Rw 213/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk Z. Wizelberg (sprawozdawca). Sędziowie: płk S. Rzeczycki, ppłk D. Motłoch.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk E. Kemparowa.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 1970 r. zażalenia obrońcy na postanowienie Sądu Marynarki Wojennej w Gdyni z dnia 2 lutego 1970 r. o odmowie uchylenia środka zapobiegawczego i po wysłuchaniu wniosku prokuratora, na podstawie art. 212 § 1 k.p.k. postanowił:nie uwzględnić zażalenia obrońcy na postanowienie o utrzymaniu w mocy w stosunku do Eugeniusza S. środka zapobiegawczego aresztu tymczasowego.Uzasadnienie faktycznePo ogłoszeniu nieprawomocnego wyroku Sądu Marynarki Wojennej w Gdyni z dnia 2 lutego 1970 r., skazującego Eugeniusza S. za zagarnięcie różnych sort mundurowych na łączną karę 10 miesięcy aresztu wojskowego i 1.200 zł grzywny, obrońca złożył wniosek o uchylenie w stosunku do oskarżonego Eugeniusza S. aresztu tymczasowego. Sąd I instancji postanowieniem z dnia 2 lutego 1970 r. postanowił odmówić uchylenia aresztu tymczasowego w stosunku do Eugeniusza S.Na powyższe postanowienie o odmowie uchylenia aresztu tymczasowego obrońca złożył zażalenie, w którym wywodzi, że Sąd I instancji niesłusznie nie uwzględnił wniosku obrońcy, że tymczasowy areszt jest jedynie wyjątkowym środkiem zapobiegawczym oraz że względy na dyscyplinę wojskową nie przemawiają przeciw uchyleniu aresztu.Przedstawicielka Naczelnej Prokuratury Wojskowej wnosiła o nieuwzględnienie zażalenia.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.1. Nie jest słuszny pogląd wyrażony w zażaleniu obrońcy, jakoby przewidziany - jako podstawa stosowania w stosunku do żołnierza aresztu tymczasowego - wzgląd na dyscyplinę wojskową (art. 584 k.p.k.) odnosił się wyłącznie do przestępstw przeciwko zasadom dyscypliny wojskowej, wymienionych w rozdziale XXXIX kodeksu karnego.Wzgląd na dyscyplinę wojskową w rozumieniu art. 584 k.p.k. może dotyczyć zarówno wszystkich przestępstw ściśle wojskowych przewidzianych w części wojskowej kodeksu karnego, jak i przestępstw w innych częściach tegoż kodeksu, a nie tylko przestępstw przeciwko zasadom dyscypliny wojskowej. Dla udowodnienia tej tezy wystarczy powołać się na kilka przykładów z praktyki sądowej.Tak np. samowolne opuszczenie jednostki przez żołnierza lub pozostawanie przezeń poza jednostką, jakkolwiek według intytulacji poszczególnych rozdziałów k.k. stanowi przestępstwo przeciwko obowiązkowi pełnienia służby wojskowej (rozdział XXXVII k.k.), a nie przestępstwo przeciwko zasadom dyscypliny wojskowej (rozdział XXXIX k.k) - narusza z istoty rzeczy poważnie dyscyplinę wojskową i jeżeli przestępstwa tego rodzaju szerzą się w danej jednostce, to stosowanie aresztu tymczasowego w stosunku do sprawcy takiego przestępstwa jest uzasadnione nie względami wskazanymi w art. 217 § 1 k.p.k., lecz właśnie względami na dyscyplinę wojskową. To samo może dotyczyć przestępstw przeciwko zasadom postępowania z podwładnymi (rozdział XL k.k.), przestępstw przeciwko zasadom pełnienia służby (rozdział XLII k.k.), przestępstw przeciwko mieniu wojskowemu (rozdział XLIII k.k.) i wszystkich innych przestępstw wymienionych w części wojskowej kodeksu karnego.Wzgląd na dyscyplinę wojskową, przewidziany w art. 584 k.p.k. jako podstawa do stosowania aresztu tymczasowego, może jednak dotyczyć nie tylko przestępstw przewidzianych w części wojskowej kodeksu karnego, ale także przestępstw przewidzianych w innych częściach tegoż kodeksu.Każde w zasadzie przestępstwo, bez względu na jego kwalifikację prawną, popełnione na terenie jednostki wojskowej - np. wobec zebranych żołnierzy albo przy nadużyciu broni służbowej, albo wspólnie z podwładnymi, albo przy wykorzystaniu w inny sposób specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej związanej ze służbą wojskową - może tak dalece naruszać zasady dyscypliny wojskowej, że w toku postępowania karnego (przygotowawczego lub sądowego) konieczne jest stosowanie w stosunku do sprawcy tymczasowego aresztowania na podstawie art. 584 k.p.k.Wzgląd na dyscyplinę wojskową, o którym mowa w art. 584 kodeksu postępowania karnego, jest pojęciem znacznie szerszym i innym w stosunku do pojęcia przestępstw wymienionych w rozdziale XXXIX kodeksu karnego przeciwko zasadom dyscypliny wojskowej oraz dotyczy stopnia wpływu, jaki na dyscyplinę wojskową może wywierać fakt pozostawania na wolności sprawcy przestępstwa ściśle wojskowego lub innego przestępstwa, o które toczy się postępowanie karne. Jeżeli pozostawanie na wolności sprawcy przestępstwa wywiera w poważnym stopniu ujemny wpływ na dyscyplinę pododdziału, w którym sprawca pełni służbę, to tymczasowe aresztowanie sprawcy na zasadzie art. 584 k.p.k., należy uznać za uzasadnione.2. Oskarżony Eugeniusz S. - według ustaleń zawartych w wyroku Sądu Marynarki Wojennej - dokonał zagarnięcia mienia wojskowego, działając przy tym nie tylko na szkodę gospodarki wojskowej, ale także na szkodę poszczególnych żołnierzy, towarzyszy broni. Oskarżony, wykorzystując swoją sytuację związaną z pełnieniem służby wojskowej, plądrował szafki przydzielone innym żołnierzom do ich użytku osobistego i zabierał sorty mundurowe, również tym żołnierzom przydzielone. Przestępstwa tego rodzaju są dla dyscypliny wojskowej szkodliwe ze względu na to, że niełatwo jest wykryć sprawcę plądrowania szafek żołnierskich, a zaginięcie w trudno dających się ustalić okolicznościach sort mundurowych przydzielonych do użytku żołnierzowi, których żołnierz musi stale używać i z których musi się rozliczyć, powoduje z reguły naruszenie porządku pełnienia służby przez pokrzywdzonego żołnierza oraz niezadowolenie i wzburzenie pozostałych żołnierzy, jak również godzi w spoistość kolektywu żołnierskiego.W tych okolicznościach tymczasowe aresztowanie oskarżonego Eugeniusza S. w toku dochodzenia było - ze względu na dyscyplinę wojskową - słuszne, a przed ukończeniem postępowania karnego w tej sprawie nie ma podstaw do uchylenia tego środka zapobiegawczego.