VI KO 72/59

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes Z. Opuszyński. Sędziowie: M. Paluch (sprawozdawca), K. Czajkowski (współsprawozdawca), J. Zembaty (współsprawozdawca), A. Bachrach, M. Budzianowski, Z. Chełmicki, L. Chmielewski, K. Dobesz, J. Dankowski, S. Dąbrowski, W. Dąbrowski, J. Dorsz, J. Dziowgo, M. Fic, T. Gdowski, A. Górski, P. Ławacz, A. Janowski, A. Kafarski, Z. Kapitaniak, H. Kempisty, F. Korzeń, R. Kryże, S. Kotowski, Z. Kubec, M. Kulesza, T. Krokosz, J. Majewski, E. Merz, W. Ostrowski, J. Potępa, A. Pyszkowski, M. Stępczyński, M. Szerer, K. Wagner. Prokuratorzy: J. Bednarzak i A. Ferenc.SentencjaSąd Najwyższy na postawiony w trybie art. 26 o.s.p. wniosek Prezesa Izby Karnej Sądu Najwyższego o wyjaśnienie następującej kwestii prawnej:"Czy wniesienie aktu oskarżenia i popieranie oskarżenia przez prokuratora o czyn zakwalifikowany jako stanowiący przestępstwo ścigane z urzędu należy uważać za objęcie oskarżenia o ten czyn, jeżeli w rzeczywistości stanowi on przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePostępowanie karne przed sądem toczy się na podstawie skargi (aktu oskarżenia) uprawnionego oskarżyciela (art. 2 k.p.k.).Zgodnie z ustaloną judykaturą sąd nie jest związany kwalifikacją prawną czynu nadaną przez oskarżyciela, lecz ma prawo i obowiązek zarazem zakwalifikować rozpatrywany na skutek skargi oskarżyciela czyn z przepisu prawnego właściwego dla przestępstwa popełnionego przez sprawcę. W tym zakresie obowiązuje zasada tożsamości zarzuconego i przypisanego czynu jako określonego wydarzenia historycznego, znajdującego pokrycie w stanie faktycznym danego przepisu karnego, oraz - jeżeli zachodzi możliwość zastosowania surowszej kwalifikacji prawnej - nakaz uprzedzenia o tym oskarżonego w myśl art. 324 § 2 k.p.k.Z kwalifikacją prawną czynu łączy się również tryb ścigania przestępstwa. Z przepisu art. 65 § 1 k.p.k. wynika, że prokurator ma prawo wnosić i popierać oskarżenie w sprawie o czyn ścigany z oskarżenia prywatnego; w takim wypadku postępowanie toczy się z urzędu (art. 65 § 2 k.p.k.), chyba że prokurator odstąpi od oskarżenia (art. 65 § 3 k.p.k.).Przepis art. 65 k.p.k., zrównujący w sytuacji w nim przewidzianej przestępstwa z oskarżenia prywatnego z przestępstwami ściganymi z urzędu, uprawnia do wyrażenia poglądu, że zasada dotycząca tożsamości czynu objętego wolą ścigania z urzędu przez prokuratora obowiązuje również wówczas, gdy kwalifikacja prawna nie została właściwie przez niego zastosowana. Dlatego też w razie wniesienia przez prokuratora aktu oskarżenia o czyn, który jego zdaniem, jako naruszający interes publiczny, powinien być ścigany z urzędu, prokurator - bez względu na zastosowaną przez niego kwalifikację prawną - jest uprawnionym oskarżycielem zarówno na podstawie art. 48 k.p.k., jak i art. 65 k.p.k. Sytuacja ulega zmianie, gdy przy rozstrzyganiu sprawy sąd, przed którym toczy się postępowanie, dochodzi do wniosku, że zachodzi możliwość zakwalifikowania tego czynu jako przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego. Sąd w takim wypadku, stosując w drodze analogii przepis art. 324 § 2 k.p.k., powinien w interesie oskarżonego uprzedzić o tym prokuratora i wyjednać oświadczenie, czy popiera on oskarżenie.W razie złożenia przez prokuratora oświadczenia o odstąpieniu od oskarżenia sąd umarza postępowanie w myśl art. 65 § 3 k.p.k.Sąd umarza również postępowanie, jeżeli prokurator mimo uprzedzenia go o możliwości zakwalifikowania czynu jako przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego nie złoży oświadczenia, że popiera oskarżenie stosownie do art. 65 § 1 k.p.k.Z tych względów należało uchwalić jak w sentencji.