V K 211/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Stępczyński.Sędziowie: M. Budzianowski (współsprawozdawca), K. Dobesz, T. Gdowski, F. Korzeń, J. Majewski, K. Wagner (sprawozdawca).Prokurator: F. Przyjemski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Józefa M. oskarżonego z art. 215 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego rewizji nadzwyczajnej na korzyść oskarżonego od wyroku Sądu Najwyższego z dnia 26 lipca 1961 r., na podstawie art. 394-396, 400 § 2, 383 pkt 3, 388 § 1 k.p.k.uchylił wyrok Sądu Najwyższego w części dotyczącej powództwa cywilnego zasądzonego na rzecz Teofila H. i utrzymał w tej części w mocy wyrok Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 21 lutego 1961 r. (...).Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 21 lutego 1961 r. Józef M. skazany został z mocy art. 215 § 1 k.k. na 8 lat więzienia za to, że w dniu 6 listopada 1960 r. w J., będąc pod wpływem odurzenia alkoholowego i prowadząc z nadmierną szybkością - ze względu na ożywiony ruch pieszy - samochód osobowy drogą wiodącą do stacji kolejowej, spowodował niebezpieczeństwo w komunikacji lądowej, a w szczególności na skutek zupełnego niepanowania nad kierownicą uderzył prowadzonym przez siebie samochodem Czesława W. i Teofila H., którzy szli tą drogą, w następstwie czego Czesław W. poniósł śmierć, a Teofil H. doznał ciężkiego uszkodzenia ciała.Ponadto Sąd Wojewódzki zasądził tymże wyrokiem od oskarżonego na rzecz powodów cywilnych: Reginy W. - kwotę 4.161,50 zł i Teofila H. - kwotę 10.000 zł, uwzględniając w pełni ich roszczenia.Od tego wyroku założył rewizję tylko oskarżony, wnosząc o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ewentualnie - o jego zmianą przez znaczne złagodzenie wymierzonej kary, a ponadto o uchylenie wspomnianego wyroku co do powództwa cywilnego Teofila H. i o pozostawienie tego powództwa bez rozpoznania.Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 26 lipca 1961 r. uwzględnił rewizję oskarżonego w części dotyczącej kary, łagodząc tę karę do pięciu lat więzienia, natomiast w części dotyczącej powództwa Teofila H. nie tylko nie uwzględnił rewizji oskarżonego, lecz przeciwnie, nawet zasądził od niego na rzecz Teofila H. sumę wyższą od tej, która była przedmiotem roszczenia tegoż Teofila H. przed Sądem Wojewódzkim i którą ów Sąd zasądził od oskarżonego.Rewizja nadzwyczajna Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego od powyższego wyroku Sądu Najwyższego z dnia 26 lipca 1961 r. zaskarża wyżej wymieniony wyrok w części dotyczącej powództwa cywilnego zasądzonego od Józefa M. na rzecz Teofila H., zarzucając obrazę art. 331 w związku z art. 382 k.p.k. polegającą na tym, że Sąd Najwyższy zasądził od oskarżonego na rzecz powoda cywilnego Teofila H. kwotą wyższą od tej, którą zasądził Sąd Wojewódzki, mimo że od wyroku Sądu Wojewódzkiego założył rewizję tylko oskarżony. W rezultacie rewizja nadzwyczajna domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku w części dotyczącej powództwa cywilnego zasądzonego na rzecz Teofila H. oraz utrzymania w tej części w mocy wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 21 lutego 1961 r.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny: Wyrok Sądu Najwyższego należy uznać za nietrafny w części zaskarżonej rewizją nadzwyczajną. Stosowania art. 331 k.p.k. w postępowaniu przed sądem I instancji nie ograniczają względy formalne, albowiem cała problematyka powództwa cywilnego jest w pierwszej instancji otwarta. Inna sytuacja zachodzi w postępowaniu rewizyjnym, toczącym się zasadniczo w granicach rewizji z wyjątkami wynikającymi z określonych przepisów ustawowych, takich np. jak art. 377, 378, 384 pkt 1, 385, 386, 387 k.p.k. W postępowaniu tym przepis art. 331 k.p.k. stosuje się - zgodnie z treścią art. 382 k.p.k. - odpowiednio, a więc wtedy gdy przedmiotem rozważań sądu rewizyjnego jest między innymi rewizja powoda cywilnego, który domaga się zasądzenia powództwa bądź podwyższenia powództwa zasądzonego. Jeżeli jednak, tak jak w sprawie niniejszej, brak jest rewizji powoda cywilnego, a sąd rozpoznaje tylko rewizję oskarżonego, to stosowanie z urzędu art. 331 k.p.k. w postępowaniu rewizyjnym oznaczałoby naruszenie granic rewizji na niekorzyść oskarżonego, do czego przepisy rozdziału II księgi VIII k.p.k. nie dają podstawy.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy w powiększonym składzie orzekł jak w sentencji wyroku.