VI KZP 4/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski.Sędziowie: M. Paluch, S. Kotowski (sprawozdawca).Prokurator Generalnej Prokuratury: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Mirosława K., oskarżonego z art. 236 § 1 k.k., po rozpoznaniu pytania prawnego zawartego w postanowieniu Ośrodka Zamiejscowego w Częstochowie Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 30 grudnia 1965 r., a mianowicie:"Czy w sytuacji, w której oskarżony, skazany z art. 236 § 1 lit. a) k.k. przy zastosowaniu art. 21 § 2 i 59 § 1 lit. c) k.k. na cztery miesiące aresztu i zapłacenie z tytułu powództwa cywilnego kwoty 552 zł (koszty leczenia powoda cywilnego w szpitalu), wniósł rewizję tylko na odcinku kary, domagając się jej złagodzenia bądź zastosowanie art. 61 k.k., a nadto pozostawienia powództwa cywilnego bez rozpoznania - dopuszczalna jest rewizja powoda cywilnego, który domaga się zmiany kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego przez uchylenie orzeczenia o zastosowaniu art. 21 § 2 k.k. i ustalenia, że oskarżony nie działał w obronie koniecznej?"po wysłuchaniu wniosku Prokuratora Generalnej Prokuratury, na podstawie art. 390 § 2 k.p.k.uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneUwzględnienie rewizji powoda cywilnego może pociągać dla oskarżonego jako pozwanego ujemne skutki. Celem bowiem tej rewizji, podobnie jak i powództwa cywilnego, jest zaspokojenie roszczeń powoda cywilnego w sposób dla niego korzystny, a zarazem niekorzystny dla pozwanego-oskarżonego. Uwzględnienie rewizji powoda cywilnego może pociągnąć dla oskarżonego ujemne skutki natury materialnej w postaci niekorzystnej dla niego zmiany orzeczenia co do odszkodowania na rzecz powoda cywilnego.Jednakże rewizji założonej przez powoda cywilnego nie można uznać za rewizję założoną na niekorzyść oskarżonego przez oskarżyciela w rozumieniu przepisu art. 363 § 1 k.p.k. Celem bowiem tej rewizji jest pogorszenie sytuacji oskarżonego w dziedzinie odpowiedzialności karnej. Uwzględnienie tej rewizji może pociągnąć za sobą ujemne dla oskarżonego skutki w postaci skazania lub zmiany orzeczenia w części dotyczącej kary. Wyraźnie wskazują na to przepisy art. 388 § 3 i § 4 k.p.k., które pozwalają sądowi wojewódzkiemu skazać oskarżonego uniewinnionego przez sąd niższy, a sądowi wojewódzkiemu i Sądowi Najwyższemu - zaostrzyć orzeczoną karę jedynie w razie uwzględnienia rewizji założonej na niekorzyść oskarżonego.Powód cywilny jest zainteresowany w ustaleniu przez sąd, że oskarżony z winy swej wyrządził mu szkodę, oraz w ustaleniu odszkodowania z tego tytułu w sposób możliwie najbardziej dla powoda cywilnego korzystny.Z treści art. 68 k.p.k., stanowiącego, że powód cywilny ma prawo dowodzenia tylko tych okoliczności, na których opiera swoje roszczenia, wynika, że nie może on zabierać głosu w sprawie kary, kwalifikacji prawnej czynu i surowszego w związku z tym ukarania oskarżonego, gdyż są to okoliczności dla roszczenia cywilnego bez znaczenia. Jeżeli jednak kwalifikacja prawna czynu dotyczy zagadnienia, czy oskarżony wyłącznie ze swej winy wyrządził szkodę pozwanemu, to powód ma oczywisty interes we właściwym ustaleniu rodzaju i stopnia winy oskarżonego, a co za tym idzie - kwalifikacji prawnej przypisanego mu czynu, jednakże tylko w tym sensie, że powód cywilny sam nie przyczynił się do wyrządzenia mu szkody przez oskarżonego. Może to mieć znaczenie dla orzeczenia o odszkodowaniu w procesie adhezyjnym albo w przyszłym procesie cywilnym (art. 362 k.c.).Ogólnie wypada stwierdzić, że powód cywilny może w swej rewizji kwestionować te wszystkie składniki wyroku skazującego, które bezpośrednio lub pośrednio mogą wpływać na samo roszczenie lub jego rozmiar. Takim postępowaniem nie mogłaby być objęta kara, która niezależnie od wysokości nie rzutuje nigdy na sposób rozstrzygnięcia powództwa cywilnego i rozmiary odszkodowania.Z uzasadnienia pytania sądu rewizyjnego wyłania się jeszcze zagadnienie zakazu zmiany zaskarżonego wyroku na niekorzyść oskarżonego w wyniku rewizji powoda cywilnego. Wobec rozstrzygnięcia tego zagadnienia przez Sąd Najwyższy, wystarczy w uchwale niniejszej powołać się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 1962 r. VI KO 63/62 (OSNKW z 1963 r., zeszyt 7-8, poz. 144).