VI KZP 17/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski. Sędziowie: M. Budzianowski, H. Kempisty (sprawozdawca), Z. Kubec, płk K. Mioduski, J. Matysiak, J. Szamrej.Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Ryszarda S., oskarżonego z art. 200 § 1 k.k., po rozpoznaniu przedstawionych w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Zielonej Górze postanowieniem z dnia 25 lutego 1970 r. zagadnień prawnych wymagających zasadniczej wykładni ustawy, przekazanych na zasadzie art. 30 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54) przez skład zwykły Sądu Najwyższego składowi powiększonemu tegoż Sądu, a mianowicie:"1. Czy sąd, rozpoznając na mocy art. 212 § 2 k.p.k. zażalenie na postanowienie prokuratora o zastosowaniu aresztu tymczasowego, może w miejsce aresztu tymczasowego zastosować względem oskarżonego inny łagodniejszy środek zapobiegawczy, np. poręczenie lub dozór, jeżeli uzna, że istnieją podstawy uzasadniające taką zmianę?2. Czy na postanowienie sądu wydane na podstawie art. 212 § 2 k.p.k. przysługuje prokuratorowi zażalenie?3. Czy przysługuje zażalenie na postanowienie sądu wydane na podstawie art. 184 § 4 k.p.k. zdanie drugie?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1. Środki zapobiegawcze przed wniesieniem aktu oskarżenia stosuje tylko prokurator (art. 210 § 1 k.p.k.), przy czym na postanowienie prokuratora co do środka zapobiegawczego przysługuje zażalenie na ogólnych zasadach, to jest do prokuratora nadrzędnego (art. 212 § 1 i art. 413 k.p.k.).Wyjątki od powyższego uregulowania przewidziane są w art. 212 § 2 i art. 222 § 3 k.p.k., które stanowią, że sąd jest właściwy do rozpoznania zażalenia na postanowienie prokuratora o zastosowaniu tymczasowego aresztowania i na postanowienie prokuratora wojewódzkiego o przedłużeniu tymczasowego aresztowania na okres powyżej 3-6 miesięcy. Wymienione przepisy, ograniczające kontrolę sądu nad zastosowaniem przez prokuratora środków zapobiegawczych wyłącznie do kontroli stosowania tymczasowego aresztowania, powinny być - jako przepisy szczególne - stosowane ściśle. Brak jest zatem podstawy do takiej ich wykładni, z której wynikałoby uprawnienie sądu do stosowania w postępowaniu przygotowawczym środków zapobiegawczych. Za odmiennym poglądem nie mogą przemawiać uprawnienia sądu wynikające z art. 386 k.p.k., gdyż przepis ten, określając postacie orzeczeń odwoławczych oraz wskazując na przesłanki wyboru jednej z trzech postaci orzeczeń odwoławczych, nie jest normą decydującą o zakresie orzekania odwoławczego po rozpoznaniu zażalenia na tymczasowe aresztowanie zastosowane w postępowaniu przygotowawczym przez prokuratora. Skoro zaś ustawa procesowa dopuszcza zażalenie jedynie na zastosowanie przez prokuratora tymczasowego aresztowania , a stosowanie innych środków zapobiegawczych w postępowaniu przygotowawczym pozostawia w wyłącznej gestii prokuratora, to nie można z samego tylko uprawnienia do rozpoznawania zażalenia na areszt, o którego uchylenie żalący wnosi, wyprowadzać nie przewidzianej przez ustawę kompetencji sądu do stosowania środków zapobiegawczych w toku postępowania przygotowawczego.Tego rodzaju wykładnia byłaby poza tym sprzeczna z wymienioną na wstępie zasadą wynikającą z art. 210 § 1 k.p.k., a nadto prowadziłaby - wbrew cytowanemu już przepisowi art. 212 § 1 k.p.k. - do pozbawienia podejrzanego prawa zaskarżenia postanowienia sądu o zastosowaniu wobec niego innego środka zapobiegawczego niż tymczasowe aresztowanie, a to z tego względu, że w myśl art. 212 § 3 k.p.k. na postanowienie sądu wydane na zasadzie § 2 tego artykułu oskarżonemu zażalenie nie przysługuje.2. Według art. 212 § 1 k.p.k. na postanowienie co do środka zapobiegawczego przysługuje zażalenie na zasadach ogólnych z przewidzianymi w tym przepisie dwoma wyjątkami. Ogólną zasadą (art. 409 k.p.k.) jest, że zażalenie przysługuje na postanowienie sądu zamykające drogę do wydania wyroku oraz na postanowienie co do środka zabezpieczającego, a na inne postanowienia - w wypadkach przewidzianych w ustawie.Postanowienie sądu wydane w myśl art. 212 § 2 k.p.k. nie zamyka drogi do wydania wyroku i nie dotyczy środka zabezpieczającego, jest natomiast postanowieniem "w przedmiocie środka zapobiegawczego", na który zgodnie z art. 212 § 1 k.p.k. przysługuje zażalenie. Skoro § 3 tego artykułu pozbawia tylko oskarżonego prawa zażalenia na to postanowienie, to oznacza to, że prokuratorowi zażalenie przysługuje (art. 409 w związku z art. 212 § 1 k.p.k.).3. Postanowienie sądu wydane w myśl art. 184 § 4 zdanie drugie k.p.k. nie jest postanowieniem zamykającym drogę do wydania wyroku ani też postanowieniem co do środka zabezpieczającego, lecz postanowieniem "innym" w rozumieniu art. 409 k.p.k. Zażalenie prokuratora na to postanowienie rozstrzyga sąd właściwy do rozpoznania sprawy. Prokuratorowi jednak ani oskarżonemu nie przysługuje zażalenie na tego rodzaju postanowienie sądu, ustawa bowiem nie przewidziała dopuszczalności takiego zażalenia (art. 409 in fine).