II CR 309/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Wesely. Sędziowie: A. Gola (sprawozdawca), T. Bielecki.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Komitetu Wojewódzkiego PZPR - Wydział Ogólny w K. przeciwko Genowefie S. o przeniesienie własności nieruchomości na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 16 stycznia 1974 r.,zmienił zaskarżony wyrok tylko o tyle, że zasądzone tym wyrokiem odsetki płatne są od dnia 20 marca 1974 r.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 16 stycznia 1974 r. Sąd Wojewódzki w Krakowie stwierdził nabycie w drodze zabudowy przez Komitet Wojewódzki PZPR w K. prawa własności działki budowlanej położonej w P., o powierzchni 26 arów 18 m2, oznaczonej na planie sporządzonym przez Referat Geodezji w P. z dnia 13 października 1961 r. numerem 260, stanowiącej poprzednio własność pozwanej Genowefy S., oraz zasądził od strony powodowej na rzecz pozwanej kwotę 130.900 zł z 8% od dnia 26 stycznia 1962 r. tytułem "odpowiedniego wynagrodzenia" za tę działkę. Sąd I instancji ustalił, że opisaną wyżej działkę strona powodowa otrzymała w roku 1962 w samoistne posiadanie, a będąc jej posiadaczem w dobrej wierze, wybudowała na niej budynek biurowy o trzech kondygnacjach, w których obecnie mieści się siedziba Komitetu Powiatowego PZPR w P., co z mocy art. 231 § 1 k.c. uzasadniało powództwo o przeniesienie prawa własności tej działki. Kwota 130.900 zł stanowi wartość zabudowanego gruntu. W przedmiocie odsetek Sąd Wojewódzki zajął stanowisko, że należą się one pozwanej od dnia utraty samoistnego posiadania nieruchomości.Wyrok ten w części rozstrzygającej o odsetkach zaskarżyła rewizją strona powodowa, domagając się jego zmiany i zasądzenia odsetek od daty uprawomocnienia się wyroku.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Obowiązek zapłaty wynagrodzenia, o jakim mowa w art. 231 § 1 i 2 k.c., związany jest nierozerwalnie z przeniesieniem (przejściem) prawa własności zabudowanej nieruchomości lub jej części. Wskazuje na to niedwuznacznie redakcja końcowych części obu powołanych przepisów, gdzie mowa jest o możności żądania przeniesienia lub nabycia własności działki zajętej pod zabudowę za odpowiednim wynagrodzeniem. W tej sytuacji omawiane wynagrodzenie musi być traktowane jako jedno ze świadczeń wzajemnych w rozumieniu art. 488 § 1 k.c. Gdy zaś przejście prawa własności zabudowanej działki na budujące w razie realizacji roszczenia z art. 231 k.c. w drodze sądowej, następuje z mocy prawomocnego orzeczenia sądu (art. 64 k.c., art. 1074 § 1 k.p.c.), to i obowiązek zapłaty należnego wynagrodzenia powstaje dopiero z chwilą uprawomocnienia się wyroku uwzględniającego żądanie przeniesienia (nabycia) zabudowanej działki. Odsetki zatem za opóźnienie świadczenia pieniężnego należą się właścicielowi zabudowanej nieruchomości dopiero od daty przejścia własności zabudowanej działki (art. 481 § 1 k.c.), nie zaś - jak to bez bliższego uzasadnienia przyjął Sąd Wojewódzki - od chwili utraty przez właściciela samoistnego posiadania nieruchomości.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy, uwzględniając rewizję strony powodowej, z mocy art. 390 § 1 k.p.c. orzekł jak wyżej.Ubocznie jedynie Sąd Najwyższy zauważa, że roszczenia odszkodowawcze pozwanej wobec Skarbu Państwa, oparte na tym, że była ona od 1962 r. pozbawiona możności korzystania z zabudowanej działki, są przedmiotem innego procesu i nie mogły znaleźć zaspokojenia w postaci odsetek za okres poprzedzający datę uprawomocnienia się wyroku w niniejszym sporze.O kosztach procesu w instancji rewizyjnej nie orzekano wobec braku wniosku strony powodowej w tym przedmiocie (art. 109 w zw. z art. 393 § 1 k.p.c.).