IV K 340/57

WyrokIzba Karna1957-10-18

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne

Czy pobranie przez ajenta towarów o wartości przewyższającej wysokość udzielonego zabezpieczenia majątkowego, bez wprowadzenia mocodawcy w błąd lub wykorzystania jego błędu, stanowi podstawę do odpowiedzialności karnej?

Ratio decidendi

Samo narażenie interesów spółdzielni na ewentualność nastąpienia szkody nie wystarcza do przypisania odpowiedzialności karnej. Odpowiedzialność karna ajenta za pobranie towarów o wartości przewyższającej zabezpieczenie majątkowe powstaje tylko wówczas, gdy działa on na szkodę mocodawcy przez wprowadzenie go w błąd lub wykorzystanie błędu. W przeciwnym razie, odpowiedzialność ma charakter cywilny.

Stan faktyczny

Ajent, działający na podstawie umowy agencyjnej, pobrał towary mocodawcy o wartości przewyższającej udzielone zabezpieczenie majątkowe. Sąd badał, czy takie działanie pociąga za sobą odpowiedzialność karną, czy jedynie cywilną. Kluczowe było ustalenie, czy doszło do wprowadzenia mocodawcy w błąd lub wykorzystania jego błędu.

Rozstrzygnięcie

Sąd analizuje możliwość przypisania odpowiedzialności karnej lub cywilnej ajentowi w zależności od wystąpienia przesłanek wprowadzenia w błąd lub wykorzystania błędu mocodawcy.

Pełny tekst orzeczenia

Uzasadnienie faktyczneAjent, który na podstawie umowy ajencyjnej zajmuje się sprawami handlowymi mocodawcy, obowiązany jest do szczególnej dbałości o należyte, zgodne z zasadami prawidłowego handlu, prowadzenie spraw handlowych mocodawcy.Samo narażenie interesów spółdzielni na ewentualność nastąpienia szkody nie wystarcza i obowiązkiem sądu jest ustalenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy (w razie potrzeby przy pomocy biegłego), jaka konkretna szkoda powstała.Pobranie towarów o wartości przewyższającej wysokość udzielonego przez ajenta zabezpieczenia majątkowego pociąga za sobą odpowiedzialność cywilną, a karną tylko wówczas, jeżeli ajent, zajmując się sprawami majątkowymi swego mocodawcy, działa na jego szkodę przez pobranie towarów ponad wartość złożonego zabezpieczenia przy wprowadzeniu mocodawcy w błąd lub wykorzystaniu błędu.Przy ustalaniu właściwej kwalifikacji trzeba mieć również na względzie, że ajent, który umyślnie działa na szkodę mocodawcy, odpowiada z art. 269 k.k., jeżeli zaś czyn jego polega na zagarnięciu mienia społecznego - wchodzić może w rachubę odpowiedzialność przewidziana w dekretach z dnia 4 marca 1953 r.

Powiązane orzeczenia

III KO 15/55 1955-09-15Czy kontrahent umowy ajencyjnej, niebędący urzędnikiem, może ponosić odpowiedzialność karną z art. 269 k.k. za rozporządzenie mieniem społecznym, czy też jego odpowiedzialność ogranicza się do sfery cywilnej?
II K 955/58 1958-10-27Czy odpowiedzialność za przywłaszczenie mienia społecznego na podstawie art. 1 § 3 lit. a dekretu z dnia 4 marca 1953 r. obejmuje również ajenta, mimo cywilnoprawnego charakteru umowy agencyjnej?
III KO 36/58 1958-08-14Czy osoba prowadząca kiosk na podstawie umowy ajencyjnej z przedsiębiorstwem uspołecznionym, która przywłaszcza powierzone jej towary lub pieniądze, ponosi odpowiedzialność za przestępstwo kwalifikowane z art. 1 § 3 lit.…
VI KZP 48/67 1967-12-04Czy ajent handlowy działający na podstawie umowy zawartej z przedsiębiorstwem handlu uspołecznionego, który przywłaszcza sobie powierzone mu mienie, odpowiada z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36,…
I CR 484/82 1983-01-14Czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował przepisy dotyczące odpowiedzialności kontraktowej i przyczynienia się poszkodowanego do powstania szkody, uchylając wyrok sądu pierwszej instancji w części oddalającej powó…

Powołane przepisy

art. 269 KK

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026.