I K 257/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Potępa (sprawozdawca). Sędziowie: M. Fic i R. Kryże. Prokurator: P. Szewczyk.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisława K. oskarżonego z art. 1 § 3 lit. a) dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), po rozpoznaniu założonej przez prokuratora rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 11 lutego 1960 r., na podstawie art. 375, 384 pkt 2 k.p.k. - przyjmując, że oskarżony przypisany mu czyn przestępny popełnił w czasie od kwietnia do grudnia 1957 r.,zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze w ten sposób, iż oskarżonego Stanisława K. za tenże czyn przestępny skazał z mocy art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) na trzy lata więzienia i na poczet tej kary zaliczył mu okres tymczasowego aresztowania od dnia 21 stycznia 1959 r. do dnia 12 lutego 1960 r. (...).Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 11 lutego 1960 r. oskarżony Stanisław K. skazany został z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) na jeden rok więzienia za to, że w czasie od kwietnia 1957 r. do kwietnia 1958 r. w U. jako pracownik Józefa W., pełnomocnika do spraw pozysku i wywozu drzewa Spółdzielni Pracy Drewno w W., a następnie jako pełnomocnik akcji pozyskania drewna dla Spółdzielni "Wolanka", na podstawie umowy-zlecenia przywłaszczył sobie kwotę 52.952 złote 56 groszy na szkodę Spółdzielni "Wolanka" w W.Wyrok powyższy zaskarżył rewizją prokurator.Rewizja, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku, uznanie oskarżonego za winnego przestępstwa z art. 1 § 3 lit. a) dekretu z dnia 4 marca 1953 r. i wymierzenie mu kary surowszej, zarzuca temu wyrokowi:a)obrazę przepisu art. 1 § 3 lit. a) dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) przez uznanie oskarżonego za winnego przestępstwa z art. 1 § 1 cytowanego dekretu,b)rażącą niewspółmierność wymierzonej oskarżonemu kary jednego roku więzienia w stosunku do szkodliwości społecznej popełnionego czynu.Zarzut obrazy prawa materialnego rewizja uzasadnia tym, że oskarżony pełnił funkcję, która czyniła go odpowiedzialnym za przechowywanie, nadzór i zabezpieczenie powierzonego mu mienia Spółdzielni.Kara wymierzona oskarżonemu zdaniem rewizji jest rażąco łagodna w świetle okoliczności obciążających, ustalonych w uzasadnieniu wyroku.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:1.Kwalifikacja czynu oskarżonego przyjęta przez Sąd Wojewódzki jest prawidłowa.Oskarżony był ajentem pozysku i wywozu drzewa na mocy umowy-zlecenia zawartej ze Spółdzielnią Pracy Stolarzy w W. Według treści tej umowy był on obowiązany między innymi do zatrudnienia pracowników i wypłacania im wynagrodzenia z zaliczek pobieranych ze Spółdzielni i rozliczania się ze Spółdzielnią co najmniej raz w miesiącu. Oskarżony był zatem przedsiębiorcą działającym na podstawie umowy-zlecenia, która nie nakładała nań obowiązku ochrony, przechowywania lub zabezpieczenia mienia Spółdzielni. Pieniądze nie znajdowały się w przechowaniu oskarżonego, gdyż zostały mu wypłacone w określonym celu. Jego obowiązkiem było dokonywanie wypłaty, rozliczenie i zwrot ewentualnej różnicy sumy zaliczek i wypłat. Skoro oskarżony przywłaszczył sobie część zaliczek pobranych ze spółdzielni na dokonanie wypłat, to odpowiada on za zagarnięcie mienia społecznego, lecz bez kwalifikacji przewidzianej w art. 1 § 3 dekretu z dnia 4 marca 1953 r.Powyższy pogląd zgodny jest ze stanowiskiem zajętym przez Sąd Najwyższy w analogicznej kwestii odpowiedzialności ajenta handlowego prowadzącego punkt sprzedaży spółdzielni w wyrokach z dnia 4 sierpnia 1956 r. IV KO 60/53, z dnia 14 sierpnia 1958 r. III KO 36/58 i z dnia 17 lipca 1958 r. IV KO 67/58, według których osoba prowadząca punkt sprzedaży spółdzielni na mocy umowy ajencyjnej odpowiada za zagarnięte mienie z mocy art. 1 § 1 cytowanego wyżej dekretu. Skoro sytuacja prawna ajenta pozysku i wywozu drzewa jest analogiczna do sytuacji ajenta prowadzącego punkt sprzedaży spółdzielni, to nie ma powodu inaczej oceniać jego czynów przestępnych.2.Kara wymierzona oskarżonemu jest rażąco łagodna w stosunku do czynu. Oskarżony bowiem zagarnął na szkodę Spółdzielni sumę znaczną, bo przeszło 52.000 złotych, i posługiwał się przy tym fałszywymi dokumentami, po ujawnieniu zaś przestępstwa utrudniał śledztwo przez ukrywanie się przed władzami wymiaru sprawiedliwości, a ponadto stwierdzone zostało, że prowadził on hulaszczy tryb życia, na który widocznie zużył przywłaszczone pieniądze.W tych warunkach przytoczone przez Sąd Wojewódzki okoliczności łagodzące, jak choroba płuc oskarżonego (stan resorbcji i włóknienia), jego stan rodzinny, jak również zachowanie się prezesa Spółdzielni oraz zaniedbania księgowości, nie uzasadniają tak niskiego wymiaru kary, jaki zastosował Sąd Wojewódzki, gdyż kara ta jest rażąco łagodna w stosunku do szkodliwości społecznej czynu.3.Przyjęcie w sentencji wyroku, że oskarżony dokonał czynu przestępnego w okresie od kwietnia 1957 r. do kwietnia 1958 r., obowiązywałoby Sąd do wymierzenia kary przy uwzględnieniu art. 1 obowiązującej od dnia 27 stycznia 1958 r. ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. o wzmożeniu ochrony mienia społecznego przed szkodami wynikającymi z przestępstwa (Dz. U. Nr 4, poz. 11), według którego w razie wyrządzenia szkody powyżej 50.000 złotych przewidziane jest zagrożenie karą od pięciu lat więzienia.Jednakże powyższe ustalenie czasu popełnienia przestępstwa jest wadliwe. Oskarżony był wprawdzie ajentem Spółdzielni do kwietnia 1958 r., czas jednak popełnienia czynu nie sięga tego okresu. Z ustaleń bowiem wyroku oraz z akt sprawy wynika, że zaliczki, z których dokonywał wypłat wynagrodzenia robotników, pobrał oskarżony w IV kwartale 1957 r. i że starał się je pokryć listami płac z fikcyjnymi wypłatami z dnia 2 lutego, 8 marca i 12 grudnia 1957 r. Już wówczas był widoczny zamiar zatarcia śladów przywłaszczenia. Należy zatem przyjąć, że oskarżony już wtedy dokonał czynu przestępnego.Biorąc pod uwagę powyższy stan rzeczy, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.