VI KO 70/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes Z. Opuszyński.Sędziowie: K. Dobesz, R. Kryże, J. Majewski, M. Paluch, J. Zembaty, W. Ostrowski (sprawozdawca).Prokurator: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Karola B. i Eugeniusza B. oskarżonych z art. 23 § 1 m.k.k., po wysłuchaniu wniosku prokuratora, uchwalił przedstawione przez zwykły skład Sądu Najwyższego w trybie art. 390 k.p.k. kwestie prawne wymagające zasadniczej wykładni ustawy:1. "Czy wszczęcie przez prokuratora postępowania o czyn zakwalifikowany przez niego jako przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego przerywa bieg terminu prekluzyjnego z art. 13 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 T. o sprawach z oskarżenia prywatnego (Dz. U. Nr 54, poz. 308) dla objęcia przez niego oskarżenia o mieszczące się w tym czynie przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego?2. Czy dopuszczalne jest objęcie przez prokuratora oskarżenia o przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego w postępowaniu rewizyjnym"?rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1. Ustawa z dnia 2 grudnia 1960 roku (Dz. U. Nr 54, poz. 308) o sprawach z oskarżenia prywatnego przewiduje w art. 13 dwa terminy prekluzyjne: a) trzymiesięczny - dla oskarżyciela prywatnego, który wniósł akt oskarżenia do sądu po upływie tego terminu, i b) sześciomiesięczny - dla prokuratora w wypadku, gdy objął stosownie do art. 65 § 1 k.p.k. oskarżenie o czyn, o który toczyło się postępowanie z oskarżenia prywatnego, przy czym ten sześciomiesięczny termin biegnie od dnia, w którym pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy.Z powyższego wynika, że sześciomiesięczny termin prekluzyjny dotyczy tylko tych wypadków, kiedy prokurator włączył się do postępowania toczącego się z oskarżenia prywatnego, obejmując oskarżenie stosownie do art. 65 § 1 k.p.k., a także gdy sam wytacza oskarżenie. Wobec tego, zgodnie z treścią art. 13 cytowanej ustawy, termin prekluzyjny przewidziany w tym przepisie dla prokuratora nie może dotyczyć wypadku, kiedy prokurator obejmuje oskarżenie w myśl art. 65 § 1 k.p.k. o czyn poprzednio zakwalifikowany przez niego jako przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, z tym jednak zastrzeżeniem, że prokurator, który w myśl art. 65 § 1 k.p.k. objął oskarżenie o czyn poprzednio zakwalifikowany przez niego jako przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, wszczął postępowanie o tak zakwalifikowany czyn przed upływem terminu sześciomiesięcznego od dnia, w którym pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy przestępstwa. Nie ma bowiem istotnej różnicy między sytuacją, kiedy prokurator obejmuje oskarżenie stosownie do art. 65 § 1 k.p.k. o czyn, o który poprzednio toczyło się postępowanie z oskarżenia prywatnego, a taką sytuacją, kiedy prokurator w myśl art. 65 § 1 k.p.k. objął oskarżenie o czyn poprzednio zakwalifikowany przez niego jako przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego. I w jednym bowiem, i w drugim wypadku chodzi ostatecznie o czyn podlegający zasadniczo - ze względu na swą istotę - ściganiu jako przestępstwo z oskarżenia prywatnego, do którego może się włączyć prokurator tylko na podstawie art. 65 § 1 k.p.k.Na marginesie sprawy niniejszej należy jeszcze wspomnieć, że uchwała powiększonego składu Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 1961 r. VI KO 2/61 (OSN 53/61) zawiera tezę, iż przepis art. 13 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 roku o sprawach z oskarżenia prywatnego nie ma zastosowania w sprawach, w których - tak jak w sprawie niniejszej - postępowanie karne wszczęto przed wejściem w życie tej ustawy.2. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 11 maja 1961 r. VI KO 10/60 (ogłoszona w Biuletynie Generalnej Prokuratury "Orzecznictwo Sądu Najwyższego" z roku 1961, zeszyt 7, str. 8) stwierdza, że prokurator na rozprawie rewizyjnej może skutecznie objąć oskarżenie w myśl art. 65 § 1 k.p.k., jeżeli na rozprawie tej stwierdzono, że czyn oskarżonego, wskazany w akcie oskarżenia sporządzonym przez Milicje Obywatelską jako przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, stanowi przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego. Teza ta odnosić się musi tym bardziej do wypadku, gdy akt oskarżenia wskazujący na czyn oskarżonego jako przestępstwo z oskarżenia publicznego sporządził i wniósł do sądu prokurator.Również uchwała Całej Izby Karnej Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 1959 r. VI KO 72/59 - według której jeśli sąd w toku postępowania stwierdzi, że zachodzi możliwość zakwalifikowania czynu ujętego w akcie oskarżenia jako przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego na podstawie przepisu przewidującego ściganie tego czynu z oskarżenia prywatnego, to powinien zwrócić się do prokuratora o złożenie oświadczenia, czy popiera oskarżenie - nie ogranicza swej tezy do postępowania w pierwszej tylko instancji. Oczywiście takie zwrócenie się do prokuratora jest bezprzedmiotowe, gdy prokurator sam oświadcza, że na wypadek uznania czynu za podlegający ściganiu prywatno-skargowemu obejmuje on oskarżenie w myśl art. 65 k.p.k. Stanowisko, że prokurator, który cały ten czas oskarża o ten sam czyn i wyraźnie powołuje się na podlegający zastosowaniu w odpowiedniej sytuacji art. 65 k.p.k., musiałby - celem skutecznego oskarżania o ten czyn w trybie art. 65 k.p.k. - złożyć nowy akt oskarżenia, byłoby niczym nie uzasadnionym formalizowaniem.Z tych powodów Sąd Najwyższy w rozszerzonym składzie na przedstawione kwestie prawne udzielił odpowiedzi jak wyżej.