IV KRn 126/57

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Dobesz. Sędziowie: W. Ostrowski, S. Kalinowski (sprawozdawca). Prokurator: H. Justman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisława P., osk. z art. 1 § 1 dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), po rozpoznaniu założonej przez Prokuratora Generalnego PRL rewizji nadzwyczajnej od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 5 października 1956 r., utrzymującego w mocy wyrok Sądu Powiatowego w Złotoryi z dnia 10 sierpnia 1956 r., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 3, 388 § 1 k.p.k. uchylił oba powyższe wyroki i sprawę w stosunku do oskarżonego Stanisława P. przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Powiatowemu w Złotoryi.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Powiatowego w Złotoryi z dnia 10.VIII.1956 r. Stanisław P. został skazany na karę 6 miesięcy więzienia za to, że zabrał w celu przywłaszczenia 200 kg owsa wartości 500 zł na szkodę Państwowego Zakładu Mleczarskiego w Ch., to jest za czyn przewidziany w art. 1 § 1 dekretu z dnia 4.III.1953 r. o wzmożeniu ochrony własności społecznej.Wyrok ten został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 5 października 1956 r.Oba powyższe wyroki zostały zaskarżone przez Prokuratora Generalnego PRL rewizją nadzwyczajną założoną w dniu 31 stycznia 1957 r. na niekorzyść oskarżonego.Rewizja nadzwyczajna zarzuca tym orzeczeniom błędną ocenę okoliczności faktycznych wziętych za ich podstawę, a to przez wadliwe przyjęcie, że skoro owies przekazany został przez osobę trzecią bezpośrednio z magazynu G.S. do odbiorcy J., to oskarżony nie był odpowiedzialny ani za przechowanie tego owsa, ani też za jego ochronę, a zatem nie może odpowiadać za przestępstwo z art. 1 § 3 lit. a) cytowanego wyżej dekretu, gdyż czyn oskarżonego wyczerpuje jedynie znamiona przestępstwa z art. 1 § 1 tegoż dekretu.Podnosząc ten zarzut - zgodnie z art. 383 pkt 3 i 388 § 1 zdanie drugie i § 3 k.p.k. rewizja nadzwyczajna wnosi o uchylenie obydwu wymienionych wyżej orzeczeń sądowych i przekazanie sprawy oskarżonego Stanisława P. sądowi I instancji do ponownego jej rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Zarzut podniesiony w rewizji nadzwyczajnej jest zasadny. Z ustaleń zaskarżonego wyroku sądu pierwszej instancji wynika, że oskarżony w chwili czynu był kierownikiem administracyjno-gospodarczym mleczarni w Ch. i działając w tym charakterze pobrał w dniu 28.IV.1956 r. z Gminnej Spółdzielni Samopomocy Chłopskiej w tymże Ch. 200 kg owsa paszowego dla koni swego zakładu mleczarskiego, po czym zlecił podległemu sobie furmanowi ob. U. odwieźć ten owies nie do mleczarni, lecz do zabudowań ob. J., dokąd też zboże to zostało istotnie dostarczone, w zamian za co oskarżony pobrał następnie od ob. J. kwotę 500 zł.Ustalenia te wskazują, że prawidłowo należało zakwalifikować czyn oskarżonego Stanisława P. z przepisu art. 1 § 3 lit. a) cyt. wyżej dekretu, a nie (jak to przyjął Sąd w wyroku) z przepisu art. 1 § 1 tegoż dekretu.Sąd, uzasadniając kwalifikację z art. 1 § 1 dekretu z dn. 4.III.1953 r. o wzmożeniu ochrony własności społecznej, wywodzi, że oskarżony "nie może (...) być odpowiedzialny za przechowanie ani za ochronę tego owsa, dlatego że owies bezpośrednio z magazynu G.S. świadek U. zawiózł do J., u której rzucił owies na ziemię.Oskarżony zwyczajnie przywłaszczył sobie owies".Stanowisko powyższe mylne jest tak ze względu na poczynione przez sąd meriti ustalenia faktyczne i przyjęte w tej mierze orzecznictwo sądowe, jak i w świetle własnych wywodów sądu pierwszej instancji, który w dalszej części uzasadnienia wyroku podaje: "oskarżony jako kierownik gospodarczy był więcej niż świadom, czego się dopuszcza, popełniając ten czyn - skradł mienie społeczne, które mu było powierzone".Podniesione momenty pozwalają stwierdzić, że sąd pierwszej instancji dopuścił się błędnej oceny okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę swego orzeczenia. Ta błędna ocena doprowadziła do przyjęcia błędnej kwalifikacji.Dla przyjęcia kwalifikacji z art. 1 § 3 lit. a) dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) niezbędne jest ustalenie, że sprawca zagarnął mienie społeczne, które zostało mu - ze względu na zajmowane przezeń stanowisko lub sprawowane funkcje - oddane w zarząd albo powierzone na przechowanie lub w stosunku do którego jest on obowiązany do ochrony lub zabezpieczenia, tak iż zarząd, ochrona, przechowanie lub zabezpieczenie tego mienia należy do jego obowiązków służbowych. Ten szczególny stosunek do zagarniętego mienia jest bowiem elementem należącym do istoty czynu.Sprawcą przestępstwa z art. 1 § 3 lit. a) cytowanego dekretu może być zarówno ten, kto zagarnia mienie społeczne, nad którym wspomnianą wyżej pieczę wykonuje osobiście (np. magazynier), jak i ten, kto zagarnia mienie społeczne, nad którym wspomnianą pieczę sprawuje za pośrednictwem innych osób, będących wykonawcami jego zleceń jako osoby odpowiedzialnej z tytułu stanowiska lub funkcji za ochronę, przechowanie lub zabezpieczenie tegoż mienia (np. dyrektor administracyjny lub techniczny zakładu).Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.