VI KZP 12/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski. Sędziowie: K. Czajkowski (sprawozdawca), M. Szczepański.Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Pozorski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Leopolda O. i innych oskarżonych z art. 240 § 1 k.k. z 1932 r. w związku z art. 1 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 152), po rozpoznaniu przedstawionego w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Krakowie postanowieniem z dnia 17 lutego 1971 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy sąd odwoławczy, uwzględniając rewizję powoda cywilnego założoną w sprawie kwalifikacji prawnej przestępstwa, władny jest wymierzyć karę na zasadzie zastosowanego przepisu ustawy w rozmiarze surowszym odpowiadającym nowemu przepisowi, mimo że rewizję wniósł obok powoda cywilnego tylko oskarżony?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratora, na podstawie art. 390 § 1 k.p.k.uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy w uchwale z dnia 18 sierpnia 1966 r. w sprawie VI KZP 4/66 (OSNKW z 1966 r., nr 11, poz. 121) wyjaśnił, że powód cywilny może kwestionować w rewizji tylko te składniki wyroku skazującego, które bezpośrednio lub pośrednio mogą wpływać na samo roszczenie lub jego rozmiar. Powód cywilny w myśl tej uchwały nie może kwestionować kary, która niezależnie od wysokości nie rzutuje nigdy na sposób rozstrzygnięcia powództwa cywilnego i na rozmiary odszkodowania.Także w uchwale z dnia 29 listopada 1962 r. w sprawie VI KO 63/62 (OSNKW z 1963 r., nr 7-8, poz. 144) Sąd Najwyższy stwierdził, że rewizja powoda cywilnego nie może doprowadzić do wymierzenia oskarżonemu surowszej kary, przy czym stanowisko przeciwne nie dałoby się pogodzić z istotą powództwa cywilnego i rolą, jaką powód cywilny odgrywa w procesie karnym. Wyrażone w powyższych uchwałach poglądy prawne zachowują aktualność również pod rządem nowego k.p.k., który - podobnie jak uchylony k.p.k. z 1928 r. - stanowi, że powód cywilny może dowodzić istnienia tylko tych okoliczności, na których opiera swoje roszczenia (art. 56 k.p.k.). Jeżeli więc powód cywilny wniesie rewizję i domaga się zmiany kwalifikacji prawnej czynu na surowszą, a sąd II instancji uzna słuszność zarzutu i jego znaczenie dla samego roszczenia lub jego rozmiaru (art. 379 w związku z art. 377 § 2 i art. 374 § 3 k.p.k.) - to w świetle powołanych wyżej uchwał Sądu Najwyższego przyjąć należy, że sąd rewizyjny - zgodnie z treścią art. 383 § 1 k.p.k. - tylko w tym zakresie może orzec na niekorzyść oskarżonego.Sąd, uwzględniając rewizję powoda cywilnego domagającą się zmiany kwalifikacji prawnej czynu na surowszą, nie może więc przy zastosowaniu nowego przepisu ustawy zaostrzyć oskarżonemu kary.Poza tym zaznaczyć należy, że sąd, rozstrzygając w postępowaniu rewizyjnym sprawę, w której nastąpiło skazanie oskarżonego, ma w myśl art. 404 k.p.k. zawsze obowiązek poprawienia błędnej kwalifikacji prawnej czynu niezależnie od granic środka odwoławczego, a więc także od tego, czy ma ono wpływ na roszczenie powoda.