nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim podkreślić należy, że podstawą poczynionych w zaskarżonym wyroku ustaleń faktycznych były przede wszystkim zeznania świadków - Józefa K. i Ryszarda M. Zeznania tych świadków ocenione zostały przez sąd pierwszej instancji jako wiarygodne, a w rewizji nie przytoczono takich faktów, które wskazywałyby na to, że przedstawione w czasie rozprawy głównej przez tych świadków relacje o zachowaniu się oskarżonego nie odpowiadały rzeczywistemu przebiegowi zdarzeń opisanych w zaskarżonym wyroku. Jeżeli z jednej strony zważy się, że zeznania świadka Józefa K. w odniesieniu do niektórych fragmentów zachowania się oskarżonego zostały potwierdzone zeznaniami świadków Marii S. i Piotra W., a z drugiej strony zwróci się uwagę na treść zeznań Ireny K. i Weroniki M., to należało dojść do wniosku, iż złożone w czasie rozprawy głównej zeznania Anieli B. i wyjaśnienia oskarżonego, jakoby Józef K. pierwszy uderzył oskarżonego, nie odpowiadają rzeczywistości. W związku z tym zawarte w rewizji wywody zmierzają do uzasadnienia wniosku o uniewinnienie oskarżonego od zarzutu popełnienia przezeń opisanych na wstępie przestępstw uznać należało za nieprzekonujące, z tym zastrzeżeniem, że w świetle ujawnionego w czasie rozprawy głównej materiału dowodowego brak podstaw do ustalenia, iż oskarżony w drugiej fazie zdarzenia znieważył Józefa K. i Ryszarda M., co w konsekwencji powoduje konieczność wyeliminowania z opisu czynu przedstawionego w pkt 2 zaskarżonego wyroku ustalenia, że oskarżony wobec nich "używał słów powszechnie uznanych za obelżywe", i w związku z tym należało poprawić kwalifikację prawną omawianego czynu z art. 235 k.k. w zbiegu z art. 236 k.k. na art. 235 k.k.Nie są przekonujące wywody rewizji, zmierzające do uzasadnienia wniosku o złagodzenie wymierzonych oskarżonemu kar jednostkowych i kary łącznej. Wprawdzie wymierzona oskarżonemu kara jest karą surową, to jednak kara ta zarówno ze względu na znaczny stopień społecznego niebezpieczeństwa przestępnego zachowania się oskarżonego, jak i ze względu na naganny dotychczasowy sposób jego życia nie jest karą rażąco surową (...). Skoro zatem wymierzona oskarżonemu kara łączna, mimo że czynnej napaści na funkcjonariusza MO w związku z pełnieniem przezeń obowiązków służbowych dokonał oskarżony w sposób drastyczny i mimo że oskarżony swym przestępnym działaniem wyczerpał znamiona przestępstwa określonego w przepisach art. 235 k.k. i w art. 236 k.k., jest niższa od tzw. średniego ustawowego zagrożenia przewidzianego w przepisie art. 234 § 1 k.k., to należało dojść do wniosku, iż kara ta nie jest rażąco surowa, i dlatego kara ta nie może być w postępowaniu rewizyjnym złagodzona.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 234 § 1 KKart. 235art. 236 KKart. 235 KKart. 380art. 381 KPK§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026.