V K 1030/59
WyrokIzba Cywilna1959-11-26
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy czyn polegający na próbie wywiezienia mienia społecznego z terenu przedsiębiorstwa w celu przekazania go innym osobom, które miały wykonać prace zlecone przez pokrzywdzoną wytwórnię, stanowi przestępstwo przywłaszczenia?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że próba wywiezienia mienia społecznego z terenu przedsiębiorstwa w celu przekazania go innym osobom, które miały wykonać prace zlecone przez pokrzywdzoną wytwórnię, stanowi przestępstwo przywłaszczenia. Zamiar przywłaszczenia obejmuje każde działanie polegające na zagarnięciu cudzej rzeczy w celu zapewnienia sobie możliwości rozporządzenia nią jak własnością. Okoliczność, że mienie nie było przeznaczone dla sprawcy, lecz dla innych osób, nie ma znaczenia dla bytu przestępstwa.Stan faktyczny
Oskarżony próbował wywieźć z terenu Wytwórni Chemicznej Nr 9 arkusz blachy kwasoodpornej, w zamiarze przekazania go pracownikom innego przedsiębiorstwa państwowego, aby wykonali oni prace zlecone przez pokrzywdzoną wytwórnię. Oskarżony został zatrzymany przez straż przemysłową. Sąd Powiatowy skazał go za usiłowanie przywłaszczenia, natomiast Sąd Wojewódzki go uniewinnił, uznając brak zamiaru przywłaszczenia.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Poźniczek (sprawozdawca). Sędziowie: W. Ostrowski, R. Kryże. Prokurator: T. Garlicki.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Michała J. oskarżonego z art. 23 § 1 k.k. i z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), po rozpoznaniu założonej przez Prokuratora Generalnego PRL rewizji nadzwyczajnej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 20 marca 1959 r., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 3, 388 § 1 k.p.k.uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 3 lipca 1958 r. skazał Michała J. na mocy art. 23 § 1 k.k. w związku z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) na 6 miesięcy więzienia za to, że w zamiarze przywłaszczenia 1 arkusza blachy kwasoodpornej wartości 639,95 zł - na szkodę Wytwórni Chemicznej Nr 9 - załadował tę blachę na samochód ciężarowy i chciał wyjechać poza teren wytwórni, lecz zamierzonego skutku nie osiągnął, gdyż zatrzymany został przez straż przemysłową.Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy, po rozpoznaniu rewizji oskarżonego, wyrokiem z dnia 20 marca 1959 r. powyższy wyrok Sądu Powiatowego uchylił i oskarżonego uniewinnił.Od prawomocnego wyroku Sądu Wojewódzkiego założył rewizje nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL.Rewizja nadzwyczajna zarzuca obrazę art. 23 § 1 k.k. i art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. o wzmożeniu ochrony własności społecznej (Dz. U. Nr 17, poz. 68) przez uniewinnienie oskarżonego, pomimo że w popełnionym przez niego czynie mieszczą się wszelkie niezbędne elementy przewidzianego w cytowanych przepisach występku, i wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz o przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania w instancji rewizyjnej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny: Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd rewizyjny jest zdania, iż wprawdzie usiłowanie wywiezienia przez oskarżonego arkusza blachy z terenu wytwórni było bezprawne, to jednak ze względu na to, że blachy tej oskarżony nie zabierał dla siebie, lecz zamierzał obdarować nią bliżej nie znanych pracowników innego przedsiębiorstwa państwowego, by w terminie wykonali prace zlecone im przez pokrzywdzoną wytwórnię, brak jest w działaniu oskarżonego zamiaru przywłaszczenia, a co za tym idzie - brak w popełnionym czynie znamion przestępstwa.Nietrafność wyrażonego przez Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy poglądu prawnego jest oczywista. Zarówno orzecznictwo Sądu Najwyższego, jak i doktryna prawa karnego rozumie przez zamiar przywłaszczenia cudzego mienia każde działanie polegające na zagarnięciu przez sprawcę cudzej rzeczy w celu zapewnienia sobie możliwości rozporządzenia nią tak, jak by była ona jego własnością. Tej definicji zamiaru przywłaszczenia odpowiada całkowicie czyn popełniony przez oskarżonego Michała J. Okoliczność zaś, że blachę, którą oskarżony usiłował zabrać, przeznaczył on nie dla siebie, lecz dla innych osób - i to rzekomo za przyśpieszenie wykonania prac dla pokrzywdzonej wytwórni - jeżeli nawet odpowiadałoby to prawdzie, nie ma żadnego znaczenia dla bytu przestępstwa z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68).W tych warunkach uzasadniony jest wniosek rewizji nadzwyczajnej o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania.
Powiązane orzeczenia
- V K 414/64 1964-08-10Czy przywłaszczenie środków pieniężnych przez pracownika samorządowego, który zamierzał je zwrócić, wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 2 § 1 ustawy o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciw własności społec…
- IV KRn 126/57 1957-03-28Czy czyn polegający na zabraniu mienia społecznego, które zostało oddane sprawcy w zarząd, powierzone na przechowanie lub w stosunku do którego jest on obowiązany do ochrony lub zabezpieczenia, kwalifikuje się jako przes…
- IV KK 484/19 2019-11-20Czy brak zamiaru przywłaszczenia, mimo fizycznego posiadania cudzej rzeczy, wyklucza odpowiedzialność karną za przestępstwo przywłaszczenia?
- II KR 135/87 1987-06-11Czy zachowanie polegające na ukryciu utargu sklepowego, a następnie złożeniu fałszywego oświadczenia o jego kradzieży w wyniku włamania, stanowi usiłowanie przywłaszczenia, a nie jedynie przygotowanie do przestępstwa?
- IV KRn 628/55 1955-09-28Czy bezprawne podjęcie i używanie przez urzędnika mienia społecznego, bez zamiaru jego trwałego przywłaszczenia, ale z zamiarem jego zwrotu, wypełnia znamiona przestępstwa przywłaszczenia mienia społecznego, czy też stan…
Powołane przepisy
art. 23 § 1 KKart. 1 § 1art. 394§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 23.07.2026.