II CR 375/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN (...).Sędziowie SN (...).SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna po rozpoznaniu w dniu 24 września 1971 r. sprawy z powództwa (...) przeciwko Państwowemu Zakładowi Ubezpieczeń w Wołominie, (...) i (...) o odszkodowanie na skutek rewizji powoda i pozwanych od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla woj. warszawskiego w Warszawie z dnia 22 marca 1971 r. sygn. akt, II C 501/70I) zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddala powództwo w całości w stosunku do pozwanych małżonków (...) oraz w części I zasądzającej od pozwanego PZU kwotę ponad 3.000 zł z odsetkami, nie obciążając powoda kosztami procesu w tym zakresie;II) uchyla zaskarżony wyrok w stosunku do pozwanego PZU co do zasądzenia kwoty 3.000 zł i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Wojewódzkiemu dla Województwa Warszawskiego w Warszawie do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia wniosków stron o zwrot kosztów postępowania rewizyjnego;III) oddala rewizję powoda.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się zasądzenia od pozwanych 110.000 zł; w tym 50.000 zł z tytułu zadośćuczynienia i 60.000 zł z tytułu skapitalizowanej renty za okres 10 lat.Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa.Sąd Wojewódzki zasądził od Państwowego Zakładu Ubezpieczeń Inspektorat Powiatowy w Wołominie oraz od (...) (...) na rzecz powoda kwotę 40,500 zł z 8 par. od dnia 26 XI 1970 r. umorzył postępowanie co do kwoty ponad 101,500 zł, oddalił powództwo w pozostałej części - ustaliwszy następujący stan faktyczny:W dniu 27 sierpnia 1970 r. w M. w trakcie zabawy grupy dzieci na posesji (...) w wojnę córka pozwanych rzuciła trzciną w kierunku powoda i trafiła go w prawe oko, wyniku uderzenia powód doznał rany drążącej rogówki z wypadnięciem tęczówki. W następstwie tego powodowi usunięto prawą gałkę oczną. W chwili wypadku powód liczył 12 lat, a nie ukończyła lat 13.Zgodnie więc z art. 427 k.c. odpowiedzialność za jej czyn ponoszą pozwani rodzice, gdyż nie uczynili zadość obowiązkowi nadzoru nad nieletnią córką.W czasie krytycznym córka, pozwanych pozbawiona była dozoru rodziców.Nie zmienia tego faktu, że córka pozwanych otrzymała zezwolenie na zabawę z dziećmi na posesji (...).Zabawa nie była obserwowana przez osoby dorosłe. Córka pozwanych zainicjowała zabawę trzcinami w gronie małych dzieci, gdyż żadne nie ukończyło 13. lat.Wysokość zadośćuczynienia w kwocie 50.000 zł jest odpowiednią do doznanej krzywdy.Od tej kwoty, należało odjąć, sumę 9.500 zł, którą powód otrzymał z PZU.Zasądzić więc należało tylko różnicę w kwocie 40.500 zł.Powód jest kaleką w 38% na całe życie. Przeżył nie tylko ból ale i szok. Wynikiem tego jest nerwowość powoda i osiąganie gorszych wyników w nauce.Dlatego zadośćuczynienie w takiej kwocie będzie odpowiednie.Brak jest natomiast przesłanek do zasądzenia na rzecz powoda renty. Nie zostało bowiem udowodnione aby potrzeby powoda zwiększyły się po utracie oka. Z tej samej przyczyny brak jest też podstaw do zasądzenia ranty skapitalizowanej.Odpowiedzialność pozwanych (...) i PZU ma charakter odpowiedzialności "in solidum"PZU odpowiada za szkody doznane przez powoda na podstawie art. 8 ustawy z dnia 2 XII 1958 r. o ubezpieczeniu majątkowym i osobowym (Dz. U. Nr 72, poz. 357).Przez odpowiednie odszkodowanie należy bowiem rozumieć odszkodowania należne ubezpieczonemu.Od tego wyroku rewizje założyli powód i pozwani.Pozwani (...) w swej rewizji domagają się zmiany zaskarżonego wyroku w części zasądzającej i oddalenie powództwa w całości; względnie uchylenia wyroku w tej części i przekazanie-sprawy do ponownego rozpoznania.Skarżący opierają rewizję na podstawach przewidzianych w art. 368 pkt 1, 4 i 5 k.p.c.Pozwany Państwowy Zakład Ubezpieczeń w swej rewizji domaga się zmiany zaskarżonego wyroku w części zasądzającej i oddalenie powództwa w całości, lub uchylenia wyroku w tej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Skarżący