I CR 593/70
WyrokIzba Cywilna1971-03-05
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy mapa nieba opracowana przez powoda, będąca w dużej mierze kopią istniejącej mapy z niewielkimi zmianami, może stanowić oryginalne dzieło twórcze podlegające ochronie prawa autorskiego?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że ocena Sądu Wojewódzkiego była niewystarczająca. O powstaniu prawa autorskiego nie decyduje wartość dzieła, a nawet niewielkie opracowania mogą być chronione, jeśli posiadają element twórczości autora. Granica między ochroną a brakiem ochrony zależy od tego, czy wprowadzone zmiany mają jakiekolwiek znaczenie artystyczne, naukowe lub użytkowe, czy też są jedynie technicznymi modyfikacjami bez znaczenia.Stan faktyczny
Powód dochodził od pozwanej spółki zapłaty za wykorzystanie fragmentu mapy nieba, której był autorem, na opakowaniu zabawki. Mapa ta została opublikowana w książce powoda i stanowiła w dużej mierze kopię istniejącej mapy z niewielkimi zmianami. Sąd Wojewódzki oddalił powództwo, uznając mapę za pozbawioną cech twórczych.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Ignatowicz (sprawozdawca). Sędziowie: R. Czarnecki, M. Godlewska.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Andrzeja M. przeciwko Centrali Wytwórczo-Usługowej "L" Sp. z o.o. w W. o 6.000 zł, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 5 czerwca 1970 r.,zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu dla m.st. Warszawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowód Andrzej M. żądał zasądzenia od Centrali Wytwórczo-Usługowej "L." sp. z o.o. w W. kwoty 6.000 zł tytułem wydania uzyskanych korzyści. Uzasadnił on swoje roszczenie tym, że pozwana na opakowaniu produkowanej przez siebie zabawki "Rakieta odrzutowa" wykorzystała fragment mapy nieba, której autorem jest powód, reprodukowanej w jego książce pt. "Mały kalendarz astronomiczny", wydanej drukiem przez Wydawnictwo "Wiedza Powszechna" w 1960 r.Sąd Wojewódzki ustalił i zważył, co następuje.Biegły doc. Maciej B. w opinii złożonej na piśmie, uzupełnionej następnie na rozprawie, stwierdził, że praca powoda nie zawiera twórczych cech charakterystycznych, które przejawiają się w autorskich opracowaniach w związku z odkryciami astronomicznymi, będącymi nowymi dziełami twórczymi. Mapa nieba zamieszczona w Małym kalendarzu astronomicznym, którego autorem jest powód, jest dość wierną kopią mapy nieba pt. "Mapa Coelestis Nova Containing All Stars Brighter Than 5.0 Visual Magnitude Classifield the Henry D. Catalogus" (Sky Publishing Corporation. Harvard College Obserwatory. Cambridge 38, Massachusetts), zawierającą wybrane obiekty nieba. Cztery niewielkie różnice pomiędzy tą mapą a opracowaną przez powoda dotyczą cech nieistotnych przy 11 cechach identycznych. W porównaniu z analogonem pochodzącym z lat pięćdziesiątych mapa zamieszczona w "Małym Kalendarzu Astronomicznym" zawiera tylko trzy różnice polegające na tym, że w opracowaniu mapy powoda nazwy łacińskie gwiazdozbiorów zastąpiono polskimi według ustalonych norm, zaniechano klas widmowych gwiazd i wyeliminowano niektóre specjalne typy obiektów. Natomiast wszystkie gwiazdy wraz z konfiguracjami podane są w opracowaniu powoda zgodnie z analogonem, jak również linie konfiguracyjne, tj. linie łączące w sposób dowolny gwiazdy między sobą, są identyczne jak na analogonie.Sąd Wojewódzki podzielając opinię biegłego uznał, że mapa opracowana przez powoda nie stanowi oryginalnego dzieła twórczego w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 10.VII.1952 r. o prawie autorskim (Dz. U. Nr 34, poz. 234), wobec czego powodowi nie przysługują roszczenia przewidziane w art. 56 cyt. ustawy.Z tych przyczyn Sąd Wojewódzki dla m.st. Warszawy wyrokiem z dnia 5 czerwca 1970 r. powództwo oddalił.Wyrok ten zaskarżył powód.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Rewizja trafnie zarzuca, że oceny Sądu Wojewódzkiego nie można uznać za wystarczającą. W szczególności Sąd Wojewódzki nie wziął pod uwagę, że o powstaniu prawa autorskiego nie decyduje wartość opracowanego dzieła oraz że nawet niewielkie opracowania, byleby cechował je element twórczości autora, mogą stanowić przedmiot ochrony autorskiej w rozumieniu art. 1 prawa autorskiego. Z drugiej strony nietrafna jest myśl Sądu Wojewódzkiego, że nie mogą uzasadniać takiej kwalifikacji zupełnie drugorzędne, czysto techniczne zmiany powszechnie będącego w użyciu opracowania. Granica między tymi dwoma wariantami jest wprawdzie trudna do ustalenia, ale możliwa. Rozgraniczenie zależy od tego, czy innowacja wprowadzona przez osobę, która powołuje się na przysługujące jej prawo autorskie, ma jakieś, choćby nawet niewielkie znaczenie artystyczne, naukowe lub użytkowe (np. czy mapa w wykonaniu powoda stała się w jakimś znaczeniu przydatna dla pewnych celów np. dlatego, że lepiej popularyzowała układ nieba), czy też polega na nie mających żadnego znaczenia zmianach.Ponieważ rozstrzygnięcia in concreto powyższego zagadnienia jest - jak zaznaczono - niełatwe, a zarazem ma dla dalszego orzecznictwa istotne znaczenie, przeto trzeba skorzystać - nie negując wartości dotychczasowej opinii - z opinii odpowiedniego zakładu, np. odpowiedniego wydziału, instytutu uniwersyteckiego lub katedry. Z zasad powyższych należało z mocy art. 388 k.p.c. orzec jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- V CSK 202/13 2014-03-06Czy wzór znicza, którego forma jest w dużej mierze zdeterminowana jego funkcjami użytkowymi i który nie różni się istotnie od innych wytworów o podobnym przeznaczeniu, może być uznany za utwór w rozumieniu prawa autorski…
- II CR 128/63 1963-10-05Czy pozwany, który na podstawie umowy o dzieło napisał i opracował utwór na podstawie materiału powoda, naruszył prawa autorskie powoda, jeśli jego praca posiada cechy samodzielnej twórczości, choć została pobudzona prze…
- IV CSK 203/06 2006-11-28Czy opracowanie cudzego utworu, które stanowi dzieło zależne, jest samo w sobie utworem w rozumieniu prawa autorskiego, podlegającym pełnej ochronie prawnoautorskiej, nawet jeśli zawiera jedynie innowacyjne rozwiązania k…
- II CK 413/04 2005-02-09Czy naruszenie autorskich praw majątkowych może polegać na zapożyczeniu struktury haseł, definicji oraz kompozycji haseł trudnych ze słownika, który sam w sobie nie jest uznawany za utwór w rozumieniu prawa autorskiego?
- II CR 383/68 1968-12-11Czy sąd drugiej instancji prawidłowo zmienił brzmienie orzeczenia w zakresie określenia autorstwa prac badawczych, zastępując sformułowanie "jest współautorką" sformułowaniem "jest autorką względnie współautorką"?
Powołane przepisy
art. 1art. 56art. 388 KPC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 12.07.2026.