III CZP 60/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Bryl (sprawozdawca). Sędziowie: B. Łubkowski, J. Ignatowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Państwowego Przedsiębiorstwa Handlu Sprzętem Pożarniczym i Ochronnym "C" K. przeciwko Ochotniczej Straży Pożarnej w S. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Krakowie postanowieniem z dnia 11 lipca 1971 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy w wypadku gdy radca prawny nie działa w sprawie w imieniu przedsiębiorstwa, które umocowało go do takiego działania, ale jest autorem pozwu, który spowodował wszczęcie sprawy, przedsiębiorstwu w razie wygrania sporu należą się od przeciwnika koszty procesu w wysokości odpowiadającej wynagrodzeniu adwokackiemu?"udzielił następującej odpowiedzi:Przedsiębiorstwu, w imieniu którego radca prawny podpisał pozew i złożył pełnomocnictwo, przysługuje wynagrodzenie za prowadzenie sprawy w wysokości przewidzianej w taryfie o wynagrodzenie adwokatów. Okoliczność, że radca ten nie występował przed sądem i nie składał dalszych pism procesowych, może mieć wpływ na wysokość przyznanego wynagrodzenia. Uzasadnienie faktycznePowodowe Przedsiębiorstwo pozwało Ochotniczą Straż Pożarną w S. o zapłatę 255 zł.Pozew został sporządzony i podpisany przez pełnomocnika procesowego strony powodowej Paulinę W., radcę prawnego powoda. Pełnomocnik powoda wnosił o rozpoznanie sprawy w jego nieobecności.Sąd Powiatowy w Suchej Beskidzkiej po przeprowadzonej rozprawie, na którą w imieniu powoda nikt się nie stawił, wyrokiem z dnia 17.III.1971 r. oddalił powództwo ze względu na to, że strona pozwana przelewem z dnia 4.II.1971 r. przekazała sporną kwotę na rzecz powoda, kosztów procesu zaś nie zasądził. Następnie postanowieniem z dnia 31.III.1971 r. tenże Sąd Powiatowy na skutek zażalenia powoda zmienił na mocy art. 103 i 395 § 2 k.p.c. orzeczenie o kosztach procesu zawarte w wymienionym wyroku w ten sposób, że zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda koszty procesu w kwocie 100 zł i koszty postępowania zażaleniowego w kwocie 50 zł, a w pozostałej części zażalenie oddalił. Na powyższe postanowienie wniosła strona pozwana zażalenie. Sąd Wojewódzki w Krakowie, rozpoznając zażalenie strony pozwanej, postanowieniem z dnia 11.VII.1971 r. przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c. przytoczone w sentencji zagadnienie prawne.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.W sprawie II CZ 193/70, na tle której zrodziła się wątpliwość Sądu Wojewódzkiego przedstawiona w pytaniu prawnym, był inny stan faktyczny niż w sprawie niniejszej. W sprawie II CZ 193/70 chodziło o rozstrzygnięcie zagadnienia, "czy samo zlecenie przez dyrektora przedsiębiorstwa państwowego radcy prawnemu zastępstwa w postępowaniu upominawczym przy dołączeniu dokumentu pełnomocnictwa, podpisanego tylko przez dyrektora, uzasadnia z mocy art. 99 k.p.c. przyznanie w nakazie zapłaty żądanych wydatków na wynagrodzenie adwokata". Na tle powyższego pytania prawnego Sąd Najwyższy wyraził trafnie zapatrywanie, że samo złożenie przez jednostkę gospodarki uspołecznionej pełnomocnictwa udzielonego radcy prawnemu, mającego znaczenie umocowania do działania w jej imieniu (art. 96 k.p.c.), stanowi dopiero podstawę do reprezentowania mocodawcy. Dopóki więc radca prawny nie zacznie działać w imieniu jednostki gospodarki uspołecznionej, nie można uznać, że jest ona przez radcę prawnego reprezentowana i ma z tego tytułu prawo dochodzenia zwrotu kosztów procesu w wysokości odpowiadającej wynagrodzeniu adwokata.W sprawie II CZ 193/70 pozew był podpisany przez dyrektora przedsiębiorstwa, a do pozwu było dołączone pełnomocnictwo dla radcy prawnego. Radca prawny nie podjął jednak żadnych czynności procesowych. Brak było również twierdzeń, że to on sporządził pozew.Na tle stanu faktycznego w niniejszej sprawie radca prawny jest autorem pozwu, pozew podpisał i zgłosił wniosek o rozpoznanie sprawy w jego nieobecności. Radca prawny w świetle stanu faktycznego, na tle którego powstało w tym sporze zagadnienie prawne, opracował i wniósł pozew, dopełnił więc jednej z zasadniczych czynności, jaka się wiąże z prowadzeniem sprawy. Okoliczność zaś, że radca prawny nie stawił się na rozprawę sądową, nie może pozbawiać jednostki gospodarki uspołecznionej zagwarantowanych jej artykułem 98 k.p.c. kosztów procesu. Przyjmując odmienny pogląd, nie mogłaby np. jednostka gospodarki uspołecznionej likwidować kosztów procesu według przepisów o wynagrodzeniu adwokatów za prowadzenie sprawy w postępowaniu nakazowym czy upominawczym. A przecież tak być nie może skoro rozporządzenie Min. Sprawiedliwości z 21.XII.1967 r. w sprawie opłat za czynności zespołów adwokackich przewiduje w § 19 za prowadzenie sprawy w wymienionych trybach wynagrodzenie w wysokości połowy zasadniczego wynagrodzenia. Paragraf 9 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia, regulując wysokość zasadniczego wynagrodzenia, stwierdza w ust. 2, że wynagrodzenie przewidziane w ust. 1 należy się adwokatowi za ogół czynności związanych z prowadzeniem sprawy w I instancji, a więc za opracowanie i wnoszenie pism procesowych, udzielanie informacji, przeglądanie akt, za ogół korespondencji i konferencji, za obronę na posiedzeniu sądowym aż do wydania orzeczenia kończącego postępowanie w tej instancji. Powyższe wyliczenie czynności jest przykładowe. Dlatego też adwokatowi - a w konsekwencji i radcy prawnemu jednostki gospodarki uspołecznionej - należy się pełne wynagrodzenie, mieszczące się w ramach taryfy, choćby przedsięwziął on tylko niektóre z powyższych czynności albo też dopełnił innych nawet czynności nie wymienionych w ust. 2 § 9 taryfy o wynagrodzeniu adwokatów.Z powyższych zasad Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi jak w sentencji niniejszej uchwały.