VII KZP 17/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Mikos. Sędziowie: J. Bratoszewski, H. Kempisty (współsprawozdawca), S. Pawela (sprawozdawca), J. Wieczorek (współsprawozdawca), W. Żebrowski, A. Żylewicz.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Ferenc.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Czesława Kazimierza W., oskarżonego z art. 147 § 2 k.k., po rozpoznaniu wymagającego zasadniczej wykładni ustawy zagadnienia prawnego przedstawionego na podstawie art. 390 § 2 k.p.k. przez Sąd Najwyższy w składzie zwykłym postanowieniem z dnia 30 lipca 1976 r., a mianowicie:"Czy prowadzenie pojazdu mechanicznego stanowi tego rodzaju czynność zawodową, której podejmowanie w stanie nietrzeźwości pociąga za sobą odpowiedzialność na podstawie art. 147 § 2 k.k., jeżeli czynność ta może narazić na bezpośrednie niebezpieczeństwo życie lub zdrowie ludzkie albo mienie w znacznych rozmiarach?"uchawlił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneZ wejściem w życie kodeksu karnego z 1969 r. oraz kodeksu wykroczeń z 1971 r. nastąpiły zmiany stanu prawnego w zakresie objętym powyższym pytaniem.Przestał mianowicie obowiązywać przepis art. 29 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu (Dz. U. Nr 69, poz. 434 z późn. zm.), a zastąpił go przepis art. 147 k.k.; przestał obowiązywać przepis art. 28 § 1 cytowanej ustawy i nie zastąpił go żaden przepis nowego kodeksu karnego o takim określeniu czynu, jaki zawierał art. 28 wspomnianej ustawy; przestał obowiązywać przepis art. 24 pkt 12 ustawy z dnia 27 listopada 1961 r. o bezpieczeństwie i porządku ruchu na drogach publicznych (Dz. U. z 1961 r. Nr 53, poz. 295), a zastąpił go przepis art. 87 § 1 i 3 k.w.Zmiany te miały na celu dekryminalizację czynu polegającego na prowadzeniu w stanie nietrzeźwości pojazdu mechanicznego. Wskazywało na to uzasadnienie do projektu kodeksu karnego z 1968 r., w którym wyjaśniono, że "(...) analiza polityki karnej w sprawach o przestępstwa z art. 28 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu (prowadzenie w stanie nietrzeźwości pojazdu mechanicznego i innego pojazdu) wykazała, iż za przestępstwa te orzekane są kary w granicach przewidzianych dla wykroczeń. Uznając więc, że w sprawach o te przestępstwa dostatecznie skuteczną represję stanowić mogą środki, jakimi dysponują kolegia karno-administracyjne (obecnie: do spraw wykroczeń - przyp. SN), zespół postanowił nie wprowadzać do kodeksu normy będącej odpowiednikiem tego przepisu (Projekt kodeksu karnego, Warszawa 1968, s. 136).Potwierdzeniem tego był fakt, że ustawodawca pozostawił w mocy przepis art. 28 cytowanej ustawy o zwalczaniu alkoholizmu do czasu wprowadzenia w życie nowego kodeksu wykroczeń (por. art. VI ust. 10 przep. wprow. k.w.).Tak więc do czasu wejścia w życie nowego kodeksu wykroczeń obowiązywały obok siebie art. 28 cytowanej ustawy o zwalczaniu alkoholizmu i art. 147 § 2 k.k. Gdyby zatem założyć, że tenże art. 147 § 2 k.k. obejmuje karalność prowadzenia (zawodowo) w stanie nietrzeźwości pojazdu, oznaczałoby to równoczesne istnienie dwóch norm regulujących tę samą kwestię w różny sposób.Wykładnia historyczna zatem i wykładnia systemowa prowadzą do wniosku, że intencją ustawodawcy było zniesienie sądowej karalności prowadzenia w stanie nietrzeźwości pojazdu mechanicznego na rzecz karalności sprawców takich czynów na podstawie przepisów kodeksu wykroczeń.Odmienny pogląd wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 1973 r. - VI KZP 66/72 (OSNKW 1973, z. 6, poz. 71), a sprowadzający się do rozgraniczenia odpowiedzialności za prowadzenie w stanie nietrzeźwości pojazdów mechanicznych na odpowiedzialność przewidzianą w art. 147 § 2 k.k., gdy sprawcą jest kierowca zawodowy, i na odpowiedzialność określoną w art. 87 § 1 k.w., gdy sprawcą jest kierowca niezawodowy, prowadzi do nierównego traktowania przez prawo identycznego zachowania. Stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu nie może być, generalnie biorąc, zależny od tego, czy sprawcą jest kierowca zawodowy, czy też nie.Współczesny ruch wymaga wysokiej sprawności psychofizycznej od każdej osoby prowadzącej pojazd mechaniczny, a nie tylko od osób wykonujących czynności kierowcy pojazdu zawodowo. W świetle doświadczenia życiowego, a także celów kryminalno-politycznych nie ma żadnych podstaw do przeprowadzenia takiego rozróżnienia.Odpada zatem argument, że z tej różnicy wynika odmienność karalności kierowcy zawodowego (występek) od karalności kierowcy niezawodowego (wykroczenie).A zatem w grę wchodzi gramatyczna i logiczna interpretacja przepisu art. 147 k.k. W tym zakresie należy podnieść, że skoro o problemie bezpieczeństwa ruchu pojazdów jest mowa w § 1 art. 147 k.k., to z tego wynika, iż: "(...) inne czynności zawodowe niż wymienione w art. 147 § 1", o których mowa w § 2 art. 147 k.k., nie obejmują prowadzenia zawodowo pojazdu mechanicznego. Treści § 2 art. 147 k.k. nie można odnieść do prowadzenia pojazdów mechanicznych (a także innych pojazdów) również z innych przyczyn. Ilekroć ustawa przewiduje karalność czynności polegającej na prowadzeniu pojazdów mechanicznych, to po pierwsze - czyni to expressis verbis, po drugie zaś - wiąże zawsze z zasadami bezpieczeństwa w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym.Wskazuje na to treść przepisów np. art. 145 i 43 k.k. oraz art. 87 k.w. (oraz nie obowiązujące już przepisy art. 28 i 30 cytowanej ustawy o zwalczaniu alkoholizmu), a także treść wytycznych Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 1975 r. w sprawach o przestępstwa drogowe - V KZP 2/74 (OSNKW 1975, z. 3-4, poz. 33).Kierując się powyższymi względami, Sąd Najwyższy odstąpił od poglądu wyrażonego w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 1973 r. - VI KZP 66/72 (OSNKW 1973, z. 6, poz. 71). Wzgląd na potrzebę jednolitości orzecznictwa uzasadnia wpisanie rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego do księgi zasad prawnych.