I CR 555/69

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia R. Czarnecki (sprawozdawca). Sędziowie: S. Gross, W. Kuryłowicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Henryka J. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydium Powiatowej Rady Narodowej (Wydziałowi Zdrowia i Opieki Społecznej w L.) oraz Szpitalowi Powiatowemu w L., Krzysztofowi G. i Stanisławowi J. o odszkodowanie, na skutek rewizji Skarbu Państwa - Szpitala Powiatowego w L., Krzysztofa G. i Stanisława J. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 26 września 1969 r. oraz zażalenia Skarbu Państwa - Prezydium Powiatowej Rady Narodowej (Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej w L.) na orzeczenie o kosztach zawarte w tym wyroku,I.zaskarżony wyrok:1.zmienił w ten sposób, że oddalił powództwo w stosunku do Stanisława J., przy czym nie obciążył powoda zwrotem kosztów procesu na rzecz tego pozwanego;2.uchylił w części:1.polecającej ściągnięcie od J. kosztów sądowych,2.umarzającej postępowanie w stosunku do Skarbu Państwa - Prezydium Powiatowej Rady Narodowej (Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej w L.);3.uchylił w części uwzględniającej powództwo w stosunku do Krzysztofa G., w części zasądzającej od Skarbu Państwa - Szpitala Powiatowego w L. rentę miesięczną w kwotach ponad 600 zł z odsetkami, w części orzekającej o kosztach procesu między powodem a tymi pozwanymi oraz w części polecającej ściągnięcie od G. kosztów sądowych i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Lublinie do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów postępowania rewizyjnego;II.poza tym oddalił rewizję Skarbu Państwa - Szpitala Powiatowego w L. oraz umorzył postępowanie zażaleniowe.Uzasadnienie faktyczneW pierwszych dniach maja 1963 r. powód doznał skaleczenia nogi odłamkiem żelaza, który utkwił w częściach miękkich stawu kolanowego. W dniu 30 maja 1963 r. w Szpitalu Powiatowym w L., asystent chirurgii tego Szpitala Krzysztof G. poddał powoda zabiegowi w celu usunięcia wspomnianego odłamka, przy czym dla jego zlokalizowania kierował promienie Rentgena od dołu ku górze na skórę dołu podkolanowego nogi powoda. W lecie 1963 r. w dole podkolanowym tej nogi wytworzyła się rana wywołana popromiennym uszkodzeniem tkanki.W lutym 1966 r. powód wytoczył powództwo o odszkodowanie przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydium PRN (Wydział Zdrowia i Opieki Społecznej w L.) oraz przeciwko Krzysztofowi G.W grudniu 1968 r. Sąd postanowił wezwać do udziału w sprawie Skarb Państwa - Szpital Powiatowy w L. oraz ordynatora oddziału chirurgicznego tego Szpitala Stanisława J., powód zaś cofnął pozew w stosunku do Skarbu Państwa - Prezydium PRN (Wydział Zdrowia i Opieki Społecznej w L.).Sąd Wojewódzki zasądził solidarnie od Skarbu Państwa - Szpitala Powiatowego, Krzysztofa G. i Stanisława J. na rzecz powoda z tytułu zadośćuczynienia sumę 20.000 zł oraz z tytułu zwrotu kosztów leczenia i najmu pracowników w jego gospodarstwie rolnym sumę 2.930 zł, a ponadto rentę miesięczną w wysokości 800 zł, a w stosunku do Skarbu Państwa, Prezydium PRN umorzył postępowanie, obciążając powoda zwrotem kosztów procesu.Od powyższego orzeczenia w części uwzględniającej powództwo pozwani wnieśli rewizję, a Skarb Państwa - Prezydium PRN złożył zażalenie, w którym domaga się zmiany orzeczenia i zasądzenia od powoda na jego rzecz zwrotu kosztów procesu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Do ustnego wyjaśnienia opinii przez biegłego O. co do tego, że stan schorzenia nogi powoda jest wyłącznym skutkiem napromieniowania (a więc że nie jest skutkiem ani przedwczesnego opuszczenia Szpitala