II CR 139/69
WyrokIzba Cywilna1969-05-20
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wzmianka o solidarności odpowiedzialności pozwanych w wyroku zaocznym jest dopuszczalna, jeśli nie zapadł jeszcze prawomocny wyrok wobec wszystkich pozwanych?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że złożenie odpowiedzi na pozew i udział w rozprawie przez Skarb Państwa wyłącza możliwość wydania wyroku zaocznego wobec niego. Ponadto, treść wyroku zaocznego, nawet wadliwie sformułowana, może wskazywać, że zapadł on tylko w stosunku do jednego z pozwanych. Wzmianka o solidarności odpowiedzialności jest dopuszczalna w sentencji wyroku tylko wtedy, gdy wobec pozostałych dłużników zapadł już prawomocny wyrok zasądzający tę samą należność, aby uniknąć wielokrotnego zaspokojenia wierzyciela. Nie należy jej umieszczać w pierwszym wyroku, gdyż nie wiadomo, czy w przyszłości zapadną wyroki wobec innych osób odpowiedzialnych solidarnie.Stan faktyczny
Powód dochodził odszkodowania od B. i Skarbu Państwa (Więzienie Karno-Śledcze) za uszkodzenie samochodu przez B., który odbywał karę pozbawienia wolności. Sąd Powiatowy wydał wyrok zaoczny, zasądzając od obu pozwanych solidarnie kwotę 25.000 zł. Następnie Sąd Powiatowy uznał się za niewłaściwy i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu. Sąd Wojewódzki oddalił powództwo wobec Skarbu Państwa. Powód wniósł rewizję do Sądu Najwyższego, domagając się utrzymania w mocy wyroku Sądu Powiatowego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję powoda, utrzymując w mocy wyrok Sądu Wojewódzkiego.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia B. Łubkowski. Sędziowie: J. Policzkiewicz (sprawozdawca), J. Przybylski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Mieczysława W. przeciwko Skarbowi Państwa (Więzienie Karno-Śledcze w W.) o zapłatę, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 30 października 1968 r.,oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneW pozwie wniesionym dnia 6.X.1966 r. do Sądu Powiatowego w Wałbrzychu powód domagał się zasądzenia od obu pozwanych solidarnie kwoty 25.000 zł z odsetkami i kosztami procesu tytułem odszkodowania za uszkodzenie samochodu przez odbywającego karę pozbawienia wolności pozwanego B.Pozwany Skarb Państwa (Więzienie Karno-Śledcze w W.) wnosił o oddalenie powództwa.Sąd Powiatowy wyrokiem zaocznym z dnia 22.II.1967 r. zasądził od B. solidarnie z Więzieniem Karno-Śledczym w W. na rzecz powoda 25.000 zł z odsetkami i kosztami procesu.Następnie postanowieniem z dnia 31.I.1968 r. Sąd Powiatowy uznał się za niewłaściwy i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu we Wrocławiu.W dalszym postępowaniu B. nie brał już udziału. Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 30.X.1960 r. oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz pozwanego Skarbu Państwa koszty procesu, przy czym w uzasadnieniu ustalił, że powód nawiązał kontakt z odbywającym karę więzienia B. i umożliwił temu ostatniemu korzystanie z samochodu, co doprowadziło do wypadku.W rewizji powód wnosi o uchylenie tego wyroku i utrzymanie w mocy wyroku sądu Powiatowego z dnia 22.II.1967 r.Zdaniem skarżącego, wobec uprawomocnienia się wyroku Sądu Powiatowego obejmującego solidarną odpowiedzialność obu pozwanych, sprawa nie powinna się znaleźć na wokandzie Sądu Wojewódzkiego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Złożenie przez Skarb Państwa odpowiedzi na pozew oraz wzięcie udziału w rozprawie przed Sądem Powiatowym wyłączało możliwość wydania wyroku zaocznego w stosunku do Skarbu Państwa (art. 339 i 340 k.p.c.).Również treść wyroku zaocznego - pomimo wadliwej jego redakcji - przemawia za tym, że zapadł on tylko w stosunku do pozwanego B. Wskazuje na to użycie słowa "zasądza" tylko względem tego pozwanego.Skoro zaś ani tym, ani innym wyrokiem nie zasądzono dochodzonego tu roszczenia od Więzienia Karno-Śledczego w W. (Skarbu Państwa), to wzmianka o solidarności jest w wyroku w ogóle bezskuteczna.Zauważyć wypada, że w sentencji wyroku zasądzającego należność od jednego lub więcej pozwanych, którzy odpowiadają solidarnie z inną osobą, dopuszczalne jest umieszczenie wzmianki o tej solidarności tylko wtedy, gdy w stosunku do tej osoby zapadł już wcześniej prawomocny wyrok zasądzający od niej tę samą należność. W braku bowiem takiej wzmianki mogłaby zachodzić - przy istnieniu kilku tytułów egzekucyjnych - obawa, że wbrew istocie solidarności, polegającej na tym, iż zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych (art. 366 § 1 k.c.), ta sama należność byłaby kilkakrotnie uiszczona.Nie należy natomiast umieszczać takiej wzmianki już w pierwszym wyroku, albowiem nie wiadomo jeszcze wtedy, czy w przyszłości zapadnie wyrok zasądzający również od innej osoby należność, za zapłatę której wszyscy dłużnicy powinni by odpowiadać solidarnie.Z tych względów oraz na mocy art. 98 i 387 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- 1 CR 198/56 1957-04-18Czy sąd wojewódzki, odrzucając pozew z powodu braku właściwości rzeczowej w stosunku do jednego ze współpozwanym, postąpił prawidłowo, gdy roszczenie było dochodzone solidarnie?
- I PR 60/63 1964-10-14Czy ustalenia prawomocnego wyroku skazującego, dotyczące wspólnego działania sprawców przestępstwa i wyrządzenia szkody, wiążą sąd w postępowaniu cywilnym w zakresie odpowiedzialności solidarnej?
- V CSK 203/13 2014-03-06Czy prawomocny wyrok uwzględniający część roszczenia wynikającego z tego samego stosunku prawnego i opartego na tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych, ma moc wiążącą w sprawie o pozostałą część roszczenia, w…
- II CKU 78/97 1997-08-14Czy w przypadku odpowiedzialności in solidum, która nie wynika ani z ustawy, ani z czynności prawnej, sąd powinien w sentencji wyroku precyzyjnie określić, że spełnienie świadczenia przez jednego z dłużników zwalnia drug…
- II KK 214/25 2025-07-23Czy wyrok sądu, w którym orzeczono obowiązek naprawienia szkody solidarnie z innymi osobami, jest wewnętrznie sprzeczny i uniemożliwia jego wykonanie, jeśli zakres winy, udziału i odpowiedzialności majątkowej tych osób n…
Powołane przepisy
art. 339art. 366 § 1 KCart. 98§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026.