III AO 3/96
Izba Cywilna1997-01-10
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów danego sądu od rozpoznania sprawy może być uwzględniony, gdy strona składająca wniosek sama przyznaje, że nie ma zastrzeżeń co do bezstronności części sędziów?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów danego sądu od rozpoznania sprawy nie może być uwzględniony, jeśli strona składająca wniosek sama oświadcza, że nie ma zastrzeżeń co do ewentualnej bezstronności części sędziów. Wyłączenie sędziego może nastąpić tylko w sytuacji, gdy istnieją obiektywne okoliczności mogące wywołać wątpliwości co do jego bezstronności, a nie "na wszelki wypadek".Stan faktyczny
Powód Władysław Z. wystąpił z powództwem przeciwko Skarbowi Państwa o ustalenie, że jest zdolny do pełnienia obowiązków sędziego. W trakcie postępowania złożył wniosek o wyłączenie od rozpoznawania sprawy wszystkich sędziów Sądu Wojewódzkiego i Sądu Apelacyjnego w G. Powód sam przyznał, że nie jest w stanie różnicować sędziów Sądu Apelacyjnego, mimo że zdaje sobie sprawę, iż część z nich orzekłaby obiektywnie. Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek o wyłączenie sędziów.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy postanowił oddalić wniosek o wyłączenie sędziów.Pełny tekst orzeczenia
Postanowienie z dnia 10 stycznia 1997 r. III AO 3/96 Niemożliwe jest uwzględnienie wniosku o wyłączenie wszystkich sędziów konkretnego sądu (art. 49 KPC) w sytuacji gdy strona składająca wniosek sama oświadcza, że nie ma zastrzeżeń co do ewentualnej bezstronności części sędziów. Przewodniczący SSN: Adam Józefowicz, Sędziowie SN: Janusz Łętowski (sprawozdawca), Andrzej Wróbel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 1997 r. sprawy z powództwa Władysława Z. przeciwko Skarbowi Państwa-Sądowi Wojewódzkiemu w G. i Sądowi Rejonowemu w G. o ustalenie, na skutek wniosku powoda o wyłączenie sędziów Sądu Wojewódzkiego w G. i sędziów Sądu Apelacyjnego w G. [...] p o s t a n o w i ł : o d d a l i ć wniosek U z a s a d n i e n i e Władysław Z. wystąpił z powództwem przeciwko Skarbowi Państwa-Prezesowi Sądu Wojewódzkiego w G. o ustalenie, iż jest zdolny do pełnienia obowiązków sędziego, ponieważ Prezes tego Sądu wystąpił do Krajowej Rady Sądownictwa o jego odwołanie na podstawie art. 59 § 1 ust. 2 prawa o ustroju sądów powszechnych (uznanie orzeczeniem komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia za trwale niezdolnego do pełnienia obowiązków sędziego). W dniu 9 września 1996 r. powód wystąpił o wyłączenie od rozpoznawania sprawy wszystkich sędziów Sądu Wojewódz-kiego oraz Sądu Apelacyjnego w G. Niektórzy sędziowie Sądu Wojewódzkiego złożyli wnioski o wyłączenie ich od rozpoznawania powyższej sprawy. Co się tyczy sędziów Sądu Apelacyjnego, w swym piśmie z dnia 9 września 1996 r. powód naposał, że zdaje sobie sprawę, iż "część sędziów Sądu Apelacyjnego orzekłaby w sprawie obiektywnie, nie jest jednak w stanie różnicować tych sędziów", dlatego też składa wniosek o wyłączenie wszystkich. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wyłączenie sędziego od rozpatrywania sprawy może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 48 KPC) lub też na żądanie sędziego lub wniosek strony (art. 49 KPC), w sytuacji gdy między nim (tj. sędzią) a stroną (lub jej przedstawicielem) zachodzi stosu-nek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sę-dziego. Dotychczasowe orzecznictwo każe rozumieć powyższy przepis dosyć restry-ktywnie, a więc tak, iż wcale nie wszystkie stosunki osobiste ze stroną lub jej przeds-tawicielem (lub też zależności służbowe) mogą uzasadniać wyłączenie sędziego od rozpatrywania sprawy lecz tylko takie, które w oparciu o obiektywne okoliczności mogą
wywołać wątpliwości co do jego bezstronności. Jeśli więc strona stawia wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów obu Sądów musi udowodnić istnienie tego rodzaju obiektywnych okoliczności lub przesłanek. Tymczasem powód nawet nie podejmuje próby takiego dowodzenia, lecz wyraźnie pisze, że obiektywnie nie mógłby mieć zas-trzeżeń co do bezstronności powyższych sędziów, lecz "nie jest w stanie różnicować wniosku". W tego rodzaju sytuacji wyłączenie sędziów obu Sądów byłoby oczywistym naruszeniem prawa, bowiem żaden przepis nie dopuszcza wyłączenia sędziów "na wszelki wypadek", czego w istocie rzeczy domaga się powód. Można nawet wyrazić zdziwienie, iż powód będąc długoletnim sędzią, występuje z tego rodzaju wnioskiem, wiedząc właściwie z góry (co wynika z jego własnego pisma), że uwzględnienie tak ujętego wniosku byłoby w świetle prawa niedopuszczalne. W tej sytuacji Sąd Najwyższy w oparciu o przepis art. 52 § 1 i 2 KPC postanowił, jak w sentencji. ========================================
Powiązane orzeczenia
- IV CO 222/18 2018-11-29Czy wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów sądu jest dopuszczalny, jeśli nie wskazano indywidualnych powodów wyłączenia każdego z nich?
- II PO 7/65 1965-10-08Czy wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów danego sądu, oparty jedynie na przypuszczeniu o braku bezstronności z uwagi na fakt, że powód był w przeszłości sędzią tego sądu, spełnia wymogi formalne i merytoryczne do uwzg…
- III CO 14/04 2005-02-11Czy wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów danego wydziału sądu jest dopuszczalny i czy w przypadku jego złożenia, sprawa powinna być przekazana do rozpoznania sądowi przełożonemu?
- III CO 332/22 2022-05-19Czy wniosek o wyłączenie sędziego, oparty na formułowanych przez stronę zarzutach wobec sądu i sędziów, może uzasadniać wyłączenie wszystkich sędziów danego sądu lub sędziów delegowanych, jeśli nie istnieją obiektywne po…
- II PO 5/65 1965-09-23Czy wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów danego sądu, bez wskazania konkretnych sędziów i uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających wyłączenie, podlega oddaleniu?
Powołane przepisy
art. 49 KPCart. 59 § 1 ust. 2art. 48 KPCart. 52 § 1§ 1 ust. 2§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026. · PDF źródłowy