I KZ 70/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Dąbrowski. Sędziowie: L. Jax (sprawozdawca), J. Pustelnik. Prokurator Prokuratury Generalnej: K. Niementowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Haliny Elżbiety P., podejrzanej o przestępstwo z art. 226 d.k.k., po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 11 lipca 1970 r. zażalenia Prokuratora Wojewódzkiego w Warszawie na postanowienie Sądu Wojewódzkiego dla Województwa Warszawskiego w Warszawie z dnia 29 czerwca 1970 r., po wysłuchaniu wniosku prokuratorapostanowił uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Sądowi Wojewódzkiemu dla Województwa Warszawskiego w Warszawie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneHalina Elżbieta P., jako podejrzana o popełnienie przestępstwa z art. 226 d.k.k., została aresztowana w dniu 22 września 1969 r. na podstawie postanowienia prokuratora powiatowego w Wołominie. W dniu 20 marca 1970 r. tenże prokurator uchylił wobec niej areszt tymczasowy. Faktyczne zwolnienie podejrzanej z aresztu nastąpiło w dniu 23 marca 1970 r.W dniu 29 czerwca 1970 r. Sąd Wojewódzki dla Województwa Warszawskiego w Warszawie postanowił pozostawić bez uwzględnienia wniosek Prokuratora Wojewódzkiego w Warszawie o zastosowanie na dalszy okres 1 miesiąca aresztu tymczasowego wobec wyżej wymienionej podejrzanej, która w dniu 3 czerwca 1970 r. nie stawiła się na wezwanie do Prokuratury w celu zapoznania jej z materiałem śledztwa i od tego czasu ukrywa się.W uzasadnieniu swego postanowienia Sąd Wojewódzki przytoczył następujące powody rozstrzygnięcia: Z przepisów art. 210 § 1 k.p.k. wynika, zdaniem Sądu, jednoznacznie, że stosowanie w toku postępowania przygotowawczego środków zapobiegawczych należy do wyłącznej kompetencji prokuratora. Uprawnienia sądu w odniesieniu do zastosowania w postępowaniu przygotowawczym tymczasowego aresztowania sprowadzają się, zdaniem Sądu, jedynie do czynności wymienionych w art. 212 § 1 i 222 § 2 pkt 2 i § 3 k.p.k. Prokurator nie wyczerpał jeszcze możliwości wynikających z art. 222 § 2 pkt 1 k.p.k., wobec czego po zastosowaniu przez prokuratora tymczasowego aresztowania stanie się aktualne wystąpienie do Sądu Wojewódzkiego z wnioskiem o przedłużenie tymczasowego aresztowania zgodnie z przepisem art. 222 § 2 pkt 2 k.p.k.Powyższe postanowienie zaskarżył Prokurator Wojewódzki w Warszawie, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie akt Sądowi Wojewódzkiemu w Warszawie w celu zastosowania tymczasowego aresztowania wobec Haliny Elżbiety P. na okres jednego miesiąca od daty jej ujęcia.W zażaleniu podniesiono, że zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu z powodu błędu w ustaleniach faktycznych oraz wskutek obrazy przepisów postępowania, a w szczególności przepisu art. 210 § 1 k.p.k., które to uchybienia miały wpływ na treść zaskarżonego postanowienia.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zażalenie jest zasadne.W szczególności Sąd Wojewódzki błędnie ustalił, że wymieniony w art. 222 § 2 pkt 1 k.p.k. 6-miesięczny okres tymczasowego aresztowania nie został jeszcze wyczerpany. Z akt sprawy wynika bowiem, że podejrzana Halina Elżbieta P., aresztowana na mocy postanowienia z dnia 20 września 1969 r., przebywała w areszcie tymczasowym do dnia 23 marca 1970 r., w którym to dniu została z aresztu zwolniona zgodnie z postanowieniem prokuratora z dnia 20 marca 1970 r. o uchyleniu tego środka zapobiegawczego.Błędny jest również wyrażony w zaskarżonym postanowieniu pogląd prawny, że wniosek nie może być uwzględniony, gdyż w toku postępowania przygotowawczego decyzja w przedmiocie stosowania środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania należy do wyłącznej kompetencji prokuratora, ponieważ "stanowi o tym w sposób jednoznaczny przepis art. 210 § 1 k.p.k".Przepisy kodeksu postępowania karnego z 1969 