II KRn 828/55

WyrokIzba Cywilna1955-06-08

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sąd rewizyjny, rozpoznając rewizję wniesioną wyłącznie na korzyść oskarżonego, może orzec karę wyższą niż kara wymierzona przez sąd pierwszej instancji za ten sam czyn, jeśli pierwotnie oskarżony został skazany za dwa czyny?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że rewizja nadzwyczajna wniesiona na korzyść oskarżonej była zasadna. Jeśli w wyroku prawomocnym utrzymano przypisanie winy tylko za jedno przestępstwo, kara wymierzona za to przestępstwo przez sąd pierwszej instancji stanowi granicę wymiaru kary, której sąd rewizyjny nie może przekroczyć bez naruszenia zakazu reformationis in peius. Wymierzenie kary wyższej niż ta, na którą oskarżona została skazana za ten sam czyn w pierwszej instancji, stanowi pogorszenie jej sytuacji prawnej.
Stan faktyczny
Prokurator oskarżył Genowefę S. o zagarnięcie 22.553 zł na szkodę Spółdzielni "Odra", kwalifikując to jako jeden czyn. Sąd Powiatowy skazał ją za dwa czyny: przywłaszczenie 16.000 zł (art. 1 § 3 lit. a dekretu) na 2 lata więzienia i spowodowanie niedoboru 6.553 zł (art. 286 § 1 k.k.) na 1 rok więzienia, łącznie na 2 lata i 6 miesięcy. Sąd Wojewódzki, uznając winę za jedno przestępstwo (art. 1 § 3 lit. a dekretu) z kwotą 19.567 zł, skazał ją na 2 lata i 6 miesięcy więzienia. Pierwszy Prezes SN wniósł rewizję nadzwyczajną na korzyść oskarżonej, zarzucając naruszenie art. 388 § 2 k.p.k. i wnosząc o karę 2 lat więzienia.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej kary, orzekając karę dwóch lat więzienia.

Pełny tekst orzeczenia

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Genowefy S. osk. z art. 1 § 3 lit. a dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), po rozpoznaniu założonej przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego rewizji nadzwyczajnej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Opolu z dnia 14 stycznia 1955 r., zmieniającego wyrok Sądu Powiatowego w Opolu z dnia 3 grudnia 1954 r., na podstawie art. 394-396, 400 § 1 i 4, 384 pkt 2 k.p.k. zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej kary w ten sposób, że skazał oskarżoną Genowefę S. za przypisany jej czyn na podstawie art. 1 § 3 lit. a dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) na dwa lata więzienia. (…)Uzasadnienie faktyczneProkurator oskarżył Genowefę S. o zagarnięcie kwoty 22.553 zł 97 gr na szkodę Spółdzielni "Odra", obejmując tym oskarżeniem całość przestępczej działalności oskarżonej na stanowisku rozliczeniowej w Spółdzielni "Odra" i kwalifikując przestępstwo jako jeden czyn określony w art. 1 § 3 lit. a dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68).Sąd Powiatowy w Opolu wyrokiem z dnia 3 grudnia 1954 r. skazał oskarżoną za dwa czyny, mianowicie: za przestępstwo określone w art. 1 § 3 lit. a dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) popełnione w ten sposób, że w lipcu 1953 r. w Opolu jako rozliczeniowa Spółdzielni Inwalidów "Odra" przywłaszczyła sobie 16.000 zł na szkodę tejże Spółdzielni oraz za przestępstwo określone w art. 286 § 1 k.k. popełnione w ten sposób, że w okresie od lipca do 3 września 1953 r., jako rozliczeniowa Spółdzielni "Odra" w Opolu, nie dopełniając swych obowiązków służbowych codziennego sporządzania raportów utargów i odprowadzania zainkasowanej gotówki, spowodowała niedobór w kwocie 6.553 zł 97 gr na szkodę tejże Spółdzielni.Za pierwszy czyn Sąd Powiatowy skazał oskarżoną na 2 lata więzienia, za czyn drugi na 1 rok więzienia, łącznie na 2 lata i 6 miesięcy więzienia. (…)Od tego wyroku założył rewizję obrońca oskarżonej.Wskutek tej rewizji Sąd Wojewódzki rozpoznał sprawę i uznając oskarżoną za winną popełnienia jednego przestępstwa z art. 1 § 3 lit. a dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) - z tym, że zagarnięta kwota wynosi 19.567 zł 92 gr - skazał oskarżoną na karę 2 lat i 6 miesięcy więzienia.Powyższy wyrok zaskarżył rewizją nadzwyczajną Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, w której zarzuca naruszenie przepisu art. 388 § 2 k.p.k., które miało wpływ na treść wyroku i wnosił o zmianę tego wyroku w części dotyczącej kary przez wymierzenie oskarżonej kary 2 lat więzienia.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Rewizja jest zasadna. Jeżeli bowiem w wyroku prawomocnym utrzymało się przypisanie oskarżonej winy tylko za jedno przestępstwo, to kara wymierzona za to przestępstwo przez sąd pierwszej instancji stanowi granicę wymiaru kary, której sąd rewizyjny nie może przekroczyć bez naruszenia zakazu reformationis in peius, skoro rewizja założona była tylko na korzyść oskarżonej. Wymierzenie kary wyższej od tej, na którą została oskarżona skazana za ten sam czyn w pierwszej instancji, stanowi niewątpliwie pogorszenie sytuacji oskarżonej. Oskarżona ma interes prawny w utrzymaniu się dwóch kar łagodniejszych, co może mieć praktyczne znaczenie np. biorąc pod uwagę ewentualną możliwość zastosowania amnestii.Trzeba również brać pod uwagę, że oskarżona mogła liczyć na pewne dalsze korzyści związane z utrzymaniem się dwóch kar łagodniejszych. Do tych korzyści przykładowo należeć może: możliwość zastosowania warunkowego zawieszenia kary nie przenoszącej 2 lat (art. 61 § 1 k.k.), krótszy okres przedawnienia dla występków od okresu przedawnienia dla zbrodni itp.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 1 § 3art. 394art. 286 § 1 KKart. 388 § 2 KPKart. 61 § 1 KK§ 3§ 1§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026.