II CO 2/68
PostanowienieIzba Cywilna1968-03-20
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów jednego wydziału sądu powinien być rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy, gdy sąd ten nie może wydać postanowienia z powodu braku wystarczającej liczby sędziów?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił rozstrzygnięcia wniosku o wyłączenie sędziów, ponieważ sąd niższej instancji nieprawidłowo ocenił brak wystarczającej liczby sędziów do rozstrzygnięcia o wyłączeniu. Brak wystarczającej liczby sędziów do rozstrzygania o wyłączeniu sędziego należy oceniać w odniesieniu do wszystkich sędziów danego sądu, a nie tylko jednego wydziału, gdyż sędziowie mogą być zastępowani przez sędziów innych wydziałów tego samego sądu.Stan faktyczny
Powódka, będąca asesorem sądowym, wniosła o wyłączenie wszystkich sędziów II Wydziału Cywilnego Sądu Wojewódzkiego dla Województwa Warszawskiego, motywując to faktem podlegania tego wydziału sądowi, w którym orzeka. Sąd Wojewódzki uznał, że nie może orzekać o wyłączeniu sędziów i przedstawił wniosek Sądowi Najwyższemu.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił rozstrzygnięcia wniosku powódki o wyłączenie sędziów Wydziału II Cywilnego Sądu Wojewódzkiego dla Województwa Warszawskiego w Warszawie.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Policzkiewicz (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Wasilkowska, K. Zieliński.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Alicji T. przeciwko Hieronimowi Z. i Marii Z. o zapłatę 38.440 zł, na skutek wniosku powódki o wyłączenie sędziów,odmówił rozstrzygnięcia wniosku powódki o wyłączenie sędziów Wydziału II Cywilnego Sądu Wojewódzkiego dla Województwa Warszawskiego w Warszawie.Uzasadnienie faktyczneW postępowaniu rewizyjnym toczącym się w Sądzie Wojewódzkim dla Województwa Warszawskiego w Warszawie powódka zgłosiła wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów II Wydziału Cywilnego tego Sądu i przekazanie sprawy innemu Sądowi Wojewódzkiemu, motywując to tym, że jest ona asesorem sądowym orzekającym w Sądzie w Pruszkowie, który podlega temu Wydziałowi.Sąd Wojewódzki II Wydział Cywilny postanowieniem z dnia 16.II.1968 r. przedstawił wniosek powódki Sądowi Najwyższemu, wychodząc z założenia, że w myśl art. 52 k.p.c. nie może orzekać o wyłączeniu sędziów.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Według art. 52 § 1 k.p.c. o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy, a gdyby sąd ten nie mógł wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów - sąd nad nim przełożony.Przy ustaleniu, czy zachodzi przewidziany w tym przepisie brak dostatecznej liczby sędziów do rozstrzygania o wyłączeniu sędziego, należy mieć na uwadze wszystkich sędziów sądu, w którym sprawa się toczy, a nie tylko sędziów jednego wydziału. Podział bowiem określonych sądów na wydziały jest kwestią wewnętrznej organizacji tych sądów, a przydzielenie sędziów do wydziału odbywa się w ramach wewnętrznego podziału czynności, przy czym sędziego może zawsze zastąpić sędzia tego samego sądu (art. 24-27 prawa o u.s.p.). Nie ma zatem prawnych przeszkód, aby o wyłączeniu wszystkich sędziów danego wydziału nie mogli decydować sędziowie innego wydziału wchodzącego w skład tego samego sądu. W szczególności dotyczy to także możliwości rozstrzygania o wyłączeniu sędziów wydziału cywilnego przez sędziów wydziału karnego lub odwrotnie.Ze względu na charakter tej czynności nie zachodzą tu również przeszkody natury faktycznej, jakie na skutek zawodowej specjalizacji sędziów mogłyby uzasadniać wyznaczenie innego sądu, gdyby chodziło o rozpoznanie sprawy (art. 44 k.p.c.).Sąd Wojewódzki nie kierował się powyższymi zasadami, tym samym więc nie miał podstaw do przedstawienia wniosku powódki Sądowi Najwyższemu.Ponadto zauważyć wypada, że w sprawie brak jest wyjaśnień sędziów, których wniosek dotyczy (art. 52 § 2 k.p.c.).Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- III CO 14/04 2005-02-11Czy wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów danego wydziału sądu jest dopuszczalny i czy w przypadku jego złożenia, sprawa powinna być przekazana do rozpoznania sądowi przełożonemu?
- IV CO 119/20 2020-08-10Czy wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów danego sądu, który nie wskazuje imiennie wszystkich sędziów i nie precyzuje indywidualnych przyczyn wyłączenia dla każdego z nich, może być podstawą do przekazania sprawy innem…
- II PO 5/65 1965-09-23Czy wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów danego sądu, bez wskazania konkretnych sędziów i uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających wyłączenie, podlega oddaleniu?
- III CO 37/20 2020-07-13Czy Sąd Najwyższy jest właściwy do rozpoznania wniosku o wyłączenie wszystkich sędziów sądu apelacyjnego, gdy sąd ten nie może wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów?
- III AO 3/96 1997-01-10Czy wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów danego sądu od rozpoznania sprawy może być uwzględniony, gdy strona składająca wniosek sama przyznaje, że nie ma zastrzeżeń co do bezstronności części sędziów?
Powołane przepisy
art. 52 KPCart. 52 § 1 KPCart. 24art. 44 KPCart. 52 § 2 KPC§ 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026.