VI KZP 28/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski. Sędziowie: M. Budzianowski, A. Hapon, I. Kazimierczak (sprawozdawca), W. Komorniczak, H. Kempisty, S. Kotowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Pozorski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Romana S., skazanego z art. 158 § 1 i in. k.k., po rozpoznaniu przedstawionego powiększonemu składowi Sądu Najwyższego w trybie art. 390 § 1 i 2 k.p.k. przez Sąd Najwyższy w składzie zwykłym postanowieniem z dnia 2 czerwca 1973 r. następującego zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy stwierdzony po uprawomocnieniu się wyroku fakt, że sprawca w momencie popełnienia przestępstwa miał ograniczoną poczytalność w rozumieniu art. 25 § 2 k.k., stwarza podstawę do wznowienia postępowania w trybie art. 474 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k.?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePoprzednio obowiązujący kodeks postępowania karnego - z 1928 r. przewidywał wznowienie postępowania karnego zakończonego prawomocnym wyrokiem na korzyść skazanego między innymi wtedy, gdy po skazaniu ujawniły się nowe fakty lub dowody nie znane przedtem ani stronie, która złożyła wniosek o wznowienie, ani sądowi, a stwierdzające, że skazany jest niewinny lub też że skazano go za przestępstwo cięższe niż to, które popełnił (art. 465 k.p.k. z 1928 r.).Chociaż określenie "przestępstwo cięższe" było ogólnikowe, orzecznictwo wiązało je z łagodniejszym zagrożeniem karnym przewidzianym w przepisie, który określał typ przestępstwa, jak też wynikającym z części ogólnej kodeksu karnego, gdy jej przepis zabraniał wymierzenia kary na podstawie zwyczajnego zagrożenia karnego (postanowienie Sądu Najwyższego - III KO 14/54, OSN 1954, z. 3, poz. 59, wyrok Sądu Najwyższego - V K 1406/59, OSPiKA 1960, z. 7-8, poz. 219).Za wyraz aprobaty przez ustawodawcę tego kierunku orzecznictwa należy uznać unormowanie w nowej kodyfikacji omawianego zagadnienia przez wyraźne wskazanie w art. 474 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k., że chodzi o wypadek skazania za inne przestępstwo, zagrożone karą surowszą niż to, które skazany popełnił.Zagrożenie surowszą karą w tym wypadku związane jest przede wszystkim z niewłaściwą kwalifikacją prawną czynu skazanego.Skazanie zatem za inne przestępstwo zagrożone karą surowszą w rozumieniu powołanego wyżej przepisu zachodzi wtedy, gdy w razie uwzględnienia nowych faktów lub dowodów nie znanych przedtem sądowi czyn skazanego powinien mieć inne określenie, uzasadniające inną jego kwalifikację prawną, z którą jest związane zarazem zagrożenie łagodniejszą karą.Fakt, ograniczonej w stopniu znacznym poczytalności sprawcy w chwili czynu (art. 25 § 2 k.k.) nie powoduje zmiany typu przestępstwa, kwalifikacja prawna czynu i zagrożenie karą pozostają więc takie same jak w wypadku, gdyby identyczny czyn popełnił sprawca w pełni poczytalny, a stwarza jedynie możliwość skorzystania przez sprawcę z nadzwyczajnego złagodzenia kary, co nie daje podstawy do uznania, że nastąpiło skazanie za czyn zagrożony karą surowszą niż ten, który skazany popełnił.Ujawnienie zatem dopiero po uprawomocnieniu się wyroku, że sprawca w chwili popełnienia przestępstwa miał ograniczoną poczytalność w rozumieniu art. 25 § 2 k.k., nie stwarza podstawy do wznowienia postępowania określonej w art. 474 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k.Takie stanowisko zajął też Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 3 stycznia 1959 r. w sprawie II Ko 53/58 (nie opublikowane), wyjaśniając, że: "Stwierdzenie, iż skazany w chwili czynu miał poczytalność ograniczoną w znacznym stopniu, dającą sądowi jedynie możliwość zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary, ani nie prowadzi do wykazania niewinności tego sprawcy, ani nie podważa kwalifikacji prawnej jego czynu."