VI KZP 18/69

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski. Sędziowie: M. Budzianowski, H. Kempisty (sprawozdawca), Z. Kubec, T. Majewski, J. Matysiak, J. Szamrej. Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Genowefy G., oskarżonej z art. 255 § 1 i art. 256 § 1 d.k.k., po rozpoznaniu przedstawionego w trybie art. 390 § 1 d.k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Lublinie postanowieniem z dnia 11 czerwca 1969 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy, przekazanego przez skład zwykły na podstawie art. 30 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54) powiększonemu składowi Sądu Najwyższego, a mianowicie:"Czy prokurator jest uprawniony na mocy art. 65 (dawnego) k.p.k. wnosić rewizję na korzyść oskarżonego, domagając się w niej uniewinnienia oskarżonego?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneW sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego oskarżenie może wnosić i popierać przed sądem - z mocy wyraźnego przepisu ustawy (art. 60 d.k.p.k., art. 49 k.p.k.) - tylko pokrzywdzony jako oskarżyciel prywatny.Wyjątek od tej reguły wprowadza przepis szczególny (art. 65 § 1 d.k.p.k., art. 50 § 1 k.p.k.) uprawniający prokuratora do ingerencji w sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego, ale wyłącznie po stronie oskarżenia i tylko wtedy, gdy takiej ingerencji wymaga interes społeczny (art. 65 § 1 d.k.p.k., art. 50 § 1 k.p.k.). Ta wyjątkowa i określona dokładnie ingerencja prokuratora w sprawach z oskarżenia prywatnego nie uprawnia prokuratora do włączenia się po stronie oskarżonego, jako przeciwstawiającego w istocie oskarżeniu.Dlatego określając ściśle warunki i ramy ingerencji prokuratora w sprawach z oskarżenia prywatnego, ustawa wprowadza jednocześnie szczególną (w stosunku do ogólnej, przewidzianej w art. 54 d.k.p.k. i art. 47 k.p.k.) postać odstąpienia przez prokuratora od oskarżenia (art. 65 § 3 d.k.p.k., art. 50 § 3 k.p.k.). Oznacza to, że w sprawach z oskarżenia prywatnego, jeżeli odpadają podstawy do ingerencji prokuratora po stronie oskarżenia, nie pozostaje mu nic innego jak tylko odstąpienie od oskarżenia, a więc pozostawienie sprawy o przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego właściwemu dla niej i określonemu przez ustawę szczególnemu trybowi postępowania [por. w szczególności art. 63-64 d.k.p.k., art. 1-12 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o sprawach z oskarżenia prywatnego (Dz. U. Nr 54, poz. 308), art. 432-445 k.p.k.] i właściwym w tym postępowaniu stronom (art. 60 d.k.p.k., art. 49 k.p.k.).Z wyjątkowością więc ingerencji prokuratora w sprawach z oskarżenia prywatnego, i to tylko po stronie oskarżenia, nie dałoby się pogodzić wnoszenie rewizji domagającej się uniewinnienia oskarżonego. Tego rodzaju bowiem rewizja oznaczałaby nie przewidziane przez przepisy szczególne, dotyczące postępowania w sprawach z oskarżenia prywatnego, przejście na pozycje obrony przez prokuratora, któremu wolno jedynie objąć oskarżenie przez wzgląd na interes społeczny i tylko w tym celu, żeby je popierać (arg. także z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 kwietnia 1967 r. o Prokuraturze PRL - Dz. U. Nr 13, poz. 55).Do wniesienia tego rodzaju rewizji na korzyść oskarżonego nie może również uprawniać prokuratora samoistnie przepis art. 374 § 4 k.p.k., gdy dopuszczalności i zastosowania tego przepisu nie można odrywać od regulacji przewidzianej ogólnie w art. 374 § 1 k.p.k. W związku zaś z regulacją szczególną (art. 49 d.k.p.k., art. 50 § 1 k.p.k.) dopuszczającą ingerencję prokuratora tylko po stronie oskarżenia, nie można prokuratora uważać w sprawach z oskarżenia prywatnego za stronę, która może wnosić rewizję domagającą się uniewinnienia oskarżonego.Nie dopuszcza więc ustawa występowania prokuratora w postępowaniu w sprawie z oskarżenia prywatnego po stronie oskarżonego, skoro ingerencja w tym zakresie nie dałaby się pogodzić z dopuszczalną jedynie ingerencją po stronie oskarżenia. Również przepisy ustawy z dnia 14 kwietnia 1967 r. o Prokuraturze PRL (Dz. U. Nr 13, poz. 55) nie zawierają uregulowań dotyczących granic ingerencji prokuratora w sprawach z oskarżenia prywatnego odmiennych od tych, które są przewidziane w przepisach kodeksu postępowania karnego, w szczególności zaś nie zawierają one przepisu uprawniającego prokuratora do wnoszenia środków odwoławczych od orzeczeń sądowych w sposób i na warunkach innych niż określone przez ustawę procesową (por. art. 29 ust. 3 tej ustawy).Nie można by jednak wyłączyć dopuszczalności wniesienia rewizji na korzyść oskarżonego przez prokuratora występującego w sprawie z oskarżenia prywatnego na podstawie art. 65 d.k.p.k. czy art. 50 § 1 k.p.k., ale w innym zakresie niż dotyczącym uniewinnienia oskarżonego, a więc rewizji domagającej się zmiany wyroku np. co do kary lub co do kwalifikacji prawnokarnej. Tego rodzaju rewizja, dopóki postępowanie zasadnie toczy się z urzędu (art. 65 § 2 d.k.p.k., art. 50 § 2 k.p.k.), czyli dopóki prokurator korzysta z praw strony procesowej - nie przeczy funkcji oskarżenia spełnianej przez prokuratora jako rzecznika praworządności (art. 374 § 3 zdanie drugie, art. 374 § 4 k.p.k. w związku z art. 2 i 3 ust. 1 pkt 3 oraz art. 29 ust. 3 ustawy o Prokuraturze PRL).