I CZ 122/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia H. Dąbrowski. Sędziowie: K. Zieliński, W. Markowski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Henryka i Czesławy H. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. oraz Marii W. i Romanowi K. o odszkodowanie, na skutek zażalenia powodów na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 31 października 1967 r.oddalił zażalenie.Uzasadnienie faktyczneW dniu 11.I.1966 r. uprawomocnił się - przez oddalenie rewizji powodów - wyrok oddalający ich powództwo przeciwko Skarbowi Państwa oraz Marii W. i Romanowi K. o odszkodowanie.W dniu 24.VI.1966 r. powodowie wnieśli skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem.Skarga została uzasadniona zarzutem wydania wyroku na podstawie sfałszowanej indywidualnej karty zdrowia małoletniego syna powodów, Anatola, lub fałszywych zeznań pozwanych oraz zarzutem, że wyrok został uzyskany za pomocą przestępstwa.Sąd Wojewódzki postanowieniem z dnia 31.X.19067 r. odrzucił skargę, a powodowie zaskarżyli to postanowienie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Prawidłowa jest ocena zaskarżonego postanowienia, że samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie nie oznacza, iż skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Dlatego też konieczne jest zbadanie, czy twierdzenia skargi będą stanowiły taką ustawową podstawę. Dopiero gdyby to wstępne badanie dało dla skarżącego wynik pozytywny, należałoby wyznaczyć rozprawę, w przeciwnym zaś wypadku należy skargę odrzucić.W wyniku wspomnianego badania Sąd Wojewódzki doszedł do wniosku, że treść skargi powodów to ich własna ocena przebiegu postępowania, zebranego w sprawie materiału i argumentacji Sądów obu instancji, że jest ona zatem polemiką ze stanowiskiem wyrażonym w orzeczeniach sądowych, polemika zaś taka nie ma znaczenia dla wznowienia postępowania, a w szczególności wcale nie stanowi, że skarga jest oparta na ustawowej podstawie wznowienia.Powyższa ocena dokonana przez Sąd Wojewódzki jest prawidłowa.Powołując jako podstawę wznowienia oparcie wyroku na sfałszowanym dokumencie, w szczególności na indywidualnej karcie syna powodów, prowadzonej w Państwowym Domu Małych Dzieci w O. (art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c.), skarżący istotnie podnoszą niemal te same zarzuty i twierdzenia co w rewizji od wyroku oddalającego ich powództwo; ponadto ani nie twierdzili w rewizji ani też nie twierdzą w obecnej skardze, że wspomniana karta została sfałszowana, gdyż wniosek taki wyprowadzają jedynie z rozbieżności zapisów w karcie z oświadczeniami i zeznaniami pozwanych W. i K., wywodząc w konkluzji, że albo karta nie odzwierciedla prawdy, albo też pozwani zeznali niezgodnie z prawdą. Poza tym zarzucają oni pozwanej W. (co też podnosili w rewizji), że w kierowanych do nich pismach ukryła prawdę, albowiem na zapisała tego, co było w karcie, a jeśli pisała prawdę, to nieprawda była w karcie.Istotne w sprawie jest jednak to, że wbrew twierdzeniom skarżących wyrok oddalający powództwo wcale nie został oparty na wspomnianej karcie. Uzasadnienie wyroku I instancji jednoznacznie określa, że poczynione ustalenie Sąd oparł na zeznaniach świadków i przesłuchaniu stron. Karta indywidualna syna powodów jest cytowana w uzasadnieniu tylko jeden raz, mianowicie że po ukończeniu 3 lat został skierowany do Powiatowego Domu Dziecka w C. W tej sytuacji twierdzenia, że wyrok oddalający powództwo został oparty na karcie indywidualnej dziecka, nie znajduje podstaw.Skarżący twierdzą jednak, że jeśli zapisy w karcie są prawdziwe, to nieprawdziwe były zeznania pozwanych, a ponieważ na tych zeznaniach Sąd opierał swe ustalenia, przeto wyrok został uzyskany za pomocą przestępstwa (art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c.). Tak twierdząc, nie mają oni jednak na uwadze tego, że z powodu przestępstwa można żądać wznowienia tylko wówczas, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie nie może być wszczęte lub zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów (art. 404 k.p.c.). W tym jednak zakresie skarżący wyraźnie oświadczają, że żadne postępowanie karne przeciwko pozwanym nie było prowadzone.Jako następną podstawę wznowienia skarżący powołuje uzyskanie wyroku przez czyn karalny tego rodzaju, że pozwani dopuścili się w stosunku do nich przestępstwa zniesławienia (art. 255 k.k.), uwłaczając ich czci i godności zarówno w pismach procesowych, jak i w wypowiedziach w swych zeznaniach. Tkwi w tym nieporozumienie polegające na identyfikowaniu wysuwanego przez skarżących ich zniesławienia z czynem karalnym, za pomocą którego został uzyskany niepomyślny dla nich wyrok.Wybierając poszczególne rozbieżności między zapisami karty a zeznaniami pozwanych, na czym była oparta poprzednio rewizja a obecnie skarga powodów o wznowienie postępowania (do czego zresztą już sąd rewizyjny się ustosunkował), skarżący zapominają o tym, iż w gruncie rzeczy ich powództwo zostało oddalone dlatego, że w ogóle pozbawione było podstawy prawnej; tylko na wypadek, gdyby zostało przyjęte, że wytoczyli proces nie w imieniu własnym, lecz w imieniu dziecka - powództwo ich podlega oddaleniu, jako nie udowodnione.W tych warunkach za prawidłowy należy uznać wniosek Sądu Wojewódzkiego, że skarga nie opiera się na ustawowych podstawach wznowienia. Podniesiona zaś w zażaleniu okoliczność, że Sąd - odrzucając skargę - wymienił zaświadczenie z dnia 19.II.1957 r. dotyczące innej sprawy, jest bez znaczenia, a to tym bardziej, że jak zaznaczono w uzasadnieniu, Sąd wzmiankował o tym tylko marginesowo i zresztą bez potrzeby, skoro merytorycznie skargi nie rozpoznawał. Dlatego też zażalenie należało oddalić (art. 357 § 2 w związku z art. 387 k.p.c.).