Rw 699/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia ppłk H. Kmieciak. Sędziowie: ppłk J. Górski (sprawozdawca), ppłk B. Piechota. Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: kpt. R. Krajewski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 1972 r. na rozprawie sprawy Krzysztofa Szymona K. i Zbigniewa Józefa W., skazanych nieprawomocnie za przestępstwo określone w art. 145 § 1 i 3 k.k. na kary po 2 lata i 6 miesięcy pozbawienia wolności i po 5 lat zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych z jednoczesnym zasądzeniem od każdego z nich odszkodowania na rzecz jednostki wojskowej w N. w kwotach po 9.137 zł z 8% odsetkami, z powodu rewizji wniesionej przez obrońców obu oskarżonych i przez oskarżonego Zbigniewa Józefa W. od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 13 czerwca 1972 r.postanowił rewizji obrońcy oskarżonego Józefa W. oraz rewizji tego oskarżonego nie uwzględnić, natomiast w związku z rewizją obrońcy oskarżonego Krzysztofa Szymona K. zaskarżony wyrok co do tego oskarżonego zmienić przez: 1) poprawienie kwalifikacji prawnej czynu z art. 145 § 1 i 3 k.k. na art. 145 § 1 k.k. oraz podstawy wymiaru kary pozbawienia wolności z art. 145 § 3 k.k. na art. 145 § 1 k.k., 2) uchylenie kary dodatkowej zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych i z tymi zmianami wyrok utrzymać w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) 1. Krzysztof Szymon K. skazany został za to, że w dniu 11 kwietnia 1972 r. w N., będąc kierowcą samochodu ciężarowego - wywrotki marki "Kraz", należącego do jednostki wojskowej w N., naruszył § 8 pkt 1, 7 i 8 zarządzenia nr 25 Ministra Obrony Narodowej z dnia 18 kwietnia 1961 r. w sprawie przewozu osób i ładunków transportem samochodowym oraz o obowiązkach kierowców i użytkowników wojskowych pojazdów samochodowych (Dz. Rozk. Nr 7, poz. 31) w ten sposób, że w czasie okolicznościowego postoju oddalił się od pojazdu załadowanego żwirem i pozostawił go bez opieki, wprawił się w stan nietrzeźwości (2,26 promila alkoholu we krwi), a następnie około godz. 18.30 przekazał prowadzenie tego samochodu Zbigniewowi Józefowi W. będącemu również w stanie nietrzeźwości oraz nie mającemu ani prawa jazdy, ani umiejętności prowadzenia pojazdów mechanicznych, na skutek czego ten jechał wężykiem po jezdni, zagrażając bezpieczeństwu, a ponadto po przejechaniu około 300 metrów wjechał na przydrożne drzewo, powodując uszkodzenie samochodu; szkoda z tego tytułu wynosi 18.273 zł.2. Zbigniew Józef W. skazany został za to, że w dniu 11 kwietnia 1972 r. około godz. 18.30 w N. naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym określone w przepisach art. 18 pkt 1, art. 19 pkt 1 i art. 20 pkt 1 ustawy z dnia 27 listopada 1961 r. o bezpieczeństwie i porządku ruchu na drogach publicznych (Dz. U. Nr 53, poz. 295; zm.: Dz. U. z 1971 r. Nr 12, poz. 115) w ten sposób, że po wprawieniu się w stan silnego upojenia alkoholowego zasiadł za kierownicą samochodu ciężarowego - wywrotki marki "Kraz" załadowanego żwirem i nie mając ani uprawnień, ani umiejętności do prowadzenia pojazdów mechanicznych prowadził ten pojazd na przestrzeni około 300 metrów po szosie wężykiem, po czym uderzył nim w przydrożne drzewo, co spowodowało rozbicie samochodu i szkodę w mieniu jednostki wojskowej w N. na kwotę 18.273 zł.Wyrok ten zaskarżyli oskarżony Zbigniew Józef W. oraz obrońcy obydwu oskarżonych.Obrońca oskarżonego Krzysztofa Szymona K. domaga się w swej rewizji poprawienia kwalifikacji prawnej czynu przypisanego temu oskarżonemu z art. 145 § 1 i 3 k.k. na art. 146 k.k. lub 327 k.k., pozostawienia powództwa cywilnego bez rozpoznania oraz złagodzenia wymierzonej oskarżonemu kary zasadniczej oraz kary dodatkowej zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych.Oskarżony Zbigniew Józef W. domagał się znacznego złagodzenia wymierzonej mu kary pozbawienia wolności, przy czym wywodził, że wypadek drogowy spowodował nie on, lecz współoskarżony Krzysztof Szymon K. Wreszcie obrońca oskarżonego Zbigniewa Józefa W. w motywach swej rewizji domagał się uniewinnienia oskarżonego od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 145 § 1 i 3 k.k. albo wymierzenia mu znacznie łagodniejszej kary pozbawienia wolności z zastosowaniem przepisów o młodocianych, a gdyby Sąd Najwyższy nie podzielił zarzutów rewizji, wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, ponieważ jego zdaniem istniała potrzeba uzupełnienia postępowania dowodowego przez przesłuchanie wskazanego w rewizji świadka i skonfrontowanie go ze świadkami przesłuchanymi na rozprawie przed sądem pierwszej instancji.Na rozprawie rewizyjnej przed Sądem Najwyższym obrońcy popierali wniesione rewizje, natomiast przedstawiciel Naczelnej Prokuratury wnosił o utrzymanie wyroku w mocy co do oskarżonego Zbigniewa Józefa W. i poprawienie kwalifikacji prawnej czynu z art. 145 § 1 i 3 k.k. na art. 146 k.k. co do oskarżonego Krzysztofa Szymona K. i wymierzenie mu kary 2 lat pozbawienia wolności.Uzasadnienie prawneW związku z wywodami rewizyjnymi obrońców Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje:1. Chociaż należy zgodzić się z zarzutem rewizji, że dokonana przez sąd pierwszej instancji ocena prawna czynu przypisanego oskarżonemu Krzysztofowi Szymonowi K. jest wadliwa, to jednak uznać należy, że dalszy wniosek rewizji zmierzający do wykazania, iż czyn ten stanowi przestępstwo określone w art. 146 k.k. lub 327 k.k., jest chybiony. Zarówno art. 146 k.k., jak i art. 147 k.k. nie mogą mieć w konkretnej sprawie zastosowania, ponieważ, jak to wynika z motywów ustawodawcy oraz praktyki orzeczniczej (np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 1972 r. - Rw 476/72), dotyczą one nie dysponentów pojazdów mechanicznych, ale dyspozytorów i innych osób odpowiedzialnych za bezpieczeństwo ruchu. Skoro zatem przepisy te nie mają zastosowania do dysponentów, to tym bardziej - jak to miało miejsce w sprawie oskarżonego - nie mogą one mieć zastosowania do kierowców pojazdów mechanicznych.W sprawie oskarżonego nie może mieć także zastosowania art. 327 k.k. z tego względu, że pełnienie obowiązków kierowcy nie jest równoznaczne z pełnieniem służby, o której mowa w tym przepisie.Skoro - jak to wyżej stwierdzono - wymienione przepisy nie mogą mieć zastosowania do oskarżonego, to uznać należy, że jego odpowiedzialność karna powinna kształtować się jednak w zakresie art. 145 § 1 k.k. Za takim rozstrzygnięciem przemawia nie tylko ta okoliczność, że podmiot tego przestępstwa jest nieograniczony i odnosi się do wszystkich osób naruszających zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, ale również i to, że zagadnienie, o którym mowa, zostało już rozstrzygnięte uchwałą siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 1969 r. - U 2/69 (OSNKW 1969 nr 11, poz. 136). Pogląd wyrażony w tej uchwale, a sprowadzający się do stwierdzenia, że kierowca wojskowego pojazdu mechanicznego oddający do prowadzenia powierzony mu pojazd innej nieupoważnionej do tego osobie ponosi odpowiedzialność karną na podstawie art. 144 k.k. W.P., nie stracił na swej aktualności, a skoro tak, to ma zastosowanie też i do art. 145 § 1 lub art. 145 § 2 k.k., w zależności od powstałych w wypadku drogowym skutków. W każdym razie stwierdzić należy, że sprawca takiego czynu nie może ponosić odpowiedzialności z art. 145 § 3 k.k. w sytuacji, w której sam nie prowadzi samochodu. Przepis art. 145 § 3 k.k. jest kwalifikowaną postacią art. 145 § 1 i 2 k.k., przy czym okolicznością kwalifikowaną jest nie tylko stan nietrzeźwości, ale także szczególny podmiot przestępstwa, a mianowicie w odróżnieniu od art. 145 § 1 i 2 k.k., według którego podmiotem przestępstwa może być każda osoba naruszająca zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, według § 3 osobą tą może być tylko prowadzący pojazd mechaniczny. Ponieważ - jak to stwierdzono wyżej - oskarżony w chwili spowodowania wypadku nie prowadził samochodu, przeto nie można mu przypisać przestępstwa określonego w art. 145 § 3 k.k. Fakt zatem, że oskarżony w chwili dokonania przestępstwa znajdował się w stanie nietrzeźwości, powinien być potraktowany jako okoliczność obciążająca. Z tych względów uznając, że oskarżony popełnił przestępstwo określone w art. 145 § 1 k.k., Sąd Najwyższy dokonał odpowiedniej zmiany prawnej jego czynu.W świetle powyższych ustaleń należy zgodzić się z zarzutem rewizji, że wymierzenie oskarżonemu Krzysztofowi Szymonowi K. kary dodatkowej - zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych nastąpiło z obrazą przepisów prawa materialnego. Skoro art. 43 k.k. odnosi się jedynie do osoby prowadzącej pojazd mechaniczny, a - jak to ustalono - oskarżony w chwili wypadku samochodu nie prowadził, to stwierdzić należy, że brak jest podstawy prawnej do wymierzenia mu tej kary.