r., przewidując uprawnienie prokuratora do stosowania w postępowaniu przygotowawczym środków zapobiegawczych (art. 210 § 1 k.p.k.), wprowadziły jednak zarazem zasadę kontroli sądu nad stosowaniem jednego z tych środków, tj. tymczasowego aresztowania, statuując, że na postanowienie prokuratora o tymczasowym aresztowaniu przysługuje zażalenie do sądu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 212 § 2 k.p.k.), że na postanowienie prokuratora wojewódzkiego o przedłużeniu tymczasowego aresztowania do 6 miesięcy przysługuje zażalenie do właściwego miejscowo sądu wojewódzkiego jako odwoławczego (art. 222 § 3 k.p.k.), że sąd wojewódzki na wniosek prokuratora wojewódzkiego przedłuża tymczasowe aresztowanie na czas oznaczony powyżej 6 miesięcy (art. 222 § 2 pkt 2 k.p.k.) oraz że na postanowienie sądu wojewódzkiego o przedłużeniu tymczasowego aresztowania przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego (art. 222 § 3 k.p.k.).Z cytowanych wyżej przepisów wynika, że w toku postępowania przygotowawczego prokurator może stosować tymczasowe aresztowanie na okres nie dłuższy aniżeli 6 miesięcy. Jeśliby - tak jak w konkretnym wypadku dotyczącym podejrzanej Haliny Elżbiety P. - wymieniony okres już upłynął, to ponowne tymczasowe aresztowanie nie może już być przez prokuratora w postępowaniu przygotowawczym stosowane. Prokurator bowiem stosowałby ten środek zapobiegawczy w okresie, w którym tylko właściwy sąd wojewódzki może podjąć procesowo prawidłową decyzję o potrzebie stosowania i dalszego utrzymywania tymczasowego aresztowania.Istnienie powyższego ograniczenia uprawnień prokuratora w stosowaniu aresztu tymczasowego prowadzi do wniosku, że w aktualnym stanie prawnym tymczasowe aresztowanie stosuje w postępowaniu przygotowawczym wobec pozostającego na wolności podejrzanego, który był w tym postępowaniu przedtem przez okres 6 miesięcy aresztowany, wyłącznie właściwy miejscowo sąd wojewódzki na wniosek prokuratora wojewódzkiego, oznaczając przy tym okres trwania tymczasowego aresztowania.Wskazane procesowe rozwiązanie znajduje wsparcie w przepisie art. 210 § 1 k.p.k. Z przepisu bowiem tego, wbrew stanowisku Sądu Wojewódzkiego dla Województwa Warszawskiego w Warszawie, wynika jedynie ograniczenie prokuratora do stosowania środków zapobiegawczych wyłącznie w stadium postępowania przygotowawczego. Redakcja omawianego przepisu nie uzasadnia natomiast poglądu, że sąd nie jest władny do stosowania tymczasowego aresztowania w przygotowawczym stadium procesu. Przepis ten powinien być interpretowany w powiązaniu z powołanymi wyżej przepisami, które zezwalają prokuratorowi na stosowanie aresztu tymczasowego jedynie przez okres 6 miesięcy oraz uzależniają po tym terminie legalność tego środka zapobiegawczego od decyzji sądu wojewódzkiego, wydanej na podstawie przepisu art. 222 § 2 pkt 2 k.p.k.W prawdzie ten ostatni przepis dostosowany jest przede wszystkim do wypadków, gdy podejrzany przebywa już w areszcie, wobec czego zachodzi potrzeba jedynie przedłużenia zastosowanego już przedtem środka zapobiegawczego, jednakże w sytuacjach, gdy tymczasowe aresztowanie trwało już 6 miesięcy lub więcej, a następnie zostało uchylone, po czym wynikła potrzeba jego ponownego zastosowania, decyzja sądu o przedłużeniu tymczasowego aresztowania musi z konieczności przybrać formę postanowienia o jego zastosowaniu na dalszy okres oznaczony, niezbędny do ukończenia śledztwa. Nadzór nad wykonaniem takiego postanowienia sprawuje prokurator (art. 216 k.p.k.).Z przytoczonych powodów Sąd Najwyższy, uznając zażalenie Prokuratora Wojewódzkiego w Warszawie za zasadne, na podstawie art. 386 § 1 i 2 w związku z art. 387 pkt 1 i 3 k.p.k. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w celu merytorycznego rozpoznania wniosku o zastosowanie na dalszy okres aresztu tymczasowego wobec podejrzanej Haliny Elżbiety P.