II CR 520/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Dmowski. Sędziowie: K. Piasecki, Z. Wasilkowska (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Ireny K. przeciwko: 1) Skarbowi Państwa - Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w D., 2) Rejonowi Eksploatacji Dróg Publicznych w Z. o odszkodowanie na skutek rewizji pozwanego Skarbu Państwa od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 2 maja 1973 r.,oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 2.V.1973 r. Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanego Skarbu Państwa - Prezydium Miejskiej Rady Narodowej - Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w D. na rzecz powódki Ireny K. kwotę 10.000 zł z odsetkami, a w pozostałej części oddalił powództwo.Sąd Wojewódzki ustalił, że w dniu 27.IV.1972 r. powódka uległa wypadkowi na poboczu ul. W. w D., gdzie oczekiwała wraz z innymi osobami na przygodny samochód w celu udania się do pobliskiej wsi. Gdy w pewnym momencie nadjechał samochód i zatrzymał się opodal, powódka zaczęła biec, potknęła się o pień po ściętym drzewie, upadła i doznała obrażeń ciała w postaci złamania kości ramieniowej prawej, stłuczenia ramienia i zwichnięcia nogi.Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, za wypadek odpowiada strona pozwana, gdyż pozostawienie na poboczu drogi, które służyło mieszkańcom miasta do komunikacji pieszej, nie wykarczowanego pnia po ściętym drzewie narażało pieszych na niebezpieczeństwo. Odpowiedzialność tę Sąd Wojewódzki oparł na art. 417 k.c. oraz art. 14 pkt 1 i art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 29 marca 1962 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 20, poz. 90), albowiem wspomniana droga, będąca przelotową drogą państwową (X-13), jako leżąca w granicach administracyjnych miasta D., stanowiącego powiat miejski, była w gestii pozwanego Prezydium - Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej.Sąd Wojewódzki przyjął jednocześnie, że powódka w połowie przyczyniła się do wypadku, gdyż biegnąc, nie obserwowała dostatecznie drogi i nie zauważyła wystającego pnia. Przyjmując, że całkowite zadośćuczynienie w okolicznościach sprawy powinno wynosić 20.000 zł, Sąd Wojewódzki obniżył je do 10.000 zł (art. 362 k.c.).Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję od powyższego wyroku wniesioną przez pozwany Skarb Państwa, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Podnoszona w rewizji okoliczność, że Sąd Wojewódzki mylnie przyjął, iż miasto D. stanowi powiat miejski, podczas gdy - jak twierdzi skarżący - D. nie jest miastem wydzielonym na prawach powiatu, nie ma w sprawie istotnego znaczenia.W myśl art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 29 marca 1962 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 20, poz. 90) budowa, przebudowa, ochrona i utrzymanie dróg państwowych i lokalnych (ulic i placów) wymienionych w art. 14 pkt 1 i 2 należy do właściwych do spraw gospodarki komunalnej organów prezydiów rad narodowych.Artykuł 14, do którego odsyła art. 15 cytowanej ustawy, wymienia w punkcie 1 drogi państwowe i drogi lokalne (ulice i place) w granicach administracyjnych miast stanowiących powiaty miejskie i miast wyłączonych z województw. Gdyby nawet przyjąć, że Sąd Wojewódzki mylnie powołał się na art. 14 pkt 1 ustawy, gdyż D. nie jest miastem stanowiącym powiat miejski (choć nie zostało to w sprawie wykazane), skarżący przeoczył treść art. 14 pkt 2 ustawy, do którego również odsyła art. 15 ustawy o drogach publicznych.Z art. 14 pkt 2 ustawy wynika, że art. 15 ust. 3 stosuje się także do dróg państwowych i dróg lokalnych (ulic i placów) w granicach administracyjnych miast innych niż wymienione w pkt 1, z tym jedynie ograniczeniem, że nie dotyczy to jezdni dróg przelotowych (państwowych i lokalnych) oraz mostów, wiaduktów i przepustów na tych drogach.Zestawienie przepisów art. 14 pkt 1 i 2 oraz art. 15 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 marca 1962 r. o drogach publicznych prowadzi do wniosku, że w miastach stanowiących powiaty miejskie i w miastach wyłączonych z województw ochrona i utrzymanie dróg państwowych i dróg lokalnych (ulic i placów), położonych w granicach administracyjnych tych miast, należy w całości do właściwych do spraw gospodarki komunalnej organów prezydiów rad narodowych. W innych natomiast miastach odpowiedzialność za utrzymanie w należytym stanie przelotowych dróg państwowych i lokalnych (ulic i placów) jest podzielona w tym sensie, że za ochronę i utrzymanie jezdni dróg przelotowych państwowych (oraz mostów, wiaduktów i przepustów na tych drogach) odpowiadają organy podległe Ministrowi Komunikacji, za ochronę i utrzymanie jezdni dróg przelotowych lokalnych (wraz z mostami, wiaduktami i przepustami) odpowiadają właściwe do spraw drogowych organy prezydiów rad narodowych, natomiast za ochronę i utrzymanie pozostałych części tych dróg (zarówno państwowych, jak i lokalnych), a w szczególności chodników i poboczy, odpowiadają organy prezydiów rad narodowych właściwe do spraw gospodarki komunalnej.W niniejszej sprawie zostało ustalone, że wypadek zdarzył się nie na jezdni, lecz na poboczu drogi, z którego piesi korzystali jako ze szlaku komunikacyjnego. Z powyższego wynika, że jeśli nawet D. nie jest miastem stanowiącym powiat, odpowiedzialność za nieutrzymanie pobocza w należytym stanie spoczywa na pozwanym Wydziale Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej. Wynika to wprawdzie nie z art. 14 pkt 1 powołanego przez Sąd Wojewódzki, lecz z art. 14 pkt 2 w związku z art. 15 ustawy o drogach publicznych.Nieuzasadnione są również dalsze zarzuty rewizji. Okoliczność, że w miejscu, w którym powódka oczekiwała na przygodny samochód, nie ma przystanku autobusowego, nie wyłącza odpowiedzialności strony pozwanej, skoro w każdym razie powódka znajdowała się na poboczu używanym przez mieszkańców miasta jako szlak komunikacyjny. Natomiast fakt, że powódka biegła do samochodu i nie obserwowała należycie drogi, został przez Sąd Wojewódzki wzięty pod uwagę jako jej przyczynienie się do powstania szkody.Z tych przyczyn i na mocy art. 387 k.p.c. Sąd Najwyższy oddalił rewizję.