I CR 132/68
PostanowienieIzba Cywilna1969-05-15
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zaburzenia psychiczne, w tym obłęd zazdrości, stanowią wystarczającą podstawę do ubezwłasnowolnienia częściowego, jeśli nie ma potrzeby pomocy osobie chorej w prowadzeniu jej spraw?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że samoistne zaburzenia psychiczne lub choroba psychiczna nie są wystarczającą przesłanką do ubezwłasnowolnienia, jeśli nie są spełnione dalsze przesłanki ustawowe. Ubezwłasnowolnienie, zwłaszcza częściowe, jest pomyślane w interesie osoby chorej, a nie jako środek ochrony osób zagrożonych ze strony osoby chorej. W przypadku zagrożenia dla innych osób, właściwym środkiem jest umieszczenie osoby nieodpowiedzialnej w zamkniętym zakładzie dla psychicznie chorych przez sąd karny, zgodnie z art. 79 k.k.Stan faktyczny
Przeciwko Antoniemu T. toczyło się postępowanie karne, które umorzono z powodu stwierdzenia zaburzeń psychicznych pod postacią obłędu zazdrości. Następnie T. wystąpił o zniesienie wspólności majątkowej, a Prokurator Wojewódzki złożył wniosek o jego ubezwłasnowolnienie częściowe. Sąd Wojewódzki nie uwzględnił wniosku. Żona T. wniosła rewizję, zarzucając, że mąż cierpi na zaburzenia psychiczne i może być dla niej niebezpieczny.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję uczestniczki postępowania, utrzymując w mocy postanowienie Sądu Wojewódzkiego.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Prokuratora Wojewódzkiego w Lublinie o ubezwłasnowolnienie Antoniego T., na skutek rewizji uczestnika postępowania Marianny T. na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 26 grudnia 1967 r., rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneW listopadzie 1965 r. toczyło się przeciwko Antoniemu T. dochodzenie o to, że maltretował on żonę i groził jej zabiciem, ale dochodzenie zostało umorzone ze względu na stwierdzenie u T. zaburzeń psychicznych pod postacią obłędu zazdrości.W listopadzie 1966 r. T. wystąpił o zniesienie wspólności majątkowej między małżonkami, a następnie Prokurator Wojewódzki zgłosił wniosek o ubezwłasnowolnienie częściowe T.Sąd Wojewódzki nie uwzględnił wniosku.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę wskutek rewizji żony T. Sąd Najwyższy zważył co następuje:Rewizja trafnie zarzuca, że T. cierpi na zaburzenia psychiczne, których ostrze jest skierowane przeciwko żonie, wobec czego może on być dla niej niebezpieczny. Ale z tego nie wynika jeszcze, żeby T. miał być ubezwłasnowolniony.Zaburzenia psychiczne, czy choroba psychiczna sama przez się, a bez spełnienia się dalszych przesłanek ustawy, nie uzasadnia ubezwłasnowolnienia. Ubezwłasnowolnienie zaś nie wywołuje tego skutku, że osoba chora musi być umieszczona w zakładzie dla psychicznie chorych, choćby jej pozostawanie na wolności groziło niebezpieczeństwem dla innej osoby. Jeżeli pozostawanie na wolności osoby uznanej za nieodpowiedzialną grozi niebezpieczeństwem dla innej osoby, to sąd karny umieszcza osobę nieodpowiedzialną w zamkniętym zakładzie dla psychicznie chorych, choćby nie została ona ubezwłasnowolniona (art. 79 k.k.).Wynika z tego, że instytucja ubezwłasnowolnienia nie ma na celu ochrony osoby, której dobra są zagrożone ze strony osoby chorej.Ubezwłasnowolnienie jest pomyślane w interesie osoby chorej. W szczególności ubezwłasnowolnienie częściowe jest dopuszczalne dopiero wtedy, gdy zachodzi potrzeba pomocy osobie chorej w prowadzeniu jej spraw (art. 16 § 1 k.c.).Rewizja nie zwalcza ustaleń i wniosków Sądu Wojewódzkiego co do tego, że T. nie jest potrzebna wspomniana pomoc. Nie może być wiec uwzględniona.
Powiązane orzeczenia
- V CSKP 349/21 2021-10-21Czy niemożność kierowania swoim postępowaniem, będąca przesłanką ubezwłasnowolnienia całkowitego, może być stwierdzona w sytuacji, gdy osoba pełnoletnia, mimo istniejących zaburzeń psychicznych, funkcjonuje samodzielnie…
- IV CR 268/79 1979-08-28Czy istnieją podstawy do orzeczenia ubezwłasnowolnienia osoby, która wykazuje jedynie mierne zaburzenia umysłowe na tle miażdżycy, a jej interesy majątkowe są zabezpieczone?
- I CSK 331/17 2017-09-06Czy niedorozwój umysłowy w stopniu umiarkowanym, przy zapewnionej faktycznej opiece, uzasadnia całkowite ubezwłasnowolnienie osoby, która ukończyła lat trzynaście, w świetle art. 13 § 1 k.c. i Konwencji o prawach osób ni…
- I CR 580/74 1974-03-12Czy okresowo występujące u osoby zaburzenia psychiczne, niepowodujące niemożności kierowania własnym postępowaniem ani potrzeby pomocy w prowadzeniu spraw, uzasadniają ubezwłasnowolnienie?
- II C 1164/53 1954-06-15Czy sąd prawidłowo orzekł o całkowitym ubezwłasnowolnieniu osoby chorej psychicznie, opierając się jedynie na opiniach biegłych, bez wystarczającego wyjaśnienia, czy osoba ta nie jest w stanie kierować swoim postępowanie…
Powołane przepisy
art. 79 KKart. 16 § 1 KC§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026.