przez powoda i podjęcia przez niego pracy, ani stosowania różnych środków leczniczych) doszło w końcowej fazie procesu, w wyniku rozważenia poprzednich wypowiedzi biegłych, wobec czego Sąd Wojewódzki mógł uznać wyjaśnienie tej kwestii w opinii, o której mowa, za wystarczające już do rozstrzygnięcia sprawy.Uchybienia, które Sąd Wojewódzki przypisał ordynatorowi oddziału chirurgicznego J., nie mogą być w świetle okoliczności sprawy ocenione jako zbrodnia lub występek. Skoro więc wezwanie J. do wzięcia udziału w sprawie nastąpiło po upływie terminu przewidzianego w art. 283 § 1 k.z. w związku z art. XXXV przep. wprow. k.c., to wyrok w części uwzględniającej roszczenie w stosunku do tego pozwanego ulega zmianie, a powództwo oddaleniu.Co się tyczy podstawy odpowiedzialności asystenta chirurgii G., to biegła B.O. zaopiniowała, że okolica dołu podkolanowego jest szczególnie wrażliwa na uszkodzenie promieniami Rentgena. G. przystąpił do zabiegu z przeoczeniem tej okoliczności. Ponieważ zaś wina może polegać nawet na braku należytej ostrożności, przeto stanowisko Sądu Wojewódzkiego w kwestii winy G. (art. 134 k.z.) i podstawy jego odpowiedzialności jest prawidłowe.De lege lata Skarb Państwa jest jednym podmiotem obowiązków i praw (przedtem - doktryna, obecnie - art. 34, art. 40 w związku z art. 33 § 1 pkt 1 k.c., art. 29, art. 67 § 2 k.p.c.). Z tego względu powództwo wytoczone przeciwko Skarbowi Państwa przed upływem terminu z art. 283 § 1 k.z. w związku z art. XXXV przep. wprow. k.c. jest powództwem wytoczonym przed upływem tego terminu, chociażby w pozwie organ Skarbu Państwa, sam nie mający osobowości prawnej, został mylnie oznaczony. W konsekwencji więc wytoczenie powództwa przeciwko Skarbowi Państwa nastąpiło przed upływem wspomnianego terminu, a już ze względu na winę G. odpowiedzialność Skarbu Państwa (jego organu nie mającego osobowości prawnej, tj. Szpitala Powiatowego), znajduje oparcie w przepisach art. 1 i 3 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o odpowiedzialności Państwa (...) (Dz. U. Nr 54, poz. 243), przy czym art. 4 tej ustawy nie ma w sprawie zastosowania, gdyż szkoda nie została wyrządzona na skutek wydania orzeczenia lub zarządzenia.Zakres obowiązku naprawienia szkody przez G. zależy od przesłanek art. 158 § 1 k.z., interpretowanych przy uwzględnieniu dyspozycji art. 440 k.c., a przy ocenie, czy zasady współżycia społecznego wymagają ograniczenia tego obowiązku przez G., powinna być uwzględniona także jego gorliwość przy wykonywaniu przez niego zabiegu. Sprawia to, że wyrok w części uwzględniającej roszczenie w stosunku do tego pozwanego nie może być utrzymany w mocy.Jeśli chodzi o rentę miesięczną w wysokości 800 zł, to według ustaleń Sądu Wojewódzkiego składa się ona m.in. z kwoty 433 zł stanowiącej nie osiąganą przez powoda korzyść z pracy w charakterze wozaka. Otóż z dowodów, na których Sąd Wojewódzki się oparł, nie wynika, czy zarobek dzienny powoda uwzględnia koszt utrzymania jego konia. Z tego względu również wyrok w części zasądzającej z tytułu renty kwoty po 200 zł, tj. kwot ponad 600 zł, nie może być utrzymany w mocy.Z przedstawionej wyżej zasady co do tego, że Skarb Państwa jest jednym podmiotem obowiązków i praw, wypływa wniosek o niedopuszczalności umorzenia postępowania w stosunku do organu Skarbu Państwa, nie mającego osobowości prawnej, tj. w sprawie niniejszej - w stosunku do Prezydium PRN. Dlatego też wyrok w tym zakresie został uchylony, a w związku z tym postępowanie wywołane złożeniem zażalenia przez wspomniany organ na obecnie uchylone orzeczenie, jako bezprzedmiotowe, ulega umorzeniu.Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji.