V KRN 221/69

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Neumann.Sędziowie: F. Karolus, J. Zembaty (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: M. Rzeszewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Edwarda K., oskarżonego z art. 251 k.k., po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej założonej przez Prokuratora Generalnego PRL na korzyść oskarżonego od wyroku Sądu Powiatowego w Nowym Sączu z dnia 5 lutego 1968 r. i od utrzymującego go w mocy wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 25 września 1968 r., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 3 i 388 § 1 k.p.k.uchylił wymieniony wyżej wyrok Sądu Powiatowego w Nowym Sączu w części dotyczącej oskarżonego Edwarda K. oraz w całości wskazany wyżej wyrok Sądu Wojewódzkiego w Krakowie i przekazał sprawę oskarżonego Edwarda K. Sądowi Powiatowemu w Nowym Sączu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneRewizja nadzwyczajna Prokuratora Generalnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej od wyroku Sądu Powiatowego w Nowym Sączu z dnia 5 lutego 1968 r. oraz od utrzymującego go w mocy wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 25 września 1968 r., założona na korzyść oskarżonego Edwarda K., zarzuciła tym wyrokom na podstawie art. 371 pkt 2 k.p.k.:1) obrazę art. 270 k.p.k., jakiej dopuścił się Sąd Powiatowy przez wydalenie oskarżonego z sali sądowej bez poinformowania go, że wydalenie to ma charakter czasowy;2) obrazę art. 8 k.p.k., jakiej dopuścił się Sąd Powiatowy przez niepodjęcie kroków w celu ustalenia konkretnych okoliczności, na stwierdzenie których oskarżony wnosił o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków;3) obrazę art. 383 pkt 3 k.p.k., jakiej dopuścił się Sąd Wojewódzki przez nierozważenie zarzutu rewizji oskarżonego co do bezzasadnego nieuwzględnienia wniosku o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków w wyniku błędnego stwierdzenia, że oskarżony wniosku takiego nie składał.W konkluzji rewizja wnosiła o uchylenie wyroków obu Sądów i o przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu w Nowym Sączu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.Wyrokiem Sądu Powiatowego w Nowym Sączu z dnia 5 lutego 1968 r. oskarżony Edward K. został skazany na karę 1 miesiąca aresztu za przestępstwo z art. 251 k.k. popełnione przez to, że w okresie od 8 grudnia 1960 r. do 8 listopada 1967 r. w K. przemocą i groźbą bezprawną zmuszał Joannę K. do zaniechania korzystania z parceli ornej, objętej przez nią w posiadanie na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Powiatowego w Nowym Sączu z dnia 8 grudnia 1960 r.Sąd Wojewódzki w Krakowie, rozpoznając w dniu 25 września 1968 r. sprawę na skutek rewizji oskarżonego, wyrok Sądu Powiatowego utrzymał w mocy.Postępowanie w tej sprawie wykazuje istotne uchybienia.Z treści protokołu rozprawy w Sądzie Powiatowym wynika, że Sąd "zarządził opuszczenie sali rozpraw przez oskarżonego" w związku z tym, że oskarżony podczas przesłuchania świadka Joanny K. pomimo upomnień - rozmawiał półgłosem ze współoskarżoną Kunegundą K. W dalszej części tego protokołu stwierdzono, że "po przesłuchaniu świadka Joanny K. wezwano na salę rozpraw oskarżonego, który się jednak już nie stawił". Treść powyższych wzmianek nie wskazuje na to, żeby Sąd, wydalając oskarżonego z sali sądowej, pouczył go, iż wydalenie to ma charakter czasowy, oraz żeby wezwanie oskarżonego na salę sądową dotarło do świadomości oskarżonego. Z tego względu nieobecność oskarżonego na rozprawie w tej części, w czasie której został przesłuchany świadek Józef K., mogła być wynikiem nie samowolnego oddalenia się (art. 287 k.p.k.), lecz niepouczenia go o czasowym charakterze wydalenia z sali sądowej. Nadmienić należy, że oskarżony w związku z wydaleniem go z sali sądowej powoływał się w skardze rewizyjnej na naruszenie przysługujących mu uprawnień do obrony.Oskarżony skierował do Sądu Powiatowego pismo zawierające wniosek o przesłuchanie świadków Józefa Z., Zofii Z. oraz Stanisława K. Oskarżony, podtrzymując w tym piśmie twierdzenie z rozprawy, że parcela stanowi własność jego żony, oraz wskazując, że świadkowie ci mają stwierdzić, iż "nie przeszkadzał" Joannie K. i "nie czynił jej żadnych awantur", a nadto powołując się "na podane okoliczności w akcie oskarżenia" - w istocie nie skonkretyzował należycie tezy dowodowej. W tej sytuacji - jeśli się nadto zważy, że oskarżony nie korzystał z pomocy obrońcy i że posiada wykształcenie w zakresie 3 klas szkoły podstawowej, przy czym w skardze rewizyjnej twierdzi, iż jest niepiśmienny - Sąd Powiatowy powinien był zażądać od oskarżonego odpowiednich konkretyzujących informacji. Wprawdzie w protokole rozprawy brak jest wzmianki o ujawnieniu tego pisma, jednakże Sąd Powiatowy miał je na względzie, skoro ustosunkował się do zawartego w nim wniosku. Uzasadnienie Sądu Powiatowego co do odmowy przesłuchania tych świadków z powołaniem się na "dostateczne wyjaśnienie okoliczności, na które zostali świadkowie powołani", nie może być uznane za wystarczające, skoro - wobec nienależytego skonkretyzowania tez dowodowych - również okoliczności te nie mogły być dostatecznie skonkretyzowane.W skardze rewizyjnej oskarżony podniósł zarzut nieprzeprowadzenia dowodu z zeznań tych świadków. Sąd Wojewódzki, ustosunkowując się do tego zarzutu, dokonał sprzecznego z danymi wynikającymi z akt sprawy stwierdzenia, że "ani oskarżony, ani jego żona nie zawnioskowali dowodów z tych świadków".Uchybienia powyższe naruszyły w istotnym stopniu uprawnienia oskarżonego do obrony, skoro w ich wyniku nie brał on udziału w części rozprawy, a ponadto wniosek dowodowy oskarżonego nie został poddany należytemu rozważeniu.Z tych względów, skoro uchybienia te mogły mieć wpływ na treść wyroku, orzeczono jak w sentencji.