III KO 36/58

UchwałaIzba Karna1958-08-14

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba prowadząca kiosk na podstawie umowy ajencyjnej z przedsiębiorstwem uspołecznionym, która przywłaszcza powierzone jej towary lub pieniądze, ponosi odpowiedzialność za przestępstwo kwalifikowane z art. 1 § 3 lit. "a" dekretu z dnia 4 marca 1953 r., czy też za przestępstwo z art. 1 § 1 tego dekretu?
Ratio decidendi
Ajent handlowy, działający na podstawie umowy ajencyjnej z przedsiębiorstwem uspołecznionym, nie ponosi odpowiedzialności za kwalifikowane przestępstwo zagarnięcia mienia społecznego z art. 1 § 3 lit. "a" dekretu z dnia 4 marca 1953 r., ponieważ nie sprawuje zarządu nad powierzonym mieniem ani nie jest odpowiedzialny za jego ochronę, przechowanie lub zabezpieczenie z tytułu zajmowanego stanowiska lub sprawowanych funkcji. W przypadku przywłaszczenia towarów lub pieniędzy, ajent podlega odpowiedzialności karnej na podstawie art. 1 § 1 tego dekretu, o ile wartość mienia przekracza 300 zł i ustalono, że działał w celu rozporządzenia mieniem jak swoim własnym.
Stan faktyczny
Sąd Najwyższy rozpatrywał kwestię prawną dotyczącą odpowiedzialności karnej osoby prowadzącej kiosk na podstawie umowy ajencyjnej z przedsiębiorstwem "Ruch". Osoba ta przywłaszczyła powierzone jej towary lub pieniądze. Powstało pytanie, czy czyn ten kwalifikuje się jako przestępstwo z art. 1 § 3 lit. "a" dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (kwalifikowana postać zagarnięcia mienia społecznego), czy też z art. 1 § 1 tego dekretu.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchwalił, że kwestię tę należy rozstrzygnąć w sposób wskazany w uzasadnieniu, co oznacza, że ajent handlowy nie podlega odpowiedzialności z art. 1 § 3 lit. "a" dekretu, lecz z art. 1 § 1 tego dekretu.

Pełny tekst orzeczenia

SentencjaSąd Najwyższy w Izbie Karnej, na posiedzeniu niejawnym, po rozpoznaniu przedstawionej przez Sąd Wojewódzki w Zielonej Górze kwestii prawnej wymagającej zasadniczej wykładni ustawy:"Czy osoba, która prowadzi kiosk na podstawie umowy ajencyjnej z Przedsiębiorstwem Upowszechnienia Prasy i Książki "Ruch" i przywłaszcza powierzone jej towary lub pieniądze, ponosi odpowiedzialność za przestępstwo z art. 1 § 3 lit. "a" dekretu z dnia 4 marca 1953 r., poz. 68, czy też za przestępstwo z art. 1 § 1 cytowanego dekretu" -uchwalił kwestię tę rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneKwalifikowana postać przestępstwa zagarnięcia mienia społecznego z art. 1 § 3 lit. "a" dekretu z dnia 4 marca 1953 r., Dz. U. Nr 17, poz. 68, zachodzi wówczas, jeżeli sprawca zagarnia mienie społeczne, nad którym sprawuje zarząd lub za którego ochronę, przechowywanie, lub zabezpieczenie jest odpowiedzialny z tytułu zajmowanego stanowiska lub sprawowanych funkcji.Nie ma tych warunków u ajenta handlowego, działającego na podstawie umowy zawartej z przedsiębiorstwem uspołecznionym.Do istoty obowiązków ajenta handlowego względem przedsiębiorstwa handlu uspołecznionego, z którym wiąże go umowa ajencyjna, należy pośredniczenie w zawieraniu umów na rzecz tego przedsiębiorstwa lub zawieranie umów w jego imieniu (art. 568 k.h.). W szczególności ajent taki ma za określoną w umowie prowizję sprzedawać odbiorcom towary, otrzymane w tym celu od przedsiębiorstwa handlu uspołecznionego. Do istoty jego obowiązków nie należy ani ochrona, ani przechowanie, ani zabezpieczenie tych towarów. Nie "zarządza" on też towarami. Za braki w towarach odpowiada on majątkowo przed przedsiębiorstwem, od którego przyjął zlecenie działania na jego rzecz. Odpowiedzialność tę określa się na podstawie stosownych rozliczeń. W razie niedokonania takiego rozliczenia lub niepełnego rozliczenia się, ajent handlowy podlega ściganiu karnemu w myśl art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) w przypadku, gdy wartość mienia przekracza 300 zł., o ile ustalono, iż celem rozporządzenia jak swoją własnością zatrzymał on towar lub pieniądze, o których wiedział, iż po uwzględnieniu jego roszczeń, należą do przedsiębiorstwa handlu uspołecznionego.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 1 § 3art. 1 § 1art. 568§ 3§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026.