VI KZP 30/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Neumann. Sędziowie: M. Budzianowski, Z. Kubec (sprawozdawca). Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Pozorski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisława S., oskarżonego z art. 156 § 1 k.k. w związku z art. 60 § 1 k.k., po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Krakowie postanowieniem z dnia 7 kwietnia 1972 r. do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy przepis art. 60 § 1 k.k. ma zastosowanie do skazanego na karę pozbawienia wolności powyżej 6 miesięcy, który w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy tej kary i w czasie jej odbywania popełnił umyślne przestępstwo podobne do przestępstwa, za które był już skazany?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1. Przedstawione przez Sąd Wojewódzki w Krakowie pytanie dotyczy ogólniejszego zagadnienia, od jakiej mianowicie chwili należy liczyć 5-letni okres tzw. przedawnienia powrotu do przestępstwa, o którym mowa w art. 60 § 1 k.k.Nie nasuwają wątpliwości sytuacje, gdy sprawca został skazany na karę co najmniej 6 miesięcy pozbawienia wolności, którą odbył i został zwolniony; wówczas okres ten liczy się zawsze od chwili opuszczenia przez sprawcę zakładu karnego.2. Inaczej przedstawia się sprawa, gdy sprawca skazany na karę wyższą niż 6 miesięcy nie odbył jej w całości, przebywał jednak w zakładzie przez okres co najmniej 6 miesięcy. Opierając się na treści art. 60 § 1 k.k. i mając na względzie to, że założeniem regulacji w nim zawartej jest nieskuteczność działania środków represyjno-reedukacyjnych przez odpowiedni okres, należy przyjąć, iż wobec upływu tego okresu - bez względu na to, w jakich warunkach został on zakończony - sprawca odbył karę wprawdzie nie w całości, ale w części wymaganej przez art. 60 § 1 k.k.Przeciwne rozumowanie, wymagające do uznania omawianej przesłanki powrotu do przestępstwa odbycia całej kary pozbawienia wolności, prowadziłoby do powstania sytuacji sprzecznych z logiką i społecznym odczuciem sprawiedliwości. Sprawca bowiem skazany na 6 miesięcy pozbawienia wolności, który karę tę odbył w całości, byłby w wypadku popełnienia przestępstwa podobnego przestępcą powrotnym w rozumieniu art. 60 § 1 k.k. Natomiast sprawca skazany np. na 5 lat pozbawienia wolności, który po odbyciu 6 miesięcy kary popełnił przestępstwo podobne, korzystając np. z przerwy wykonania kary albo zezwolenia na opuszczenie zakładu karnego (art. 55 § 3 i art. 59 § 1 k.k.w.) lub też ucieczki z zakładu karnego, nie byłby przestępcą powrotnym. Za początek biegu okresu 5-letniego w wypadkach przebywania sprawcy poza zakładem z przyczyn wyżej wymienionych uważać więc należy w zasadzie dzień faktycznego - prawnego lub bezprawnego - opuszczenia zakładu karnego. Jeżeli jednak w takich wypadkach, będąc poza zakładem, skazany nie popełnia nowego przestępstwa, to okres 5-letni liczy się na nowo od dnia ostatecznego odbycia kary.3. Tym bardziej nie ma racjonalnej podstawy do uznania, że sprawca skazany na karę powyżej 6 miesięcy pozbawienia wolności nie staje się przestępcą powrotnym w rozumieniu art. 60 § 1 k.k., gdy po odbyciu co najmniej 6 miesięcy tej kary popełnia nowe przestępstwo w toku dalszego jej wykonywania. W takim wypadku okres 5-letni tzw. przedawnienia powrotu do przestępstwa w ogóle nie może mieć zastosowania, w przeciwnym bowiem razie, tj. liczenia tego okresu od dnia odbycia 6 miesięcy kary pozbawienia wolności, mogłyby powstać sytuacje, w których przedawnienie powrotu do przestępstwa następowałoby już w toku odbywania kary. Byłoby to oczywiście sprzeczne z ratio legis unormowania w kodeksie karnym instytucji powrotu do przestępstwa.4. W myśl powyższych rozważań zatem należy przyjąć, że przepis art. 60 § 1 k.k. ma zastosowanie do sprawcy skazanego za umyślne przestępstwo na karę pozbawienia wolności nie niższą od 6 miesięcy zarówno wtedy, gdy po odbyciu 6 miesięcy tej kary popełnił przed upływem 5 lat od opuszczenia prawnie lub bezprawnie zakładu karnego nowe umyślne przestępstwo podobne do poprzedniego, jak i wtedy, gdy przestępstwo to popełnił po odbyciu co najmniej 6 miesięcy tej kary w toku dalszego jej odbywania za poprzednie przestępstwo.