VI KZP 20/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: A. Kafarski, T. Krokosz, J. Matysiak (sprawozdawca), A. Pyszkowski, K. Wagner (współsprawozdawca), J. Zembaty.Prokurator Generalnej Prokuratury: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Kazimierza G. i innych, oskarżonych z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. b) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11), po rozpoznaniu przedstawionej przez zwykły skład Sądu Najwyższego postanowieniem z dnia 21 kwietnia 1966 r. kwestii prawnej wymagającej zasadniczej wykładni ustawy:"Czy sprawca kradzieży należącego do cudzoziemca mienia przesyłanego tranzytem przez Polskę, a przedstawiającego według kontraktu sprzedażnego wartość 350 dolarów Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej, a więc mniejszą niż 50.000 złotych, które z racji przewozu tranzytowego znalazło się przejściowo w przechowaniu polskiego przewozowego przedsiębiorstwa państwowego, odpowiada - ewentualnie w zbiegu realnym z kradzieżą - za tzw. czyn następny, polegający na sprzedaniu uspołecznionym punktom skupu, za pośrednictwem innych osób, skradzionego mienia i uzyskanie za nie po złożeniu przez te osoby pisemnych oświadczeń, że towar przez nie oferowany skupowi przedstawia ich własność, kwot przekraczających 50.000 zł?" na podstawie art. 390 k.p.k. i art. 30 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54) po wysłuchaniu wniosku Prokuratora Generalnej Prokuratury, uchwalił jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneDo istoty zagarnięcia mienia społecznego czy kradzieży mienia indywidualnego należy zamiar przywłaszczenia. Dlatego realizacja owego zamiaru przywłaszczenia np. przez konsumpcję mienia, jego podarowanie czy sprzedaż nie stanowi odrębnego czynu przestępczego.Inna jednak sytuacja powstaje wtedy, gdy sprawca zaboru zmienia kierunek swego dotychczasowego działania i podejmuje nowe czynności nie mające już nic wspólnego z osobą fizyczna czy prawną, pokrzywdzoną dokonanym zaborem, ale skierowane przeciwko innej osobie i zmierzające do wprowadzenia jej w błąd celem niekorzystnego rozporządzenia przez nią swym mieniem. Takie oszukańcze czynności, które mogą być przedsiębrane bądź bezpośrednio przez sprawcę zaboru, bądź za pośrednictwem innych osób stanowią oddzielne wydarzenie, mające byt samoistny i niezależny od dokonanego zaboru. Godzą one w inną osobę dotyczą innego przedmiotu, którym przy zaborze jest konkretne mienie, a przy wyłudzeniu pod pretekstem sprzedaży - określona kwota pieniężna. Uzasadnia to wniosek, że oszustwo dokonane przez sprawcę kradzieży przy sprzedaży rzeczy skradzionej lub w inny sposób zagarniętej stanowi oddzielne przestępstwo, a nie tak zwany "czyn następny", nie podlegający karaniu.Pytanie prawne dotyczy mienia cudzoziemca, które należy taktować jako mienie indywidualne. Ponieważ mienie to było powierzone polskiemu państwowemu przedsiębiorstwu przewozowemu, więc zgodnie z zasadami przyjętymi w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 1961 r. (OSNKW zesz. 7-8/1963 r., poz. 126) korzystało ono z ochrony prawnej tak jak mienie społeczne. W razie zagarnięcia takiego mienia sprawca wyrządza szkodę w mieniu społecznym w wysokości odszkodowania należnego właścicielowi mienia od przedsiębiorstwa. Uszczerbek w mieniu społecznym polegać może bowiem również na obciążeniu sfery praw zobowiązaniowych, prowadzącym do uszczuplenia tego mienia.Kolejny czyn sprawcy polegający na zbyciu zagarniętego mienia uspołecznionym punktom skupu przez wprowadzenie w błąd co do legalnego pochodzenia mienia - stanowi nowe i odrębne przestępstwo wyłudzenia mienia społecznego w postaci środków obrotowych uspołecznionych punktów skupu. Uzyskane bowiem przez punkty skupu mienie nie mogło się stać ich własnością, jako zbyte przed upływem lat trzech od jego zagarnięcia (art. 169 § 2 k.c.).