Rw 1001/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia ppłk H. Kwaśny. Sędziowie: ppłk J. Gawrysiak (sprawozdawca), ppłk S. Sadowski. Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk M. Nowak.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na rozprawie sprawy Piotra K., nieprawomocnie skazanego za przestępstwa: 1) z art. 303 § 1 k.k. na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności i 2) z art. 303 § 1 k.k. na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności, a łącznie na karę 1 roku pozbawienia wolności, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w Krakowie z dnia 13 sierpnia 1970 r., w związku z rewizją obrońcy uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał prokuratorowi w celu uzupełnienia postępowania przygotowawczego.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Wojskowego Sądu Garnizonowego w Krakowie z dnia 13 sierpnia 1970 r. Piotr K. został skazany za przestępstwa: 1) z art. 303 § 1 k.k. za to, że w dniu 10 maja 1970 r. samowolnie opuścił rejon zakwaterowania jednostki wojskowej w N. i przebywał poza tą jednostką do dnia 18 maja 1970 r., to jest do czasu dobrowolnego zgłoszenia się w jednostce; 2) z art. 303 § 1 k.k. za to, że w dniu 3 czerwca 1970 r. samowolnie oddalił się w czasie odbywania podróży służbowej i pozostawał poza jednostką wojskową w N. do dnia 8 czerwca 1970 r., kiedy to dobrowolnie powrócił do jednostki.Od tego wyroku wniósł rewizję obrońca, domagając się zmiany zaskarżonego wyroku przez umieszczenie oskarżonego w zakładzie leczenia odwykowego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przede wszystkim należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie, już w toku postępowania przygotowawczego, dopuszczono się obrazy przepisów postępowania, a mianowicie art. 70 § 1 pkt 2, art. 74 § 1 i art. 274 k.p.k., co w myśl art. 388 pkt 6 k.p.k. stanowi bezwzględną podstawę do uchylenia zaskarżonego wyroku, którą sąd rewizyjny bierze pod uwagę z urzędu niezależnie od granic środka odwoławczego i wpływu uchybienia na treść orzeczenia. Z akt sprawy bowiem wynika, że w dniu 19 czerwca 1970 r. prowadzący dochodzenie wydał postanowienie o powołaniu dwóch biegłych psychiatrów, aby rozstrzygnęli, "czy Piotr K. w czasie, gdy popełnił samowolne oddalenie, cierpiał na niedorozwój umysłowy, chorobę psychiczną lub miał inne zakłócenia czynności psychicznych, w szczególności spowodowane nałogowym alkoholizmem". Prowadzący dochodzenie podkreślił ponadto w postanowieniu, że w niniejszej sprawie powstały wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego oskarżonego i jego zdolności do służby wojskowej.Z wywodami prowadzącego dochodzenie, zawartymi w omawianym postanowieniu, należy się zgodzić, ponieważ zebrany materiał dowodowy do czasu wydania powyższego postanowienia wskazywał na to, że zachodzi uzasadniona wątpliwość co do poczytalności oskarżonego. Istnienie uzasadnionej wątpliwości co do poczytalności oskarżonego powoduje w postępowaniu karnym konieczność powołania co najmniej dwóch biegłych lekarzy psychiatrów w celu wydania opinii o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego oraz obligatoryjną obronę, która trwa aż do prawomocnego zakończenia postępowania nawet wówczas, gdy biegli orzekli, że oskarżony jest w pełni sprawny psychicznie.W sprawie niniejszej prowadzący dochodzenie dopuścił się obrazy przepisu art. 74 § 1 k.p.k. przez to, że po wydaniu postanowienia o powołaniu biegłych lekarzy psychiatrów nie zwrócił się do szefa sądu właściwego do rozpoznania sprawy o wyznaczenie obrońcy z urzędu (oskarżony nie miał obrońcy z wyboru), aczkolwiek w tej fazie postępowania przygotowawczego udział obrońcy był już obligatoryjny.Prowadzący dochodzenie dopuścił się również obrazy przepisu art. 274 k.p.k. przez to, że postanowienia o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłych psychiatrów nie doręczył obrońcy, w wyniku czego uniemożliwił mu wzięcie udziału w przesłuchaniu biegłych i zapoznanie się z wydaną przez nich opinią, aczkolwiek ekspertyza sądowo-psychiatryczna, jako czynność procesowa mająca swe źródło w uzasadnionych wątpliwościach co do poczytalności oskarżonego, powinna być przeprowadzona już z udziałem obrońcy. Podnieść nadto należy, że prowadzący dochodzenie powołał wprawdzie dwóch biegłych psychiatrów w celu wydania opinii o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego, ale opinię tę wydali nie biegli psychiatrzy, lecz lekarze neurolodzy, co stanowi naruszenie art. 183 k.p.k. Podkreślenia wymaga wreszcie to, że w sprawie wydał opinię biegły psycholog, aczkolwiek w aktach sprawy brak jest postanowienia o powołaniu biegłego, co stanowi naruszenie art. 176 § 1 k.p.k. Nadmienić jeszcze trzeba, że oskarżony nie miał wyznaczonego obrońcy do czasu zakończenia postępowania przygotowawczego.W wyniku omawianej wyżej obrazy przepisów postępowania oskarżony został pozbawiony obligatoryjnej obrony w postępowaniu przygotowawczym, co stanowi bezwzględną podstawę do uchylenia wyroku w myśl art. 388 pkt 6 k.p.k. Z tych powodów należało uchylić zaskarżony wyrok i sprawę przekazać prokuratorowi do uzupełnienia postępowania przygotowawczego.W toku uzupełnienia postępowania przygotowawczego należy postąpić w myśl art. 70 § 1 pkt 2, 74 § 1, 183 i 274 k.p.k.Wobec uchylenia wyroku i przekazania sprawy do uzupełnienia postępowania przygotowawczego, Sąd Najwyższy uznał za bezprzedmiotowe rozpoznanie rewizji obrońcy, który domagał się umieszczenia oskarżonego w zakładzie leczenia odwykowego.