VI KZP 2/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: M. Budzianowski, Z. Chełmicki, W. Dąbrowski (współsprawozdawca), L. Jax, Z. Kubec (sprawozdawca), Z. Nyczaj.Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Mieczysława B., oskarżonego z art. 55 pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 226), po rozpoznaniu przedstawionej przez skład zwykły Sądu Najwyższego postanowieniem z dnia 15 grudnia 1966 r. kwestii prawnej wymagającej zasadniczej wykładni ustawy:"Czy przepis art. 55 pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1959 r. o hodowli, ochronie zwierząt łownych i prawie łowieckim (Dz. U. Nr 36, poz. 226) jest przepisem specjalnym w stosunku do ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228)?"po wysłuchaniu wniosku prokuratora, na podstawie art. 30 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54)uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneI. Sąd Najwyższy w składzie zwykłym w sprawie VI KZP 34/65 rozpoznał kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy, podobną do kwestii rozstrzyganej w sprawie niniejszej. W sprawie tej bowiem rozpoznane zostało pytanie następującej treści:"Czy odstrzał zwierząt łownych (dwóch saren i jednego zająca) na terenie lasu państwowego i przywłaszczenie upolowanych zwierząt w warunkach nieposiadania przez sprawcę żadnego uprawnienia do polowania wyczerpuje jedynie znamiona występku z art. 55 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1959 r. o hodowli, ochronie zwierząt łownych i prawie łowieckim (Dz. U. Nr 36, poz. 226), czy też wypadek taki należy - przy zastosowaniu art. 36 k.k. - oceniać według przepisów ustawy o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciw własności społecznej (Dz. U. Nr 36, poz. 228)?"Na pytanie to Sąd Najwyższy w składzie zwykłym w nie publikowanej uchwale z dnia 17 września 1965 r. VI KZP 34/65 udzielił odpowiedzi tej treści, że odstrzał zwierząt łownych na terenie lasu państwowego i przywłaszczenie upolowanych zwierząt w warunkach nieposiadania przez sprawcę żadnego uprawnienia do polowania stanowi czyn podlegający zakwalifikowaniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciw własności społecznej (Dz. U. Nr 36, poz. 228).Rozpoznając rewizję nadzwyczajną w sprawie Mieczysława B., opartą na analogicznym do wyrażonego w omówionej uchwale z dnia 17 września 1965 r. VI KZP 34/65 poglądzie prawnym Sąd Najwyższy w składzie zwykłym przedstawił wymienione w sentencji pytanie składowi powiększonemu ze względu na wątpliwości, jakie mu się nasunęły co do trafności poglądu wyrażonego w wymienionej wyżej uchwale.II. Sąd Najwyższy, udzielając wskazanej wyżej odpowiedzi w sprawie VI KZP 34/65, wyszedł z założenia, że zwierzyna w stanie wolnym stanowi własność Państwa (art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1959 r. o hodowli, ochronie zwierząt łownych i prawie łowieckim - Dz. U. Nr 36, poz. 226), pozyskana zaś zgodnie z łowieckim planem hodowlanym należy do koła łowieckiego, które nią dysponuje (art. 28 tejże ustawy). Wychodząc więc z tych założeń, Sąd Najwyższy w omawianej uchwale doszedł do wniosku, że art. 55 pkt 7 cytowanej ustawy chroni samą tylko czynność polowania, określoną w art. 1 pkt 4 tejże ustawy, mianowicie żeby się ona odbywała zgodnie z przepisanymi przez ustawę warunkami (art. 32 pkt 2 wymienionej wyżej ustawy). Z tego względu, jak wywodzi Sąd Najwyższy w omawianej uchwale, w ustawowym stanie faktycznym występku z art. 55 pkt 7 ustawy nie mieści się element zaboru ubitej zwierzyny, w związku z czym - jeśli nastąpiło usiłowanie zaboru lub zabór - sprawca odpowiada za usiłowanie zagarnięcia mienia społecznego, do którego popełnienia posłużyło mu za środek polowanie bez posiadania uprawnień (art. 36 k.k.).Z przedstawionego poglądu wynika, że art. 55 pkt 7 cytowanej ustawy nie znalazłby w praktyce zastosowania, bo skoro działalność człowieka jest działalnością celową, to podjęcie przez niego polowania bez posiadania do tego uprawnień zmierza do wejścia w posiadanie zwierzyny. Dlatego też tego rodzaju działanie stanowiłoby zawsze zagarnięcie mienia społecznego lub jego usiłowanie.Takie rozwiązanie jest jednak nie do przyjęcia, należałoby bowiem