zarzuca naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie.Powód w swej rewizji domaga się zmiany zaskarżonego wyroku w części oddalającej powództwo przez zasądzenie od pozwanych renty po 506 zł miesięcznie, poczynając od 27 VII 1970 r. skarżący rewizję swą opiera na podstawach przewidzianych w art. 368 pkt 1,4 i 5 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:1) Co do rewizji pozwanych.Nieuzasadnione są zarzuty skarżących dotyczące uchybień procesowych, polegających na nierozważeniu całości zebranego materiału oraz sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego materiału.Sąd Wojewódzki bowiem rozważył wszechstronnie zebrany materiał i na tej podstawie poczynił ustalenia w sprawie, w szczególności Sąd Wojewódzki w granicach zakreślonych art. 233 § 1 k.p.c. władny był odrzucić zeznania małoletniej w części nieprzyznania się jej, do uderzenia trzciną w oko powoda w trakcie zabawy.Zeznania wszystkich świadków uczestników zabawy - wyraźnie wskazują na (...), jako sprawcę uderzenia trzciną powoda w oko.Dobra opinia (...) jako uczennicy nie może zmienić powyższych ustaleń. Sąd Wojewódzki miał zresztą na uwadze zeznania wychowawczyni wymienionej. Kwestionowanie więc ustalenia Sądu Wojewódzkiego co do sprawcy uderzenia powoda w oko jest chybione.Trafnie natomiast rewizja zarzuca, że brak jest podstaw przewidzianych z art. 427- ko, które by uzasadniały odpowiedzialności pozwanych (...) za nieumyślny czyn ich córki (...).Pozwani ci bowiem wykazali, że uczynili zadość obowiązkowi nadzoru, a więc są wolni od odpowiedzialności za szkodę spowodowaną przez ich 12 letnią córkęJak wynika z ustaleń Sądu Wojewódzkiego jest dzieckiem bardzo dobrze wychowanym, a cieszącym się jak najlepszą opinią. Uczy się bardzo dobrze i nie sprawia żadnych kłopotów wychowawczych, jest koleżeńską i uczuciową. Rodzice bardzo interesują się jej wychowaniem.Skoro więc nie można mieć żadnych zastrzeżeń do nadzoru pozwanych - jako rodziców - nad wychowaniem córki (...), to nie można ich obciążać odpowiedzialnością za szkodę przez nią wyrządzoną nieumyślnie w trakcie zabawy, uzyskała bowiem zgodę rodziców na branie udziału w zabawie ze znanymi dziećmi na posesji.Brak przy tej zabawie osób starszych nie może stanowić o braku nadzoru ze strony pozwanych.Córka ich była dzieckiem dobrze wychowanym i grzecznym. Zezwolenie jej na zabawę ze znanymi dziećmi na posesji znanych sąsiadów nie musiało więc wzbudzać obaw co do właściwego przebiegu takiej zabawy.W obecnej dobie, kiedy z reguły oboje rodzice pracują zawodowo, nie można wymagać od nich aby nadzorowali każdy krok swoich dzieci, jeśli specjalne zachowanie dzieci tego nie uzasadnia. W szczególności brak dozoru ze strony osób starszych nad zabawą dzieci 12-13 letnich, nie może być poczytany za brak nadzoru w rozumieniu art. 527 k.c.Dzieci w tym wieku są już na ogół dobrze rozwinięte. Są to przecież z reguły uczniowie już 5-6 klasy szkoły podstawowej.Poza tym warunki życia społecznego czynią niemożliwym nieustanny nadzór rodziców nad dziećmi.Zgodnie z umową ubezpieczenia (polisa KR 43/654/61/69) PZU obowiązany też jest zwrócić koszty leczenia do kwoty 3.000 zł. Powód (...) dotychczas nie złożył dowodów na poniesione koszty leczenia. PZU nie wypłaciło mu z tego tytułu żadnej sumy.W związku z tym w tym zakresie ws. wyrok zaskarżony należało uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania.Należy bowiem umożliwić powodowi przedłożenie dowodów kosztów leczenia i wyjaśnić sprawę w tym zakresie.III. Wstęp do rewizji powoda.Rewizja powoda jest bezzasadna. Wyżej zostało wykazanym (pkt. I i II) że pozwani (...) w ogóle/ zaś pozwany PZU w takim zakresie jak żąda rewizja nie ponoszą odpowiedzialności.W związku z tym żądania rewizji co do zasądzenia renty skierowane pod adresem wymienionych pozwanych jest pozbawione podstaw.W tych warunkach rewizja powoda podlegała oddaleniu.Z tych względów Sąd Najwyższy na mocy art. 387, 388 § 1, 390 § 1 i 102 k.p.c. orzekł/ jak w sentencji.