VI KZP 32/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski. Sędziowie: Z. Kubec (sprawozdawca), T. Majewski, J. Matysiak, A. Pyszkowski (współsprawozdawca), J. Szamrej, K. Wagner.Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu wniosku Prokuratora Generalnego PRL z dnia 30 kwietnia 1970 r. o wyjaśnienie przepisu art. 217 § 2 k.p.k., mogącego budzić wątpliwości co do tego, czy ma on zastosowanie również w odniesieniu do sprawcy przestępstwa zagrożonego karą pozbawienia wolności najwyżej roku, a popełnionego w okolicznościach wskazanych w art. 60 k.k., na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54) i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1. Przepis art. 217 § 2 k.p.k. stanowi, że w toku postępowania przygotowawczego tymczasowe aresztowanie nie może być stosowane, jeżeli przestępstwo zagrożone jest karą pozbawienia wolności najwyżej do roku, przy czym ograniczenie to nie ma zastosowania, gdy nie można ustalić tożsamości oskarżonego.W myśl art. 60 § 1 k.k. za przestępstwo popełnione w okolicznościach wskazanych w tym przepisie sąd wymierza karę pozbawienia wolności w granicach od podwójnej wysokości dolnego zagrożenia do najwyższego ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę, za przestępstwo zaś popełnione w okolicznościach wskazanych w § 2 wymienionego artykułu - karę w granicach od potrójnej wysokości dolnego zagrożenia, nie mniej jednak od 2 lat, do najwyższego ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę, a jeżeli górna granica ustawowego zagrożenia nie jest wyższa niż 3 lata, to do 5 lat pozbawienia wolności.W odniesieniu więc do przestępstw zagrożonych karą pozbawienia wolności najwyżej do roku (np. art. 182, 199 § 2, 256 § 1 k.k.) granice kary w myśl wskazań art. 60 k.k. wynosiłyby: według § 1 - od 6 miesięcy do roku i 6 miesięcy, według § 2 - od 2 lat do 5 lat pozbawienia wolności.W związku z unormowaniem zawartym w przytoczonych przepisach powstaje wątpliwość, czy przez użyte w art. 217 § 2 k.p.k. określenie "przestępstwo zagrożone" należy rozumieć tylko zagrożenie karą przewidzianą w przepisach stanowiących o typie przestępstwa, czy też zagrożenie to z uwzględnieniem możliwości (lub obowiązku) zaostrzenia kary wskazanego w przepisach art. 60 § 1 i 2 k.k.2. W myśl art. 50 § 1 k.k. sąd wymierza karę w granicach przewidzianych w ustawie, a granice te zakreślone są w przepisach części szczególnej kodeksu karnego lub innej ustawy karnej, które za poszczególne przestępstwa (ustawowe stany faktyczne) przewidują kary ściśle określone co do rodzaju i czasu trwania (ustawowe zagrożenie).Granice ustawowego zagrożenia mogą być przekroczone tylko w wypadkach określonych w kodeksie karnym bądź to na korzyść oskarżonego (np. art. 57), bądź to na jego niekorzyść (art. 58, 59 i 60 k.k.).W szczególności kodeks karny stanowi, że w razie skazania za przestępstwo ciągłe sąd może wymierzyć karę o połowę wyższą od najwyższego ustawowego zagrożenia za dane przestępstwo (art. 58 k.k.), w razie skazania za przestępstwo o charakterze chuligańskim sąd wymierza - jako najniższą karę - karę powstałą z dolnego zagrożenia ustawowego za dane przestępstwo zwiększoną o połowę (art. 59 k.k.) i wreszcie w razie powrotu do przestępstwa sąd wymierza - jako najniższą karę - karę dwukrotnie (art. 60 § 1 k.k.) lub trzykrotnie (art. 60 § 2 k.k.) wyższą od ustawowego dolnego zagrożenia za dane przestępstwo, przy czym może ją wymierzyć aż do granic zwiększonego o połowę ustawowego górnego za nie zagrożenia. Podkreślić należy, że mimo powrotu do przestępstwa sąd może w szczególnie uzasadnionych wypadkach odstąpić od stosowania zasad określonych w art. 60 § 1 i 2 k.k. i wymierzyć karę w granicach ustawowego zagrożenia za dane przestępstwo.Żaden z wymienionych sposobów wymierzania kary nie powoduje zmiany ustawowego zagrożenia za określone przestępstwo, gdyż wspomniane przepisy (art. 57, 58, 59 i 60 k.k.) zawierają jedynie szczególne dyrektywy sędziowskiego wymiaru kary.Można dodać, że np. występek z art. 157 § 2 k.k., zagrożony karą pozbawienia wolności od lat 2, nie stanie się zbrodnią, gdy będzie miał charakter chuligański.Z tych względów należy przyjąć, że użyte w art. 217 § 2 k.p.k. określenie "przestępstwo zagrożone" oznacza zagrożenie ustawowe przewidziane za dane przestępstwo w części szczególnej kodeksu karnego lub innej ustawie karnej. Analogiczny pogląd w odniesieniu do ujętego w art. 19 § 2 k.p.k. sformułowania: "przestępstwa, za które ustawa przewiduje karę (...)" zajął Sąd Najwyższy w uchwale składu 7 sędziów z dnia 19 marca 1970 r. VI KZP 27/69 (OSNKW z. 4-5 z 1970 r., poz. 33).Za takim rozumieniem art. 217 § 2 k.p.k. przemawia również i to, że jako jedyny wyjątek, do którego przewidziane w tym przepisie ograniczenie nie ma zastosowania, wymieniono tylko niemożność ustalenia tożsamości oskarżonego.W końcu zauważyć należy, że ustawowe zagrożenie do roku pozbawienia wolności najczęściej występuje w wypadkach mniejszej wagi (np. art. 199 § 2, 203 § 2 k.k.), a powrót do przestępstwa może sprawić, że zostanie ono uznane za przestępstwo w postaci podstawowej (np. art. 199 § 1 k.k.), a nie w postaci uprzywilejowanej (np. art. 199 § 2 k.k.).