II CO 2/54

SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Poznaniu postanowieniem z dnia 11 grudnia 1953 r., wydanym w sprawie z powództwa Zygmunta P. przeciwko Krawieckiej Spółdzielni Pracy o zapłatę 7.180 zł, do rozstrzygnięcia w trybie art. 388 k.p.c., zagadnienia prawnego:"Czy strona wygrywająca sprawę, zastąpiona przez swego radcę prawnego wpisanego na listę adwokacką, może domagać się na zasadzie art. 98 § 1 i art. 100 k.p.c. zasądzenia kosztów adwokackich bez względu na to, na jakich warunkach wynagrodzenia radca prawny u niej pracuje?"uchwalił następującą odpowiedź:"Stronie wygrywającej sprawę, zastąpionej przez swego stałego radcę prawnego wpisanego na listę adwokacką, służy na mocy art. 98 § 1 i art. 100 k.p.c. prawo do żądania od strony przegrywającej zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego w wysokości i na zasadach przewidzianych przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 sierpnia 1953 r. w sprawie wynagrodzenia adwokatów za wykonywanie czynności zawodowych (Dz. U. Nr 40, poz. 173) albo rozporządzeń poprzednio obowiązujących".Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 21 maja 1953 r. Sąd Powiatowy w Kaliszu oddalił powództwo Zygmunta P. przeciwko Krawieckiej Spółdzielni Pracy o zapłatę 7.180 zł, zasądzając od powoda na rzecz pozwanej Spółdzielni 150 zł wynagrodzenia za prowadzenie sprawy.Pozwana wnosi w zażaleniu o zmianę orzeczenia o kosztach przez zasądzenie na jej rzecz od powoda kwoty 355 zł 50 gr.Sąd Wojewódzki w Poznaniu, który rozpoznawał powyższe zażalenie, postanowieniem z dnia 11 grudnia 1953 r. przekazał Sądowi Najwyższemu na podstawie art. 388 § 1 k.p.c. do rozstrzygnięcia wyżej wymienione zagadnienie prawne.Zagadnienie to było już przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego między innymi w sprawie C. 750/53. W wydanym w tej sprawie orzeczeniu z dnia 30 czerwca 1953 r. ("Nowe Prawo" 1953, nr 10) Sąd Najwyższy wyjaśnił i obszernie uzasadnił, iż stronie wygrywającej sprawę, zastąpionej przez stałego radcę prawnego wpisanego na listę adwokatów, służy na mocy art. 98 § 1 i art. 100 k.p.c. prawo do zwrotu przez stronę przegrywającą wynagrodzenia za prowadzenie sprawy w wysokości i na zasadach przewidzianych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 sierpnia 1950 r. w sprawie norm i zasad wynagrodzenia adwokatów za wykonywanie czynności zawodowych (Dz. U. Nr 35, poz. 319), bez względu na to, na jakich warunkach radca prawny prowadzi sprawy sądowe danej strony. Przepisy bowiem tego rozporządzenia są podstawą dla określenia wynagrodzenia adwokackiego nie tylko w stosunku między adwokatem a klientem, lecz także gdy chodzi o zwrot wydatków na zastępstwo adwokackie przez stronę przegrywającą sprawę na rzecz strony wygrywającej na podstawie art. 98 § 1 i art. 100 k.p.c.Sąd Najwyższy w obecnym składzie nie widzi podstaw do odmiennego rozstrzygnięcia rozważanego zagadnienia prawnego i podziela tezy i uzasadnienie powołanego orzeczenia z dnia 30 czerwca 1953 r., co czyni zbędnym ponawianie jego argumentacji.Należy jedynie zwrócić uwagę na fakt uchylenia w międzyczasie cytowanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 sierpnia 1950 r. i wejścia w życie na jego miejsce rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 sierpnia 1953 r. w sprawie wynagrodzenia adwokatów za wykonywanie czynności zawodowych (Dz. U. Nr 40, poz. 176). Wykładnię przyjętą w orzeczeniu z dnia 30 czerwca 1953 r. należy uznać za nadal aktualną i pod rządem obecnie obowiązującego rozporządzenia z dnia 19 sierpnia 1953 r. Między rozporządzeniem poprzednio obowiązującym a rozporządzeniem z dnia 19 sierpnia 1953 r. zachodzi jednak ta różnica, że gdy pierwsze z nich określało ściśle oznaczone normy wynagrodzenia adwokackiego za prowadzenie sprawy, to rozporządzenie obecnie obowiązujące określa jedynie górną granicę wynagrodzenia. W związku z tym wysokość wynagrodzenia za prowadzenie sprawy przez adwokata, jakie ulega zasądzeniu przez sąd od strony przegrywającej sprawę na rzecz strony wygrywającej, zależy obecnie od umowy zawartej przez stronę z adwokatem, której treść powinna być wykazana sądowi przed rozstrzygnięciem wniosku o zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego. Jeżeli strona nie jest w możności wykazać sądowi, jaką umowę co do wysokości wynagrodzenia zawarła z adwokatem, lub zaniecha wykazania tej umowy, wówczas orzeczenie wysokości kosztów zastępstwa adwokackiego, ulegających zasądzeniu od strony przegrywającej z mocy art. 98 § 1 i art. 100 k.p.c., zależy od sądu, który przy jej oznaczeniu powinien mieć na uwadze w szczególności nakład pracy, włożonej przez adwokata w czynności związane z zastępstwem strony.Ponieważ w przypadkach, gdy stronę zastępuje stały radca prawny (adwokat), pobierający z reguły uposażenie płatne ryczałtowo i periodycznie, strona nie zawiera zwykle z nim specjalnej umowy o wynagrodzenie za prowadzenie poszczególnego procesu, przeto w tych przypadkach określenie wysokości wynagrodzenia adwokackiego, podlegającego zasądzeniu od strony przegrywającej sprawę, zależeć będzie od uznania sądu, w granicach stawek maksymalnych przewidzianych w cytowanym rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 sierpnia 1953 r. Taka więc nastąpiła w omawianym zakresie zmiana w porównaniu ze stanem, jaki istniał na tle rozważanego zagadnienia w świetle przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 sierpnia 1950 r.Z powyższych zasad Sąd Najwyższy, rozstrzygając na podstawie art. 388 k.p.c. przedstawione przez Sąd Wojewódzki zagadnienie prawne, udzielił odpowiedzi zawartej w sentencji niniejszej uchwały.