VI KZP 101/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski. Sędziowie: M. Budzianowski, K. Czajkowski, F. Karolus (współsprawozdawca), S. Kotowski, Z. Nyczaj (sprawozdawca), M. Szczepański.Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Pozorski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Kazimierza D., oskarżonego z art. 203 § 1 k.k. w związku z art. 60 § 2 k.k., po rozpoznaniu przedstawionego przez Sąd Wojewódzki w Rzeszowie postanowieniem z dnia 1 grudnia 1970 r. i przekazanego do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu w składzie siedmiu sędziów w trybie art. 30 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54) zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"1) Czy sprawca, który został skazany 2-krotnie w warunkach określonych w art. 60 § 1 k.k., ale odcierpiał jedną tylko z tych kar w wymiarze co najmniej jednego roku, odpowiada z art. 60 § 2 k.k.?2) Czy sąd orzekający przy rozpoznaniu sprawy recydywisty bierze pod uwagę faktyczne popełnienie poprzednich przestępstw w warunkach recydywy, czy też - wobec niepowołania w poprzednich wyrokach przepisu art. 60 k.k. pomimo istnienia ku temu przesłanek - sąd orzekający nie może przyjąć, że poprzednie przestępstwa zostały popełnione w warunkach recydywy?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1. Zastosowanie przepisu art. 60 § 2 k.k. do sprawcy skazanego dwukrotnie w warunkach określonych w art. 60 § 1 k.k. uzależnione jest między innymi od odbycia przez niego łącznie kary co najmniej jednego roku pozbawienia wolności. Ten warunek odnoszący się do okresu odbywania kary pozbawienia wolności jest spełniony w razie odbycia przez sprawcę co najmniej 6 miesięcy pozbawienia wolności na podstawie każdego z tych wyroków skazujących (dla spełnienia warunku z art. 60 § 1 k.k.), łącznie więc co najmniej jednego roku. Odmienny pogląd, że omawiany warunek z art. 60 § 2 k.k. jest spełniony, gdy sprawca odbył jedną tylko z orzeczonych kar w rozmiarze co najmniej jednego roku pozbawienia wolności, nie znajduje uzasadnienia ani w treści art. 60 § 2 k.k., ani też w ratio legis tego przepisu.Szczególnie zaostrzony wymiar kary przewiduje ustawa dla sprawcy, który nie tylko został skazany dwukrotnie jako recydywista (w rozumieniu art. 60 § 1 k.k.), ale nadto dwukrotnie odbywał kary pozbawienia wolności jako przestępca powrotny i mimo to w ciągu 5 lat od odbycia ostatniej kary dopuścił się ponownie podobnego przestępstwa umyślnego z chęci osiągnięcia korzyści majątkowej albo o charakterze chuligańskim.Jeżeli zatem sprawca po raz czwarty powraca do przestępstwa (określonego w omawianym wyżej przepisie) po trzykrotnym odbywaniu kary pozbawienia wolności (w tym dwukrotnie jako recydywista) oraz jeżeli nie wpłynęło to na niego w sposób resocjalizujący, to wówczas - zgodnie z wolą ustawodawcy - konieczne staje się sięgnięcie po znacznie surowszą represję przez wymierzenie mu kary co najmniej w potrójnej wysokości dolnego zagrożenia (nie mniej jednak od 2 lat). W wypadku takim wchodzi w grę wielokrotna recydywa specjalna w rozumieniu art. 60 § 2 k.k.Przyjęcie koncepcji, że do zastosowania art. 60 § 2 k.k. wystarczy odbycie chociażby jednej z kar w wymiarze roku pozbawienia wolności, pozbawiałoby wielokrotną recydywę jej cechy charakterystycznej, tj. "wielostopniowości". Konstrukcja powrotu do przestępstwa przewidziana w art. 60 § 2 k.k. pomyślana jest w ten sposób, że sprawca po pierwszym skazaniu popełnia następne przestępstwa co najmniej trzykrotnie w warunkach recydywy (z art. 60 § 1 k.k.), a więc po odbyciu kolejnych kar powraca do przestępstwa.Natomiast gdy sprawca odbył tylko jedną z kar, orzeczoną np. przy pierwszym skazaniu w warunkach określonych w art. 60 § 1 k.k., i karę tę uznałoby się za "karę ostatnią" w rozumieniu omawianego przepisu, od której biegnie termin tzw. "przedawnienia recydywy", to przy takiej koncepcji następne skazanie w warunkach art. 60 § 1 k.k. (której to kary sprawca w ogóle nie odbywał) traciłoby charakter kolejnego "stopnia" wielokrotnej recydywy, co pozbawiałoby tę instytucję prawną jej właściwego charakteru.2. Jednym z warunków zastosowania art. 60 § 2 k.k. jest uprzednie dwukrotne skazanie sprawcy w warunkach określonych w § 1 tegoż przepisu. O spełnieniu tego warunku decyduje przede wszystkim skazanie sprawcy za czyny popełnione w warunkach powrotu do przestępstwa. Wytyczne z dnia 24 lutego 1967 r. VI KZP 19/66 (OSNKW z 1967 r. nr 7, poz. 48) wskazują nawet na potrzebę powoływania w wyrokach wymienionych wyżej przepisów, ale podstawowe znaczenie przypisują ustaleniom faktu recydywy w wyroku.Dlatego też gdy ustalenia wyroków dają podstawę do stwierdzenia, że poprzednie czyny zostały przez sprawcę popełnione w warunkach powrotu do przestępstwa, wówczas sąd orzekający obowiązany jest przyjąć - mimo niepowołania art. 60 § 1 k.k. w wyrokach skazujących - że sprawca został skazany w warunkach określonych w tym przepisie.