VI KZP 1/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski. Sędziowie: M. Budzianowski, H. Kempisty, Z. Kubec (sprawozdawca), A. Pyszkowski, J. Szamrej (współsprawozdawca), K. Wagner.Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu złożonego na zasadzie art. 29 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54) wniosku Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z dnia 3 stycznia 1970 r. o wyjaśnienie przez skład 7 sędziów następującej kwestii prawnej:"Czy w rozumieniu art. 10 § 1 k.p.k. brak pouczenia lub mylne pouczenie uczestnika postępowania o prawie, terminie i sposobie wniesienia zaskarżenia stanowi wyłącznie przyczynę od strony niezależną, która w każdym wypadku zobowiązuje - na wniosek osoby zainteresowanej - do przywrócenia uchybionego przez tę osobę terminu zaskarżenia, czy też stwierdzenie braku tego rodzaju zobowiązuje wprost do przyjęcia środka zaskarżenia, nawet jeśli jego wniesienie nastąpiło w terminie i w sposób nie przewidziany w przepisach dotyczących danego środka?" i po wysłuchaniu prokuratora,uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzyjęcie środka zaskarżenia wniesionego po upływie przewidzianego dlań terminu może - w myśl art. 111 § 1 k.p.k. - nastąpić tylko w drodze przywrócenia tego terminu na wniosek złożony przez uczestnika procesu, który terminu nie zachował. Powołany przepis stanowi o wymienionych w nim przyczynach ogólnie, obejmuje więc swym zakresem wszystkie możliwe przyczyny, a zatem również brak pouczenia lub mylne pouczenie o przysługujących uprawnieniach, o czym jest mowa w art. 10 § 1 k.p.k. Z użytego w tym ostatnim przepisie zwrotu: "brak takiego pouczenia lub mylne pouczenie nie może wywoływać ujemnych skutków procesowych dla osoby, której dotyczy" wynikają dwie konsekwencje: po pierwsze - sama ustawa uważa ów brak za przyczynę od strony lub innego uczestnika postępowania niezależną w rozumieniu art. 111 § 1 k.p.k.; po drugie - organ prowadzący postępowanie obowiązany jest do podjęcia stosownych czynności procesowych w celu niedopuszczenia do tych ujemnych skutków.Jeżeli więc treść środka zaskarżenia wskazuje, że chodzi również o przywrócenie terminu, to prezes sądu lub prokurator powinien na podstawie art. 103 k.p.k. uznać, że uczestnik procesu o to wystąpił, a organ orzekający w kwestii przywrócenia terminu - uwzględnić ten wniosek, gdy uczestnik bez pouczenia przewidzianego w art. 91 § 6 k.p.k. mógł nie wiedzieć o prawie, terminie lub sposobie wniesienia środka zaskarżenia. W razie natomiast braku podstaw do uznania, że wniesiony środek zaskarżenia zawiera wniosek o przywrócenie terminu, należy poinformować uczestnika postępowania o prawie i terminie wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia (art. 10 § 2 k.p.k.).Drugi wyrażony w pytaniu pogląd nie da się pogodzić z przepisami art. 370, 393, 410, 428, 453 k.p.k., które stanowią jednoznacznie, że terminy w nich przewidziane biegną od ogłoszenia lub doręczenia orzeczenia. Według art. 91 § 6 k.p.k. pouczenie uczestników procesu następuje po ogłoszeniu (a więc natychmiast) lub przy doręczeniu orzeczenia. Jak z tego wynika ogłoszenie lub doręczenie orzeczenia i pouczenie zbiegają się w czasie. Późniejszego, odrębnego pouczenia ustawa nie przewiduje, chociaż go wyraźnie nie wyłącza. Takie późniejsze pouczenie nie ma żadnego znaczenia dla początku biegu terminu do wniesienia środka zaskarżenia.