założyć, że ustawodawca uchwalił przepis karny, który nie będzie miał w praktyce zastosowania. Takie twierdzenie też byłoby nie do przyjęcia z tego względu, że przy wykładni przepisów prawnych obowiązuje zasada, iż ustawodawca, wprowadzając nowe normy prawne lub nowelizując stare, liczy się z całokształtem obowiązującego ustawodawstwa. W wypadku zaś omawianego art. 55 pkt 7 wymienionej wyżej ustawy konsekwencja wynikająca z poglądu składu zwykłego Sądu Najwyższego jest tym bardziej nie do przyjęcia, że ustawa z dnia 17 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 226) została uchwalona o dzień wcześniej niż ustawa z 18 czerwca 1959 r. o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciw własności społecznej (Dz. U. Nr 36, poz. 228).Za nietrafnością poglądu składu zwykłego Sądu Najwyższego przemawiają dalsze jeszcze argumenty niżej przedstawione.Art. 55 pkt 7 cytowanej ustawy zakazuje określonego w nim występku pod groźbą takiej samej sankcji karnej, jaką przewidują dalsze dwa punkty (8 i 9) tego przepisu za przestępstwa w nich określone. Obie te normy przewidują mianowicie, że karze więzienia do lat trzech i grzywny albo karze aresztu do lat trzech i grzywny ulega ten, kto wchodzi w posiadanie .zwierzyny przy pomocy broni wojskowej, sztucznego światła, granatów, trutek karmy o właściwościach odurzających, lepów, wnyków, samostrzałów, dołów, ostrokołów, żelaz, sieci, sideł pułapek lub rozkopywania nor i innych podobnych środków (art. 55 pkt 8 ustawy) albo kto nie będąc uprawnionym do wykonywania polowania, wchodzi w posiadanie zwierzyny przy pomocy psów (art. 55 pkt 9 ustawy).Wysokość sankcji karnych za występki z art. 55 pkt 7, 8 i 9 cytowanej ustawy jak już mowa o tym była jest jednakowa, mimo że przedstawiony wyżej sposób działania przestępnego określony w art. 55 pkt 8 i 9 ustawy jest bez porównania bardziej drastyczny niż sposób działania wskazany w pkt 7 art. 55 tejże ustawy. Z powyższych względów wykazanie, że art. 55 pkt 8 i 9 ustawy są przepisami szczególnymi w porównaniu z normami ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciw własności społecznej (Dz. U. Nr 36, poz. 228), musiałoby też prowadzić do wniosku, że taki sam charakter ma art. 55 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 226).III. Ustawa z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), określając czynność wykonawczą, używa takich terminów, jak: kradnie, przywłaszcza sobie, wyłudza lub w jakikolwiek inny sposób zagarnia mienie społeczne, a art. 55 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz, 226) używa określenia "wchodzi w posiadanie zwierzyny". Ten ostatni termin mieści się w pojęciu "zagarnięcia mienia społecznego", gdyż pojęcie to obejmuje wszelkie sposoby nielegalnego zawładnięcia mieniem społecznym w celu uczynienia go swoim.W konkluzji więc, na podstawie całości rozważań, należy dojść do wniosku, że art. 55 pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 226), podobnie jak art. 55 pkt 7 i 9 tejże ustawy, jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisów ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228).Przemawia za tym również to, że ustawodawca znowelizował art. 270 § 1 k.k. właśnie w ustawie z dnia 17 czerwca 1959 r. o hodowli, ochronie zwierząt łownych i prawie łowieckim (art. 64 pkt 2), a nie w ustawie z dnia 18 czerwca 1959 r. o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciw własności społecznej.Dodać należy, że pogląd wyrażony w niniejszej uchwale przesądza też kwestię, iż przepisy art. 55 pkt 7, 8 i 9 omawianej ustawy są przepisami szczególnymi również w porównaniu z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o przekazaniu niektórych drobnych przestępstw jako wykroczeń do orzecznictwa karno-administracyjnego (Dz. U. Nr 23, poz. 149). W wypadku zaś gdy szkoda wyrządzona w imieniu społecznym przez działającego z chęci zysku sprawcę przestępstwa określonego w art. 55 pkt 7, 8 lub 9 przekroczy 50.000 zł, wówczas będą miały zastosowanie odpowiednie przepisy ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. o wzmożeniu ochrony mienia społecznego przed szkodami wynikającymi z przestępstwa (Dz. U. Nr 4, poz. 11 z późniejszymi zmianami).